null Beeld

Anton van Hooff - Athene. Het leven van de eerste democratie

Sinds 13 juni 2010 weet elke Belgische krantenlezer wat 'Nil volentibus arduum' betekent. De keizer van Vlaanderen strooit graag Romeinse wijsheden rond en Julius Caesar
is naar het schijnt zijn enige idool. In de Lage Landen van de eenentwintigste eeuw lijkt dat een bizar, lichtjes verontrustend trekje, maar in de acht- en negentiende eeuw spiegelden hele politieke generaties zich aan de Romeinse republiek.

In Washington woont het parlement niet toevallig in het Capitool, genoemd naar één van de zeven heuvels waarop Rome is gebouwd. Het moet zijn dat de intriges, de kuiperijen en de corruptie van het oude Rome beter passen bij wat wij 'politiek' noemen dan de échte historische bron waaruit dat woord is opgeweld: de democratie zoals die twee eeuwen lang (ongeveer van 500 tot 300 voor Christus) in de stadstaat Athene heeft bestaan.

De Nederlandse classicus Anton van Hooff
probeert in 'Athene. Het leven van de eerste democratie' (Ambo) in het kort te vatten waaruit die allereerste 'volksmacht' bestond, en waar ze vandaan kwam. De Atheense democratie was beperkt tot zowat 15 procent van de bevolking: vrouwen en slaven waren uitgesloten.

Maar in andere opzichten was ze veel radicaler dan de moderne systemen die zich democratisch noemen: 2.600 van de 20.000 Atheense mannen ouder dan dertig waren constant betrokken bij het bestuur. Veel openbare functies werden verloot, en niemand kreeg de kans om zich te nestelen op zijn plek - mandaten werden de hele tijd vernieuwd.

Wie twintig werd, mocht meepraten en -stemmen bij veertig grote volksvergaderingen per jaar. Voor Perikles
was een burger die aan de kant bleef staan niet 'werkloos' maar 'nutteloos'. De Atheense democratie zorgde ten slotte ook voor de desem van een democratische cultuur, die Van Hooff onder andere terugvindt in de komedies van Aristofanes
, die het in volle oorlogstijd bestond om zijn leiders op de korrel te nemen. De Britten zouden het tussen '40 en '45 nooit gedurfd hebben met Churchill
.

Volgende keer moet Bart De Wever
maar eens een Griekse spreuk opdelven.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234