'Are You Experienced' van Jimi Hendrix: Humo's hall of fame viert meesterwerken van 50

Het leven is een bries, maar niet voor iedereen: in het geval van Jimi Hendrix was het een windhoos, waarvan ons vijftig jaar later nog elke dag geluiden aanwaaien die klinken alsof ze rechtstreeks uit de onderwereld komen. Maar het begin van alles heet ‘Are You Experienced’, dat dit jaar zijn gouden jubileum viert.

'Maniakale riffs, psychedelische lyrics en rare solo's'

Van alle pophelden die op hun 27ste het loodje legden (Kurt Cobain, Jim Morrison, Brian Jones, Amy Winehouse), was hij de beste, de veelzijdigste en de meest talentvolle. Jimi kuste de hemelen op 18 september 1970 door – om het eens prozaïsch te formuleren – overvloedig in zijn eigen mond te kotsen, na het innemen van te veel wijn en slaappillen.

Hij was in september 1966 in Londen gearriveerd, waar hij zou wonen tot aan zijn dood. Eerst in een klein en bijzonder proper appartementje op nummer 23 in Brook Street, in het chique Mayfair-district in Londen: Hendrix had aan zijn legerdienst naast veel kennis over drugs ook een properheidsmanie overgehouden. De man die weleens een gitaar in brand placht te steken, had smetvrees.

In Amerika was hij aan een oproepingsbevel voor de Vietnamoorlog ontsnapt. Hij werd sessiemuzikant van onder meer Little Richard, Curtis Knight en de Isley Brothers, voor hij naar New York trok om zelf carrière te maken. Dat liep niet van een leien dakje. Hij was niet zwart genoeg voor de Black Panthers in Harlem en te zwart voor de hippies in Greenwich; hij speelde een soort postmoderne blues, die wel zijn wortels had in die van Chicago, maar ook niet vies was van melodieuze popinvloeden. Geen mens raakte er wijs uit. Behalve Chas Chandler, de toenmalige bassist van The Animals, die van zijn paard viel toen Hendrix in het legendarische Café Wha? in Greenwich Village een versie inzette van ‘Hey Joe’ die zo titanisch was dat het podium leek te zweven. ‘Hey Joe’ is ettelijke keren gecoverd, ook door The Byrds, Zappa en The Who, maar niemand kon de getormenteerde versie van Hendrix, inclusief satanische gitaarsolo, ook maar benaderen.

Chandler nam Hendrix mee naar Londen, waar hij eindelijk de erkenning kreeg die hij verdiende. De Britse jongeren waren verslingerd aan Chicago- en deltablues, waarvan Hendrix een erfgenaam was. Ze noemden de Londense voorsteden de Surrey Blues Delta, en Clapton, Richards, Jones en Jagger, allemaal door Muddy Waters geobsedeerde witte broekjes, vielen er in zwijm voor de grappige krullenbol die nonchalant iedereen naar huis speelde. ‘Je hebt me niet gezegd dat hij zó goed is,’ mompelde Eric Clapton een beetje nors tegen Chandler toen Jimi hem van het podium had gespeeld bij een bluesjam, waarvoor Slowhand ’m onwetend op het podium had genood. Terwijl Hendrix de grappige bescheidenheid zelve was. Op de vraag ‘Hoe voelt het om de beste gitarist ter wereld te zijn?’ antwoordde hij doodeerlijk: ‘Geen idee, vraag het misschien eens aan Rory Gallagher.’

Hendrix vormde met Noel Redding, die eigenlijk een gitarist was, maar al blij was dat hij Jimi op bas kon volgen, en Mitch Mitchell, die nog bij Georgie Fame had gedrumd en veel meer aankon dan de gewone bluespatronen, een trio dat tegelijk soepel én loeihard én jazzy kon spelen: de Jimi Hendrix Experience. Ze trokken uitgebreid op tournee en namen tussendoor, bijna achteloos, ‘Are You Experienced’ op, een wereldplaat die van Hendrix in één klap een wereldster maakte. Mike Smith van platenfirma Decca, die in 1961 een bod om The Beatles te tekenen had afgewezen – hij vond The Tremeloes beter – maakte dezelfde ongelofelijke inschattingsfout bij Hendrix, die dan maar tekende bij Track, het label van de managers van The Who.

De opnames van de elpee liepen niet vlot. Hendrix had de gewoonte zijn muur van Marshall-versterkers op 12 te zetten, wat zorgde voor klachten in de buurt en overlast in de studio. Hij was onzeker over zijn zangstem en wilde alleen maar opnemen in een haast compleet verduisterde studio, wat de communicatie met producer Chandler niet optimaal maakte. En bovenal: het stikte er van de groupies. Hendrix beschikte naar verluidt over een fors uitgevallen smaldeel. Een hele zak gips had Cynthia Plaster Caster, gespecialiseerd in het in plaaster vatten van muzikantenfluiten, nodig om een afdruk te maken. Kramp in de kaken en daarna een weekje plat: zo herinneren de meeste deernen zich de gevolgen van de oerkracht van zijn toverfluit.

Het weerhield hem er niet van om een onversneden meesterwerk op te nemen, in mono godbetert. Wie het volledige plaatje wil horen, moet de Amerikaanse versie kopen, want de drie singles – ‘Hey Joe’, ‘Purple Haze’ en ‘The Wind Cries Mary’ – stonden zelfs niet op de eerste Europese release.

Opener ‘Purple Haze’ bevat alle elementen van de beroemde cocktail: een maniakale riff, een psychedelisch aandoende tekst en een rare solo die het midden houdt tussen iets van Ravi Shankar en B.B. King. De beroemde tussenzin ‘’Scuse me while I kiss the sky’ wordt op alle regenboogfuiven nog altijd verkeerd meegebruld, omdat velen ‘’Scuse me while I kiss this guy’ horen. Wat hij tijdens liveconcerten wél deed, waarna Noel Redding ongemakkelijk begon te grijnzen, want die had ook gehoord van Hendrix’ gigantische broekwapen.

Na de zenuwachtige blues in ‘Manic Depression’ is ‘Hey Joe’ het volgende hoogtepunt: de lopende bas van Redding, zoemende achtergrondgezangen van The Breakaways en een Hendrix die dreigend als een maniak loosgaat. Niet helemaal onvergetelijk zijn ‘Love or Confusion’ en ‘May This Be Love’: vingeroefeningen in de wachtkamer. Maar op ‘I Don’t Live Today’ komt de trein weer op gang, met drummer Mitchell die erop los mept als Ben Crabbé in zijn beste jaren.

‘The Wind Cries Mary’, volgens de connaisseurs geschreven na een ruzie met zijn toenmalige vriendin Kathy Etchingham – maar ‘The Wind Cries Kathy’ bekte minder goed – is Hendrix op zijn best: subtiele, bijna jazzy gitaartoetsen en een mijmerende stem die beelden oproept die zo uit het Bob Dylan-songbook hadden kunnen komen.

‘Move over, Rover / And let Jimi take over’ klinkt het zelfverzekerd in ‘Fire’, een popsong pur sang, met Mitchell alweer in een stuwende hoofdrol, waarna ‘Third Stone from the Sun’ wordt aangesneden, zes minuten woeste psychedelica met gitaarpatronen die niet in de Burda staan. ‘Foxy Lady’ en het titelnummer zijn twee uitsmijters, waarvan het fabuleuze ‘Are You Experienced’ zeker niet achter het stuur te beluisteren is, want u rijdt zo de berm in.

De plaat katapulteerde de verlegen maar potente linkshandige meteen naar de hoogste regionen van de popmuziek. Zijn rijk op aarde zou echter van korte duur zijn. In 1970 speelde hij voor 700.000 man op het Isle of Wight-festival, en een maand later was hij dood. Beaujolais mixen met het slaapmiddel Vesparax: geen goed idee.

Na zijn dood werd de wereld nog jaren overspoeld met zowat alles wat Hendrix ooit opgenomen had: meer dan honderd cd’s, dikwijls rommel, soms – zeker de livetapes – nog de moeite. Maar geen enkele plaat benaderde de moeiteloze genialiteit van zijn debuut.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234