null Beeld

Architect van de brexit: hoe Gerry Gunster in de gunst kwam van Nigel Farage en Donald Trump

Achter de schermen orkestreerde de Amerikaanse politiek adviseur Gerry Gunster de succesvolle Leave.eu-campagne voor de brexit. Iets waar hij zeer trots op is. Achter de schermen zou hij ook één van de spindoctors van Donald Trump zijn. Maar dat ontkent hij. Hij vergezelde Nigel Farage wel bij diens eerste bezoek aan de pas verkozen president Trump. Maar daar mogen we niks achter zoeken: ‘Ik was toevallig in de buurt.’

Jan Stevens

'Als meer dan zestig procent van de bevolking ongelukkig is, is verandering onvermijdelijk'

Vier dagen nadat Donald Trump verkozen werd tot nieuwe president van de Verenigde Staten, ontving hij als eerste buitenlandse politicus de Brit Nigel Farage, voormalig UKIP-leider, bezieler van de brexit en de man die ‘onze’ Herman Van Rompuy verweet het charisma te hebben van een natte dweil. Zaterdag 12 november 2016 kreeg Farage in de late namiddag een audiëntie van een uur in Donald Trumps somptueuze penthouse op de 56ste verdieping van de Trump Tower in New York (volgens Trump de 66ste verdieping). De Britse premier Theresa May moest zich tevredenstellen met een kort telefoontje van de president elect.

Donald Trump nodigde Farage al op woensdag uit, meteen na zijn overwinning. Die uitnodiging gold ook voor zijn gezelschap van Britse bloedbroeders waarmee Farage die week de straten van New York onveilig maakte: brexiteers Arron Banks, Andrew Wigmore en Raheem Kassam. Banks is een verzekeringsondernemer uit Bristol, multimiljonair, financier van UKIP (1 miljoen pond) en stichter en geldschieter van de pro-brexitcampagne Leave.eu (7,5 miljoen pond). Wigmore is Brits handelsattaché voor het eiland Belize en woordvoerder van Leave.eu, en Kassam is hoofdredacteur van de rechtsradicale nieuwssite Breitbart London. Ze noemen zichzelf graag ‘The Brex Pistols’.

Niet lang na de audiëntie verscheen die 12de november op veel nieuwssites een foto waarop een breed lachende Donald Trump met losgeknoopte hemdskraag voor de goudblinkende deuren van zijn penthouse poseert, met aan zijn rechterkant een keurig uitgedoste Nigel Farage. Rechts van Farage staan Wigmore en Kassam. Links van Trump staat Arron Banks. Naast Banks staat een man op wie niemand meteen een naam kon plakken. Het is de 50-jarige Gerry Gunster, Amerikaan, politiek strateeg, opiniepeiler en spindoctor. Zijn consultancykantoor Goddard Gunster is gespecialiseerd in het beïnvloeden van de publieke opinie. Het winnen van volksraadplegingen is zijn handelsmerk. Hij gaat er prat op dat hij 90 procent van de referenda waarvoor hij is ingehuurd, ook gewonnen heeft. Met als voorlopige kroon op zijn werk: de brexit.

Gerry Gunsters hoofdkwartier is gevestigd in een saai pand aan K Street in Washington DC, op een steenworp van het Witte Huis en een boogscheut van Capitol Hill, het centrum van de Amerikaanse politieke macht. ‘Mijn hele leven staat in het teken van het dienen van die macht,’ zegt hij ernstig en afgemeten, zonder een zweem van ironie. ‘Zodra ik in 1989 afstudeerde, sprong ik in dat grote politieke bad. Eerst als raadgever van twee leden van het Huis van Afgevaardigden, later als politiek adviseur en strategisch consulent. Het geeft me een kick om samen te werken met al die mensen die het beleid uitstippelen en onze samenleving vorm helpen geven. Zo kan ook ik een verschil maken in het leven van gewone mensen.’

undefined

'Ik denk niet dat de globalisering de oorzaak is van het ongenoegen. Ik geloof dat alle politiek lokaal is'

HUMO Hoe kwam u op 12 november op de foto met Donald Trump en Nigel Farage terecht?

Gerry Gunster «Die zaterdag was ik toevallig in New York voor een ontmoeting met Arron en Andy. Ik mocht van hen mee op bezoek bij de nieuwe president.»

HUMO U kent The Brex Pistols: speelde u dan een belangrijke rol in de brexitcampagne?

Gunster «Sure (glimlacht en zwijgt).»

HUMO Was u de go-between tussen Trump en Farage?

Gunster «Nee. Sommige Amerikaanse kranten beweren dat ik één van Donald Trumps spindoctors ben, maar dat is te veel eer. Ik fluister onze nieuwe president achter de schermen helemaal niets in het oor.»

HUMO Op 17 november stuurde het twitteraccount van uw kantoor @GoddardGunster nochtans een tweet de wereld in met een link naar een artikel uit de Washington Examiner, met als titel: ‘Spotted at Trump Tower: the people shaping the next government’. Uw naam stond tussen die van Marla Maples, een ex-vrouw van Donald Trump, en Corey Lewandowski, een ex-campagnemanager van Trump.

Gunster «Ik zit niet in ‘Team Trump’. Maar als de president elect me zou vragen om tot zijn team toe te treden, zou ik dat zeker overwegen (grijnst). Ik zou dat dan beschouwen als een dienst aan het land. Even heel ernstig: als de president van Amerika je vraagt om hem te assisteren, denk je daar op zijn minst over na.»

undefined

null Beeld

undefined

'Arron Banks (rechts op de foto) wil in Groot-Brittannië samen met Gunster een nieuwe volksbeweging uit de grond stampen: 'De brexit is de start van iets groots.'

HUMO Ook als die president een Democraat is?

Gunster «Ook dan. Zodra iemand president van dit land is, maakt het eigenlijk niet meer uit of hij Democraat is of Republikein. Als hij om je medewerking vraagt, moet je op zijn minst luisteren, want het gaat om het dienen van je land. Die 12de november was ik trouwens de hele tijd aanwezig bij de ontmoeting tussen Nigel en Donald. Daarover ga ik niet uit de biecht klappen. De Amerikaanse burgers die niet voor Donald Trump gestemd hebben, moeten hem op zijn minst een faire kans geven om dit land te leiden.»

HUMO Kunt u begrijpen dat wereldwijd veel mensen zich ernstige zorgen maken over het beleid dat president Trump zal voeren?

Gunster «Weet u wat zo groots is aan de Verenigde Staten van Amerika? Dat de macht hier niet in handen is van één man. Het regeren is uitgesplitst over drie instanties: de president, het Congres en het Hooggerechtshof. Die drie werken samen, en er zijn verschillende checks-and- balances waardoor ze elkaar corrigeren en in evenwicht houden. President Trump verdient een kans. Punt.»

HUMO De samenstelling van zijn regering duidt op een totale breuk met het beleid van de vorige president. Het klimaat, het buitenland, sociale voorzieningen, relaties met andere belangrijke mondiale spelers… zowat alles komt op de helling te staan.

Gunster «Ik wens me niet in te laten met discussies over de richting die de president elect zal inslaan. De toekomst zal uitwijzen wat zijn plannen zijn. Ik herhaal het: geef de man een kans.»

undefined

'Het zou me niet verwonderen als dit de allereerste politieke campagne ooit was waarin sociale media doorslaggevend waren'


Microtargeting

HUMO Europese politici en regeringsleiders vielen van hun stoel toen Nigel Farage als allereerste buitenlandse politicus door de pas verkozen Trump bij hem thuis ontvangen werd.

Gunster «Dat was een perfect normaal bezoek. Donald en Nigel zijn vrienden. Ze hebben veel gemeen en hebben allebei een soortgelijke politieke beweging geleid. Als politici hebben ze beiden dat uitzonderlijke talent om haarscherp aan te voelen wat er écht leeft onder de gewone mensen. In plaats van daar hautain hun neus voor op te halen, spelen ze erop in en geven ze vertwijfelde kiezers antwoorden en houvast.»

HUMO Niet lang na jullie bezoek tweette Trump: ‘Veel Britten zien graag Nigel Farage als hun ambassadeur in de VS.’ Was dat zijn eigen idee of had een adviseur zoals u hem dat ingefluisterd?

Gunster «Ik weet niet wiens idee dat was. Dat moet u de president elect vragen.»

HUMO Als de inspirator en architect van Leave.eu bent u degene die ervoor gezorgd heeft dat 51,9 procent van de Britten op 23 juni van dit jaar de EU vaarwel zegden.

Gunster «Dat klopt. Maar ik heb niet zelf Leave.eu opgericht; zij hebben mij ingehuurd.»

HUMO U werd ingehuurd door Arron Banks?

Gunster «Ja, Arron heeft me gevraagd. Hij contacteerde me tien maanden voor het referendum en ik ben er toen meteen ingevlogen. Het kan bizar lijken dat een man uit Washington DC ingehuurd wordt om een campagne in Groot-Brittannië te leiden, maar Arron zocht iemand met veel ervaring in de materie, en mijn kantoor Goddard Gunster heeft een vlekkeloze reputatie als het op het winnen van referenda aankomt. Hier in de Verenigde Staten worden ze bijna continu georganiseerd. Er worden door burgers en organisaties ook voortdurend initiatives op touw gezet. Die kun je vergelijken met de Zwitserse referenda die de overheid op initiatief van haar burgers moet organiseren. In de staat Californië werden dit jaar alleen al dertig verschillende initiatives gelanceerd. De vragen worden op verschillende tijdstippen op stembrieven verzameld: als ik me niet vergis, konden de Californiërs in de maand november op 17 totaal uiteenlopende vragen ‘ja’ of ‘nee’ antwoorden. Zo ging één vraag over de verhoging van de taks op een pakje sigaretten met een paar dollar en een andere over het verplicht gebruik van condooms in de porno-industrie. Een meerderheid stemde voor de sigarettentaks, een meerderheid tegen de condoomverplichting. Maar niet alleen in Californië wordt voortdurend naar de mening van de burgers gevraagd, ook in andere Amerikaanse staten draaien de referenda op volle toeren.»

HUMO U bent zelf een groot voorstander van volksbevragingen?

Gunster «Zonder enige twijfel, want ze geven gewone mensen de kans zich uit te spreken over onderwerpen die hen aangaan. En soms zorgt een referendum voor een radicale koerswijziging, zoals bij de brexit.»

undefined

null Beeld

undefined

'Gerry Gunster: 'Nigel Farage (foto) heeft titanenwerk verricht.'

HUMO Wat is het geheim van uw succes?

Gunster «Alles staat of valt met de voorbereiding. Eerst en vooral moet je weten wat voor vlees je in de kuip hebt: wie zijn al die mensen die opgeroepen worden om ‘ja’ of ‘nee’ te komen antwoorden op die ene vraag? Je moet het kiespubliek dus eerst minutieus in kaart brengen, pas dan kun je bepalen wat voor boodschap je zult brengen om je gelijk te halen. De volgende stap is microtargeting: je gaat heel specifieke boodschappen uitsturen die kleinere geselecteerde doelgroepen van stemmers aanspreken. De tijd van de grote en spectaculaire politieke reclamecampagnes is voorbij; vandaag wint het intensieve, ver doorgedreven specialistenwerk.»


Eigen wetten

HUMO Conservatieve pro-brexitpolitici zoals Boris Johnson en Michael Gove hadden zich verenigd in Vote Leave. Zij focusten in eerste instantie op de economische voordelen van een brexit en de splendid isolation van het Verenigd Koninkrijk. Ze waren helemaal niet blij met uw komst en met de campagne van Leave.eu: die vonden ze te rechts en te vuil.

Gunster «Eerlijk gezegd heb ik geen idee wat Johnson, Gove en de andere protagonisten van Vote Leave van mijn campagne vonden. Ik heb het hun ook nooit gevraagd.»

HUMO Maar u veranderde wel de teneur van het publieke debat en gaf de pro-brexitcampagne een stevige populistische injectie.

Gunster «Ik weet niet of ik die eer verdien (grijnst). Kijk, we investeerden heel wat in research en organiseerden talloze opiniepeilingen. We wilden precies weten wat we moesten ondernemen om het referendum te winnen. Uit ons onderzoek kwam duidelijk naar voren dat een meerderheid van de Britse kiezers zeer veel belang hecht aan de eigen wetten. Ze houden er niet van dat de wetgeving voor hun land elders bekokstoofd wordt. Ze prefereren Westminster boven Brussel of Straatsburg. Soevereiniteit prijkte onbetwistbaar bovenaan. De meeste mensen bleken ook zeer begaan te zijn met hun eigen familie en gemeenschap. Ouders willen dat het hun kinderen, verwanten en vrienden economisch voor de wind gaat. We stelden vast dat in grote delen van het Verenigd Koninkrijk zeer veel mensen zich zorgen maken over hun jobs. Ze voelen zich in de hoek geduwd door de EU en in de steek gelaten door hun eigen overheid. Ze verlangen naar een natie die op eigen poten staat, die handel kan drijven en er economisch op vooruitgaat. We stelden ook vast dat er in grote delen van het land heel wat bezorgdheid bestaat over de controle van de grenzen.»

HUMO Dus zette u het thema immigratie prominent op de agenda?

Gunster «Ja, al was dat níét het allesoverheersende thema. Het was slechts één van de drie: soevereiniteit, het welzijn van de eigen gemeenschap, en grenscontrole – of immigratie, zoals u het noemt.»

undefined

'U weet toch dat McDonald's zijn hoofdkwartier in Brussel binnenkort sluit en naar Londen verhuist? '


Ongelukkige mensen

HUMO Op de dag van het referendum zelf leek iedereen ervan overtuigd dat de tegenstanders van een brexit het zouden halen. De uitslag zorgde de volgende ochtend bij veel overtuigde Europeanen voor een ijskoude douche.

Gunster «Ik kan me best voorstellen dat ze verrast waren, net zoals de hele wereld nu verrast is door het presidentschap van Donald Trump (glimlacht).»

HUMO De brexit en Donald Trump zijn symptomen van hetzelfde diepere ongenoegen in de samenleving?

Gunster «Natuurlijk. De ervaring heeft mij geleerd dat verandering zo goed als onvermijdelijk wordt wanneer meer dan 60 procent van de bevolking ongelukkig is en ontevreden met de richting die hun land uitgaat. Het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten vormen daar het levende bewijs van. Ongelukkige mensen zorgen voor resolute veranderingen.»

HUMO Met ‘ongelukkige mensen’ bedoelt u in de eerste plaats oudere Amerikaanse en Britse arbeiders en bedienden, die door de globalisering hun werk bedreigd zien of zijn kwijtgeraakt?

Gunster «Die globalisering duikt in analyses wel vaker op, maar ik ben er nog niet zo zeker van of dat echt de oorzaak is van dat grote maatschappelijke ongenoegen. De kern van de zaak is dat wij allemaal erg bezorgd zijn over een paar menselijke basisbehoeftes. Eén van die basisbehoeftes is dat we zorg willen dragen voor ons gezin, onze familie, onze gemeenschap. De mensen in onze onmiddellijke omgeving willen we beschermen. Als de economie op apegapen ligt en je ziet dat je vrienden en familieleden het lastig hebben om de eindjes aan elkaar te knopen, wil je in de eerste plaats hén helpen. Is dat globalisering? Ik dacht het niet. Het is niet meer of minder dan de vaststelling dat jouw leven en dat van je naasten in het slop zit door een acuut gebrek aan economische groei. Dus kies je voor verandering en voor de mensen van wie je hoopt dat ze het gestrande schip weer vlot kunnen trekken. Ik geloof heel sterk dat alle politiek lokaal is.»

HUMO Alle politiek?

Gunster «Ja. ‘All politics is local’ is een beroemde uitspraak van de Democratische politicus Tip O’Neill, die in de jaren 80 voorzitter was van het Huis van Afgevaardigden. Ik geloof heilig in dat principe: vanuit wat burgers in hun eigen leven meemaken, maken ze hun keuze in het stemhokje en opteren ze voor verandering. Sommigen volgen misschien wat er overzee gebeurt, maar dat bepaalt nooit de keuzes die ze voor hun eigen toekomst maken.»

undefined

null Beeld

undefined

'Gerry Gunster: 'Mijn hele leven staat in het teken van het dienen van de politieke macht.'

HUMO Tijdens de brexitcampagne ging u als Amerikaan overzee opsnuiven wat er lokaal in Groot-Brittannië leefde.

Gunster «Ik verbleef toen een hele tijd in Londen om samen met de medewerkers van Leave.eu de juiste strategie uit te stippelen. Ik heb hun de finesses van het vak bijgebracht en geleerd hoe ze data moeten interpreteren. Ik heb hun ook getoond hoe ze de kiezers moeten benaderen.»


Nepnieuws

HUMO U verzamelde uw data vooral via sociale media?

Gunster «Die speelden een belangrijke rol in de hele campagne. Het zou me zelfs niet verwonderen als dit de allereerste politieke campagne ooit was waarin sociale media doorslaggevend waren. Twitter, Facebook en YouTube maken het mogelijk om op een heel slimme manier aan microtargeting te doen. Zo kwamen we rechtstreeks in contact met al die categorieën van kiezers die we nog over de streep hoopten te trekken.»

HUMO Hoe belangrijk waren feiten?

Gunster (stilte) «Ik denk dat ik weet waar u op zinspeelt. Er is in de pers een zeer vervelende quote verschenen die aan mij is toegeschreven.»

HUMO Een week na het referendum citeerde de Britse krant The Guardian Arron Banks. Hij zei dat u hem tijdens de campagne had toevertrouwd: ‘Facts don’t work.’

Gunster «Ik heb dat nooit gezegd. Geen enkele journalist heeft mij daar trouwens ooit naar gevraagd. Feiten zijn uiterst belangrijk. In een campagne zijn ze van onschatbare waarde. Feiten zijn altijd het uitgangspunt, vervolgens wordt er wel ‘emotionele aantrekkingskracht’ rond geweven.»

HUMO Tijdens de campagne verkondigde Leave.eu dat de 350 miljoen pond die per week van het Verenigd Koninkrijk naar de EU vloeit, na de brexit besteed zou worden aan de Britse gezondheidszorg. Meteen na het referendum gaf Nigel Farage toe dat die claim onzin was. Ook in de VS zouden nogal wat kiezers op Trump hebben gestemd op basis van nepnieuws dat ze via sociale media opgelepeld kregen.

Gunster «Ik weet daar niets van. I have no idea. Ik ben geen voorstander van nepnieuws en geen enkele campagne zou daar gebruik van mogen maken (stilte).»


geen spijt

HUMO Klopt het dat u samen met Arron Banks werkt aan een nieuwe grote Britse ‘volksbeweging’ die in het voorjaar gelanceerd zal worden?

Gunster «Arron is op dit moment inderdaad bezig met het aftasten van de mogelijkheden om een nieuwe beweging uit de grond te stampen.»

HUMO Wil Banks daarmee in navolging van Trump in de VS de volgende verkiezingen in Groot-Brittannië winnen?

Gunster «Dat moet u hem vragen.»

HUMO Maar u werkt wel samen met hem aan die nieuwe ‘beweging’?

Gunster «Arron en ik hebben nog niet bepaald welke rol mijn kantoor daarin zal spelen. Ik ben wel zeer geïntrigeerd door wat Arron van plan is. (Zuinig lachje) Natuurlijk ben ik bereid om hem te helpen; meer wil ik daar niet over kwijt. Als u wilt weten welke strategie Arron zal volgen, verwijs ik u graag door naar hem.»

HUMO Jullie willen meesurfen op die grote golf van ontevredenheid, op het ‘revolutionaire’ klimaat dat zowel in Europa als in de VS hangt?

Gunster «Er hangt onmiskenbaar verandering in de lucht. Kijk, we hebben net twee grote politieke aardverschuivingen meegemaakt die aan elkaar gelinkt zijn: de brexit en de verkiezing van Donald Trump. De tijd zal leren of ze zullen uitgroeien tot een grote beweging. Ikzelf denk van wel. De brexit is alleszins de start van iets groots. Nigel Farage heeft titanenwerk verricht.»

HUMO Uit een recente peiling van de universiteiten van Manchester, Oxford en Nottingham blijkt dat 6% van de Leave-stemmers spijt hebben. Als het referendum vandaag georganiseerd wordt, winnen degenen die in de EU willen blijven.

Gunster «Echt? Daar heb ik niets over gehoord. 17,4 miljoen Britten stemden voor de brexit, waarom zouden ze daar nu in godsnaam spijt van krijgen? Europese landen vertoeven beter buiten de Europese Unie dan erbinnen. Kijk maar naar wat zich in het Verenigd Koninkrijk afspeelt: de regering zal de kans krijgen om lucratieve unilaterale handelsverdragen met verschillende landen af te sluiten. U weet toch dat McDonald’s zijn hoofdkwartier in Brussel binnenkort sluit en naar Londen verhuist? Het Remain-kamp voorspelde dat de banken de City vaarwel zouden zeggen. Ik heb daar nog niet veel van gemerkt. Ook het pond houdt goed stand. De toekomst van het onafhankelijke Groot-Brittannië oogt rooskleurig.»

undefined

'Ook Nederland en België zouden veel beter af zijn zonder het juk van de EU'


Privéleven

HUMO In maart zijn er verkiezingen in Nederland. De kans is groot dat eurocriticus Geert Wilders die wint. Wat zou u antwoorden als hij u vraagt om hem te assisteren bij het organiseren van een nexit-referendum?

Gunster (veert op) «Dat zou ik dolgraag doen. Ik geloof heel sterk in mijn werk. Ik ben er 100 procent zeker van dat Nederland en België net als Groot-Brittannië veel beter af zouden zijn zonder het juk van de EU. Ik voorspel u: in het Verenigd Koninkrijk staan nog fantastische dingen te gebeuren. Donald Trump heeft de Britten al een helpende hand gereikt. Er komt een uitstekend unilateraal handelsverdrag, en dat is precies waar al die mensen voor gestemd hebben.»

HUMO Begrijpt u de angst van veel Europeanen dat door een uiteenvallende EU de vooroorlogse demonen opnieuw de kop zullen opsteken? Is het in deze onstabiele tijden niet veel verstandiger om samen aan hetzelfde zeel te trekken dan elkaar vliegen af te vangen?

Gunster «Maar de huidige tijd verschilt toch fundamenteel van die van de jaren 30 of 40? Anno 2016 hebben we zoveel meer communicatiemiddelen, we kunnen reizen, er is het internet, de mogelijkheden om regelmatig overleg te plegen zijn quasi onuitputtelijk. Waarom moet je dan blijven samenklitten in een onnatuurlijk verbond dat alleen maar vervreemding oplevert?»

HUMO Stel dat Californië weg wil uit de VS, daar een referendum over organiseert en aan u vraagt om het leave-kamp te bewerken. Zou u dat doen?

Gunster «Het is het democratische recht van elke burger om een dergelijk referendum te organiseren, maar ik weet niet of ik daaraan zou meewerken. Ik moet echt kunnen geloven in datgene waar ik voor werk. Ik heb al veel opdrachten afgewezen waar ik mezelf niet in kon terugvinden.»

HUMO Stapt u ooit zelf in de politiek?

Gunster «Ik heb in de loop der jaren ontzettend veel respect voor politici opgebouwd: ik zag welke offers ze in hun privéleven soms brachten. Zelf zou ik dat niet kunnen opbrengen. Ik heb een vrouw en twee kinderen van 8 en 11. Ik wil de toekomst van mijn gezin veiligstellen. Daarom word ik nooit zelf politicus en blijf ik liever hun adviseur.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234