null Beeld

Arnon Grunberg sprak met Rammstein

Till Lindemann, de zanger van Rammstein, heeft zijn tweede dichtbundel gepubliceerd. Na ‘Messer’ uit 2002 is er nu ‘In stillen Nächten’. Voor het eerst zijn de gedichten van Lindemann ook vertaald, en wel naar het Nederlands, door Ilja Leonard Pfeijffer. Vandaar dat Lindemann een dagje in Amsterdam is. Als fan van Rammstein mag ik Lindemann interviewen tijdens een lunch.

Arnon Grunberg

Ik kan me niet aan de indruk onttrekken dat de combinatie van lunch en interview in dit geval eerder uit tijdgebrek voortkomt, maar eten en praten is hoe dan ook een goede combinatie, en de uitgever van een rockster mag eisen stellen.

In de lobby van Hotel de l’Europe in Amsterdam, wachtend op Lindemann, herinner ik mij mijn kennismaking met Rammstein. Dat was in 2007, in Afghanistan. Voor we de poort uitgingen van Kamp Holland nabij Tarin Kowt klonk uit de Bushmaster het nummer ‘Feuer Frei!’: ‘Gefährlich ist wer Schmerzen kennt / vom Feuer das den Geist verbrennt / bäng bäng / gefährlich das gebrannte Kind / mit feuer das vom Leben trennt.’

Zo overwon je kennelijk doodsangst. Nou ja, de dood: de missie in Afghanistan was geen loopgraaf in de Eerste Wereldoorlog. De kans om het te overleven was aanzienlijk, maar dat maakte het gevoel van dreiging en angst niet minder reëel. Vrees laat zich slecht bezweren door statistieken.

Mij beviel Rammstein wel. Oorlog heeft een soundtrack nodig. Rammstein kan uiteraard ook gebruikt worden om mensen te martelen, maar dat geldt vermoedelijk voor veel muziek, vooral heavy metal.

Wie naar Rammstein had geluisterd, hoefde de bermbom minder te vrezen, hij waande zich door de muziek sterker dan het gevaar. In ‘Feuer Frei!’ weerklonk de onverschrokkenheid en de overmoed van de frontsoldaat die een eeuw daarvoor zijn angst nog moest bezweren door toespraken over glorie en vaderlandsliefde aan te horen. Van glorie en vaderlandsliefde waren alleen het vuur, het verbrande kind en de pijn over. Toch meende ik dat Rammstein de essentie van het gewapende conflict in een paar eenvoudige zinnen had weten te treffen. Dat dit in het Duits moest gebeuren, kon geen toeval zijn. Ruim vijftig jaar na het einde van de Tweede Wereldoorlog klonk de taal van de oorlog in het Duits nog altijd beter. ‘Dein Glück / ist nicht mein Glück / ist mein Unglück’, zong Ramm­stein op een zonnige ochtend in Uruzgan. Meer hoefde er wat mij betreft niet over de missie te worden gezegd. Wie dat zo wilde, kon in deze tekst een echo van de woorden van de propaganda­minister van het Derde Rijk horen (‘de Joden zijn ons ongeluk’), maar wat mij nu juist aantrok in Rammstein, was een vermoedelijk ironische omgang met fascistische esthetiek, want ook het meest democratische en humane leger, voor zover dit geen contradictio in terminis is, ontkomt niet aan fascistische associaties; elk uniform, elk geweer, elk leger lijkt met deze esthetiek besmet.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234