Arbeid Adelt!: 'Dit is onze scheet en nu gaan we die laten'

Men hoeft niet jong te zijn om er een zootje van te maken: ten bewijze neemt Arbeid Adelt! deze maand opnieuw vaste vorm aan. Drieëndertig jaar na ‘De dag dat het zonlicht niet meer scheen’ en dik twee decennia na de laatste plaat is er nu het puike ‘Slik’.

'Rammstein is eigenlijk 'Céline Dion goes nazi: de musical!'' Marcel Vanthilt

HUMO Bij de vorige Arbeid Adelt!-comeback, in 1991, stelde Humo volgende vraag: ‘Tien jaar geleden bestond Arbeid Adelt! uit drie koene jongelingen plus anderhalve synthesizer. En nu?’ Jullie antwoord was: ‘Drie oude zakken en zeven interimarissen.’ En dat was vierentwintig jaar geleden. Wat is het nu?

Marcel Vanthilt (lacht hard) «Wij zijn al zes jaar dood en niemand die het weet. Wij gaan waar Ozzy en Lemmy nog niet geraakt zijn. (Grafstem) Best oké trouwens, aan gene zijde. Aan alle necrofielen die dit lezen: bel ons.»


Bekijk de filmpjes van Arbeid Adelt! en 'Slik' »

Luc Van Acker « Arbeid Adelt!, voor al uw special love-noden.»

HUMO Voor eeuwige roem is het te laat en geld valt er niet meer mee te verdienen: waarom zitten wij hier dan eigenlijk vandaag?

Jan Vanroelen «Waarom níét? ’t Is niet omdat ge de vijftig gepasseerd zijt dat ge geen muziek meer moogt maken. Fuck jongerencultuur!»

HUMO Touché.

Marcel «Het gaat over allerlei dingen. Drie, vier jaar geleden zijn we opnieuw begonnen met optreden op vraag van onder meer Sinner’s Day en AB Rewind, waarna ook cluboptredens en kleine festivals volgden. Ineens kwamen we voor een publiek te staan van wie misschien nog één tiende echt wist wie wij waren. Ik zag mensen van wie ik dacht: ‘Dit kan niet, jij bent 25 jaar!’ Misschien had hun moeder gezegd: ‘Ga eens kijken.’ Ik verwachtte een leegloop na tien minuten, maar nee: die mensen vonden het fantastisch. Daar ben ik echt van geschrokken.»

Luc «We hebben ook twee, drie jaar geprobeerd nieuw materiaal te schrijven, en daar kwam lange tijd niets uit dat iets toevoegde aan wat er al was. Maar ineens was het er wél: goeie songs en scherpe teksten.»

Marcel «Ook: we zagen dat allerlei apparatuur die voor ons in de jaren 80 compleet nieuw was, nu helemaal terug is – in verbeterde en hanteerbare versies. Dat gaf zin.»

'Tempo is relatief. Soms was de song al gedaan en Marcel had nog maar de helft van zijn tekst gezongen' Luc Van Acker

HUMO Ik dacht dat jullie precies dezelfde instrumenten terug hadden bovengehaald: ‘Slik’ klinkt aangenaam retro.

Marcel «Toen wij begonnen met synthesizers, kon je die dingen niet eens programmeren. Een instelling saven: niet mogelijk. Bij elk optreden kwam daar – door de vochtigheid in de zaal, omdat iemand per ongeluk op een knopje had geduwd – bijgevolg iets anders uit... En het tempo moest je regelen met een draaiknop – van nul tot 180, zoiets – maar in een donkere feestzaal waar je om de vijf minuten een pint bier naar je hoofd kreeg, kwam dat meestal neer op giswerk: ‘Ik denk dat dit het ongeveer is.’»

Luc «Tempo is ook zo relatief. Als je er middenin zit, hoor je niet meer hoe snel of traag het gaat, hè. Soms was de song al gedaan en Marcel had nog maar de helft van zijn tekst gezongen (lacht). We wisten meestal pas ná het optreden hoe snel we die avond precies gespeeld hadden: ‘Hm, vandaag maar 24 minuten gespeeld, gisteren waren het er voor hetzelfde aantal nummers nog 45...’ Het hing ook vaak af van hoeveel koffie we vooraf gedronken hadden.»

Marcel «Kortom: het was niet altijd makkelijk. Nu hebben we instrumenten die dezelfde sound van toen voortbrengen – heel diep, heel vet en heel rond – maar dan op een manier waarmee te werken valt.»

HUMO Denk je dat er de voorbije jaren ook veel Marcel-toeristen naar de concerten gekomen zijn?

Jan «We merken dat de factor ‘Marcel Vanthilt’ niet belangrijk is.»

Marcel «Goed! ’t Is geen talkshow die we op het podium spelen, hè. (Gladde talkshow host-stem) ‘En mijn gasten zijn vanavond – ja sorry, alwéér – Luc Van Acker en Jan Vanroelen. Luc, van jouw allereerste optreden met Gilbert O’Sullivan bestaan beelden, en die hebben wij teruggevonden – ja, ja.’»

HUMO Gilbert O’Sullivan?

Luc (Schraapt de keel) «Die was eens te gast in de ‘Pak de poen-show’, toen Luc Appermont die presenteerde. Gilbert zou ‘Alone Again’ zingen, alleen en op piano. Maar toen merkte bij de BRT ineens iemand op dat er in dat nummer een gitaarsolo zat. Ze belden mij: ‘We hebben dringend een gitarist nodig om te komen playbacken.’ In het Amerikaans Theater kreeg ik qua instructies van de regisseur mee: ‘Als ik teken doe, ga jij op dat kruisje daar staan.’

»De enige die niet op de hoogte was, was Gilbert zelf. Toen ik tijdens de repetities het podium opstapte om mijn riff te playbacken, wierp hij mij een razende blik toe die zei :‘Dát hebben ze mij niet gezegd!’ Hij gooide de klep van zijn pianoklavier dicht, liep naar zijn kleedkamer en ze hebben vervolgens uren op Gilbert, blijkbaar een gevoelige mens, moeten inpraten voor hij terug wou meedoen. Uiteindelijk ging hij akkoord, maar in plaats van een elektrische gitaar moest het er één met nylon snaren zijn. Daar ben ik nog helemaal voor naar Tienen en terug moeten rijden. Ik moest ook nog eens in zijn kleedkamer komen, om te tonen dat ik een gitaar op geloofwaardige wijze kon vasthouden (lacht).»

HUMO Ik hoop dat je goed betaald werd?

Luc «7.000 frank voor één geplaybackt riffke: bijlange niet slecht. Het is ook de reden waarom ik het deed: ik stond op trouwen en had geld nodig voor een trouwring.»

Marcel «7.000 frank is veel geld: dat krijg je zelfs nu niet.»

Luc «Ik heb toen wel voor 1.000 frank naft opgereden.»


The Jackson 35

HUMO Noem eens iets concreets dat jullie sinds de vorige plaat hebben bijgeleerd en dat van pas kwam voor ‘Slik’?

Jan «Zin voor zelfkritiek. En het vermogen om ‘de context’ te negeren – het tijdsgewricht, zo je wil. Bij de vorige plaat, ‘Des duivels oorkussen’, is dat minder goed gelukt. Je zou kunnen argumenteren dat die overgeproducet was en te glad klonk, en je zou gelijk hebben.»

Marcel «‘Des duivels oorkussen’ is gemaakt in 1990, VTM bestond net één jaar en op de hele Belgische televisie was ‘Tien om te zien’ het enige muziekprogramma. De grote mannen waren Soulsister en Clouseau, toen. En De Kreuners, maar dat is onkruid: niet kapot te krijgen. Toen we tien jaar eerder begonnen, was het klimaat anders: vrije radio’s, alternatieve muziek in de mainstream, Fad Gadget en een beginnende Nick Cave, en daartussen paste Arbeid Adelt! perfect. Maar in 1990 waren wij fremdkörper. Maakten we poppy tunes, dan liet de platenfirma ons weten: ‘Dat is goed.’ Maakten we iets weirds, dan hoorden we helemaal niets. Zo ga je je vanzelf aanpassen, en daarom stond ‘Des duivels’ vol popmuziek. Maar daar zaten wel een paar songs bij waar ik nog steeds blij mee ben.»

HUMO Wat is de context in 2015?

Marcel «Er ís geen context meer, alles kan. Onder meer daardoor pikken zo veel van onze generatiegenoten nu weer een graantje mee. New Order heeft een nieuwe plaat. The Pop Group. PiL ook. Wie nog allemaal?»

'Ik was ooit op tournee met Ministry toen ik 'Sign o' the Times' van Prince in de radio van de tourbus stak – ik was al die industrial even beu. Na ongeveer een minuut wierp Al Jourgensen de cassette door het venster van de rijdende bus.' Luc Van Acker

Luc «Ik heb tegenwoordig geen idee meer naar welke muziek mijn vrienden luisteren. Vroeger werd je echt op je muzieksmaak afgerekend. Ooit had ik een plaat van The Jackson 5 die ik steeds verborg als ik wist dat er vrienden op bezoek zouden komen. Meestal was dat onder het tapijt, en dan maar hopen dat niemand er op zou gaan staan.»

Marcel «The Jackson 35... Pieces! (lacht)»

Luc «Ik was ooit op tournee met de groep Ministry toen ik mijn tape van ‘Sign o’ the Times’ van Prince in de radio van de tourbus stak – ik was al die industrial even beu. Na ongeveer een minuut wierp Al Jourgensen de cassette door het venster van de rijdende bus. ‘That monkey from Minneapolis: eruit!’ Ik had daar 11 dollar voor betaald, hè.»

HUMO De biografie van Jourgensen staat vol entertainende verhalen over seks met dobermanns, Fred Durst pesten en rectale goocheltrucs. Vertel eens iets dat het boek niet gehaald heeft?

Luc «Op een ochtend tijdens diezelfde tournee stonden de kranten vol over de Texas killer bees. Het verhaal ging: als je door zo’n bij gestoken werd, had je twintig minuten om antigif te vinden, anders stierf je ter plekke een pijnlijke dood. We hadden dat allemaal gelezen, en we waren er al een paar uur over bezig toen er ineens een bij onze tourbus binnenvloog. Iedereen bleef stokstijf staan of zitten, en die bij ging recht naar Chris Connelly. Prik, poef, Chris gestoken.

»Enfin, eerst viel er een loodzware stilte in de bus, meteen daarna schoot iedereen in een blinde paniek. Jourgensen brulde: ‘Over 20 minuten is Chris dood, he’s gonna die! HE’S GONNA DIE!’ Hij nam het stuur over en stampte als een gek op het gaspedaal, in paniek zoekend naar het dichtstbijzijnde ziekenhuis. Terwijl we tegen 240 per uur door alle rode lichten vlamden, begon de rest afscheid te nemen van Chris. Ik weet nog dat ik dacht: ‘Nu niet gaan huilen, Luc.’ Chris maar kermen, en de rest hem maar huggen en benadrukken hoe graag we hem gezien hadden. Tot de 20 minuten ineens voorbij waren en hij uitriep: ‘Haha, ik lééf nog!’ Al die tijd had hij de symptomen en zijn doodsstrijd geveinsd. We hebben Al toen echt moeten tegenhouden, of hij had Chris ter plaatse de kop ingeslagen.»

HUMO Wél dood: Max Alexander en David Salamon, de pseudoniemen waar Marcel en Jan vroeger onder schuilgingen.

Jan «Die alter ego’s stammen uit onze tijd als presentatoren bij de vrije radio: omdat dat een illegale bezigheid was, waren pseudoniemen noodzakelijk. Die Joodse namen pasten vervolgens bij de naam Arbeid Adelt!, die een beetje lijkt op het devies van een concentratiekamp. Maar in 2015 is dat nergens meer voor nodig.»

Marcel «Voor de duidelijkheid: we hebben de naam Arbeid Adelt! destijds níét gekozen omdat het op ‘Arbeit Macht Frei’ lijkt, sollen wir das gut afsprechen? Het is pas achteraf dat een paar slechte verstaanders ons voor fascisten gingen uitmaken.»

Luc «Het paste bij de sfeer van die tijd. Begin jaren 80 was er een kleine, uit de new wave vertrokken flirt met de nazibeeldtaal, ja. De naam Joy Division, bijvoorbeeld, daarna New Order. Het militaristische imago van groepen als Front 242. De groepsnaam Mussolini Headkick. Het Sloveense Laibach

Marcel «En de publieke lynchpartijen van Maurice De Wilde! Je kon de Belgische televisie niet aanzetten of je zag hem een paar oude sukkelaars voor collaborateur uitmaken... (Puike De Wilde-imitatie) ‘Ik heb uit goeden bron dat gij op 15 april 1942 voor het gemeentehuis van Eernegem gezegd hebt dat ge voor den Duitser waart.’

»Maurice De Wilde: zijn bloopers waren ook heel goed.»

HUMO Andere tijden, deel zo veel.

Marcel «Ja. Front 242, destijds toch dé dragers van de electronic body music, met hun combats en hun ‘Commando’ – kom daar in 2015 mee af en het wordt potsierlijk.»

Luc «Rammstein doet dat eigenlijk nog steeds, maar dan vercommercialiseerd en met vuurspuwerij. En veel show.»

Marcel «Rammstein is eigenlijk ‘Céline Dion goes nazi: de musical!’

»Die beeldtaal werd vroeger aangewend om de goegemeente kwaad te maken. The Sex Pistols: ‘God Save the Queen / The fascist regime’... Grootspraak. Het paste bij de tijd – somberte, negativiteit, werkloosheid – maar vergelijk dat met vandaag en je beseft dat die scene destijds vol liep met sissy’s. Nu is de tijd nog veel erger, maar er wordt door de bands minder over gezaagd.»

HUMO Ja?

Marcel «Maanatuurlijk. Heel Noord-Afrika staat in brand. Vandaag nog gelezen hoe de Navo Rusland op de vingers tikte: ‘Gij moogt niet meer over Turkije vliegen om Syrië te bombarderen.’ Dat zijn oorlogsverklaringen, hè. Ik héb dit trouwens al eens gelezen: in boeken over het einde van de jaren 30. Dus voor wanneer is het, die volgende wereldoorlog? Morgen of overmorgen?»


Een restje potgrond

HUMO Merk je, sinds de terugkeer van Arbeid Adelt! aangekondigd is, aan de reacties dat ernaar uitgekeken wordt?

Marcel «Nog niet. Eerst moeten de mensen weten dat er een plaat is, daarna kunnen we hopen dat iemand die ook op de radio speelt. Nu, ik ben niet naïef, dus ik hoop er niet écht op. In 2015 is er gelukkig het internet: als band heb je de televisie en radio minder nodig. Vroeger waren dat de enige kanalen, en ze hadden veel meer impact. Op de radio had je Luc Janssen op zaterdagavond, Gust De Coster op woensdagnamiddag en Rik Moens op zaterdagmiddag: als twee van die drie je plaat één keer gespeeld hadden, was je wereldberoemd in Vlaanderen.»

Jan «Vroeger had je in totaal vijf kanalen om je plaat te promoten, nu tien miljoen.»

HUMO Maar ook: tien miljoen muzikanten die gehoord willen worden.

Marcel «Reden te meer om onze goesting te doen. We willen onszelf niet belachelijk maken en public, maar wie te veel rekening houdt met wat anderen desgevallend zouden kúnnen denken, doet niets meer. Al krijg je emmers stront over je heen, op een gegeven moment moet je zeggen: eat your own shit, wij vinden dit goed.»

Jan «Er zijn veel groepen die zich, vóór ze iets opnemen, afvragen: ‘Met welke muziek bereiken we op dit moment het grootst mogelijke publiek? Wat is de trend en hoe passen wij daarin?’ – maar dat is een ander soort uiting. Dat is niet creëren, maar speculeren. Geld verdienen. Het enige waar wij aan dachten is: ‘Dit is onze scheet en nu gaan we die laten.’»

HUMO Welke acteurs mogen auditie doen als er ooit een biopic over Arbeid Adelt! gemaakt wordt?

Marcel «Voor Jan mogen ze Peter Van Den Begin aanschrijven: een grote slanke man. Zou perfect zijn, komaan.»

Luc «Voor Marcel denk ik aan Hans Teeuwen

Marcel «Nee, zot... Kama lijkt fysiek nog het meest op mij, maar dat is geen acteur. Morgan Freeman mag altijd proberen, maar die zal wel niet te krijgen zijn. Doe maar Stany Crets: die kan en mag mij doen. En voor Luc kiezen we Jan Decleir, natuurlijk.»

Luc «Ik dacht eerder aan Russell Crowe

'Marcel Vanthilt verscheen op Pukkelpop op een party van Radio Topkaas, het onderlijf slechts gehuld in een sanseveria. 'Ik werd aangekondigd als special guest, wat denk je dat die mensen daar van mij verlangden? Meedoen, natuurlijk!'

HUMO Als groepen in te delen zijn volgens hun liedjesteksten, zit Arbeid Adelt! in de rayon ‘Funky klinkende onzin’, in het goede gezelschap van onder meer de vroege Beck. Noem eens een paar persoonlijke favorieten in het genre.

Marcel «In ons taalgebied kom je dan automatisch uit bij de beat poets van de jaren 60. ‘Kutgedicht’ van Jules Deelder. Of Herman Brood. Die schreef teksten waarbij je je afvroeg: ‘Wat ís dit allemaal?!’ Maar: meestal goed. Komt nu dicht in de buurt: Spinvis. Zoals hij zijn muziek in stukken knipt, doet hij dat ook met zijn teksten – en het klinkt bijna altijd goed.

»Andy Fierens, Vitalski en Stijn Vranken vind ik goed, maar dat zijn dichters – en niemand leest nog poëzie. Zo’n dichtbundel verkoopt nóg minder exemplaren dan een plaat.»

HUMO Een paar honderd, maximum.

Marcel «Een paar honderd? Een paar twee, bedoel je.»

HUMO ‘Slik’ komt uit op het Amsterdamse label Excelsior, en...

Marcel «Daar ben ik héél blij mee. We hebben destijds jaren aan een stuk in Nederland gespeeld: van alle mogelijke boerengaten tot zes keer De Melkweg. ’t Is dezelfde taal, en wat wij doen is ook daar vrij uniek. Ze hebben er wel goede muziek: De Jeugd Van Tegenwoordig en The Opposites vind ik geweldig. Of Lil’ Kleine & Ronnie Flex: fantastisch. Dat die gasten op Pukkelpop vier keer hetzelfde nummer speelden – ja, dat zouden wij in onze tijd óók gedaan hebben. ‘Vinden jullie het leuk? Nou, dan doen we het toch nog een keer!’»

Jan «Helemaal in het begin hádden we ook maar één liedje.»

Marcel «Preciezer: ons eerste optreden telde twee nummers. ‘Kunnen jullie komen optreden?’ ‘Ja: welgeteld zeven minuten.’ (lacht)»

HUMO Marcel, op Pukkelpop mocht je het reünie-optreden van Evil Superstars inleiden. Eerlijk: de beste concertintro die ik in jaren zag.

Marcel «‘Mocht’? Móést! En ik was poepnerveus. Laten we eerlijk zijn: iedereen was daar om Evil Superstars te zien, niemand had behoefte aan de kop van Marcel Vanthilt. Ik had ook niets voorbereid. Wij moesten die dag normaal gezien zelfs helemaal niet op Pukkelpop zijn! Alleen had ons platenlabel Excelsior vrij last minute het lumineuze idee gekregen om daar de officiële ondertekening van ons platencontract te laten doorgaan. Backstagetickets voor Pukkelpop zijn niet gemakkelijk te regelen, maar Chokri ging akkoord. Onder twee voorwaarden: ik moest de Superstars aankondigen en ik moest mijn opwachting maken op een schuimparty die er georganiseerd werd.»

HUMO Ha, Marcel op de schuimparty: een verhaal dat nog een week geleefd heeft op alle krantensites.

Marcel «Dat was een soort van vervroegde afterparty, georganiseerd door Radio Topkaas in een achterhoek van het festivalterrein en meermaals per dag. Een bedoeld decadente bedoening. Qua muziek draaiden ze gabberhouse en AC/DC door elkaar. Het zag eruit als carnaval, mannen verkleed als vrouw, iedereen met de tetten bloot in het schuim. Ik werd aangekondigd als special guest, wat denk je dat die mensen daar van mij verlangden? Meedoen, natuurlijk!»

Luc «Wij wisten van niets. Tien minuten later kwam Marcel bij ons aanschuiven voor een interview met ‘Het Nieuws’, hij zei: ‘Ik denk dat ik daarnet misschien iets te ver ben gegaan.’ Marcel gaat voortdurend zogezegd ‘iets te ver’, dus ik stond er verder niet bij stil. Pas toen ik de dag erna de beelden op het internet zag, wist ik wat hij bedoelde: hij heeft zijn blote fluit aan Pukkelpop laten zien.»

HUMO Ik herinner me in dat verband iets gelezen te hebben over een sanseveria.

Marcel «Mijn bovenlijf begint te verslensen, en dus heb ik mijn hemd aan gelaten. Maar mijn onderlijf ziet er nog goed uit, dus voilà: mijn broek en onderbroek naar beneden. Snel denken, jongen – mij kun je naar de oorlog sturen, ik neem een beslissing (lacht). Aanvankelijk bedekte ik mijn vitale organen met mijn microfoon, maar die had ik nog nodig om het volk op te jutten. Toen heb ik maar een sanseveria gepakt, die ontpot en tussen mijn benen gestopt: de bladeren vooraan, de potgrond achteraan.»

Luc «Daar kan je je teelballen nog serieus pijn mee doen, denk ik.»

Marcel «Geen last van gehad, maar dat contract met Excelsior heb ik daarna wel getekend met resten potgrond in mijn reet. Dat gebeurt, dat is goed, dat is schoon.»

Jan «Dáárom doe ik mee aan een Arbeid Adelt!-comeback: alles is mogelijk (lacht).»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234