Aron Ralston zat 5 dagen geklemd tussen een rots en amputeerde zijn arm: 'Ik had mijn eigen grafschrift al in de rots gekrast: 'RIP Aron, oktober 1975-april 2003''

Het verhaal van Marie Bastide, die ongeveer zes dagen gekneld zat in haar auto na een ongeval, en levend is teruggevonden, doet ietwat denken aan het verhaal van Aron Ralston, een Amerikaanse klimmer die in 2003 ongeveer 127 uur klem zat tussen een losgekomen rotsblok en de rotswand. Hij amputeerde zelf zijn geklemde arm en kon zo op zoek naar hulp. In 2004 sprak Humo-jounalist Jan Hertoghs met de man. Lees hier het interview


In 2011 werd zijn verhaal verfilmd met James Franco in de hoofdrol. Bekijk hier de trailer van de film '127 hours'

(Verschenen in Humo 3348 op 2 november 2004)

Negenentwintig is te jong voor een armprothese. Maar de makkelijk lachende Aron Ralston geeft er niet om dathij zijn rechterhand kwijt is en dat ze vervangen is door een kunststoffen grijper (waarmee hij soms nadenkend aan zijn kin plukt). Had zijn échte hand nog aan zijn lijf gezeten, dan had niemand ooit van Aron Ralston gehoord. Dan was er alleen een krantenberichtje geweest over een klimmer die in een woestijnkloof van Utah verrast was geworden door een vallende rots waarbij zijn hand gekneld raakte tussen de rots en de rotswand, en het artikel zou ermee geëindigd zijn dat de ongelukkige jongeman na een week gestorven was van honger en dorst.

Maar Aron Ralston leeft nog en is tot ver buiten Amerika bekend geworden omdat hij zes dagen in die 'klem' overleefd heeft met amper twee burrito's en één liter water én omdat hij tenslotte uit dat rotsgraf ontsnapt is door zijn arm eerst te breken en dan te amputeren met een kampeermesje. Waarna hij ook nog twintig meter van een rotsflank moest abseilen en tien kilometer moest stappen eer hij hulp kon vinden. Het verhaal van de klimmer uit Colorado is nu vertaald in het boek 'Klem - Zes dagen die mijn leven veranderden' (uitg. Spirit/Kosmos-Z&K), en hij geeft me voor de verandering een linkerhand.

HUMO Die rots van vierhonderd kilo heeft daar allicht eeuwen onaangeroerd gelegen en ineens beweegt hij, ineens bijt hij in je hand en gijzelt hij je bij de pols.

Ralston «Ik begrijp nog altijd niet hoe die blok in beweging is kunnen komen, en dan precies op dàt moment. Ik ben erop gaan staan, hij leek heel stevig en onwrikbaar, hij verroerde geen vin. Het is pas als ik eraf kroop en er éven aan moest hangen dat hij gaan kantelen is. En natuurlijk ben ik razend geweest op die rots, hoeveel klimmers waren daar al niet gepasseerd zonder dat ie bewoog! Die rots lag echt op het pad dat iedere klimmer neemt. So why me? Ik heb erop gebonkt, you stupid rock, ik heb ertegen geroepen dat ik 'm haatte. Maar ik moest ook eerlijk zijn: dat ik zolang beklemd heb gezeten, was mijn eigen schuld. Ik had nooit tegen de basisregel mogen zondigen om tegen niemand te zeggen wààr en wannéér ik ging klimmen. Dat was een heel stomme, stomme fout. Zeker als je jaren klimervaring hebt. Maar ja, het was "maar" een gewone afdaling in die canyon, er was geen echte moeilijkheidsgraad of risico mee gemoeid.»

HUMO Heb je zitten hopen op de meest onmogelijke reddingen? Dat er ergens een ontploffing of een aardbeving zou zijn en dat die rots een paar centimeter zou opschuiven?

Ralston «Ik hoopte op een overstroming (flash food) in die droge canyon. Dan zou ik toch even mijn vreselijke dorst hebben kunnen lessen en dan zou ik ook wel verdronken zijn, maar zo'n snelle dood zag ik liever tegemoet dan daar langzaam uit te drogen.»

HUMO Je hebt ook aan zelfmoord gedacht.

Ralston «Al na de tweede nacht. Ik had een mes bij me, maar ik kon me d'r niet toe brengen om het te doen. Omdat het zo tegennatuurlijk is en omdat ik een minieme mogelijkheid bleef zien dat iemand me toch tijdig zou vinden in dat hellegat. Maar dat neemt niet weg dat ik heel de tijd heb zitten hopen op iets dat een snel einde zou maken aan mijn lijden. En zo'n flash flood was best mogelijk in dat seizoen. Als het in die woestijn één uur regent, dan had er drie-vier meter door die kloofgespoeld. Dat woestijnzand is hard als cement, dat water kan niet in de grond, dat schiet vanuit heel die woestijn naar dat lage punt toe. Die vloed zou me van mijn dorst verlost hebben en zou me ook uit mijn lijden verlost hebben.

HUMO Je ouders en vrienden waren die eerste dagen niet ongerust omdat je alleen wat vage plannen had voor dat lange weekend. Heb je geprobeerd om ze te "bereiken" via telepathie. Door emotioneel aan hen te denken en de boodschap uit te sturen: help mij, ik zit vast!!

Ralston «Er zijn zeker van die momenten geweest dat ik hard aan hen dacht, hardop hun naam noemde en het bijna als een bevel uitstuurde: I need help now! En ik heb ook wel van die boeken gelezen waar een zeeman dreigt te verdrinken en dat zijn moeder ineens wakker schiet en aan haar zoon denkt. Bij mij is er ook zo'n vreemd 'signaal' geweest. Op het moment dat mijn moeder aan de telefoon hoorde dat ik vermist was, riep ze de naam van mijn vader, hoewel ze wist dat hij niet thuis was. Dat moment heb ik gezien: ik heb haar aan de telefoon zien zitten met die wanhopige schreeuw.

»In mijn ijldromen zag ik ook een jongetje van drie jaar met blond haar, en ik zag dat als een goed teken, dat ik het zou overleven en dat ik ooit een zoontje zou hebben. Later bleek dat mijn moeder op dat moment aan hààr kleine jongen dacht die zij op de wereld had gezet. Ze 'zag' ook dat ik nog in leven was, ze 'zag' dat ik ergens vast zat, en ze dacht voortdurend: "Hold on, Aron, we komen eraan!" Niet dat je nu ineens het muziekje van The Twilight Zone in de achtergrond moet horen, maar er is méér gebeurd dan het puur toevallige.»

HUMO Er was iets met muziekjes. De eerste dagen heeft er constant een deuntje uit een Austin Powersfilm in je hoofd gezeten.

Ralston «Verschrikkelijk! Ik weet niet hoe dat kwam, 't was zo'n onnozel telrijmpje dat over de eindgeneriek liep, en dat liep constant als een jingle door mijn kop, absolutely hell! (lacht) Ik hou van muziek, rock 'n roll en zo, en ook piano (wat ik zelf speel),naar nu dat ik dood ging kon mijn kop alleen maar het onnozelste liedje bedenken dat er bestaat,it was pure torture. Toen Joe Simpson in Touching the Void (zie Humo-interview xxxx) meer dood dan levend naar zijn basiskamp terug kroop, had hij iets van Boney-M in zijn kop! Ook al zo'n verschrikking! Wat is dat toch ? Als in een film de held dood gaat, klinkt er altijd prachtige muziek, maar als je zelf komt te sterven zit je met de Top-30 of nog erger! Je krijgt nooit de soundtrack die je verdient. Of misschien juist wel (lacht)


Goodbye

HUMO Je had een kleine videocamera in je rugzak en je bent jezelf gaan filmen. Na vijftig uur neem je afscheid van je ouders, je zus en je vrienden. Na zeventig uur verdeel je al je bezittingen. Na negentig uur noem je de vrienden die je kist zullen dragen. Dat moet een macabere ervaring zijn geweest.

Ralston «Na 24 uur stond het voor mij vast dat ik daar dood zou gaan, en ik wilde absoluut een boodschap nalaten voor mijn nabestaanden. In eerste instantie neem je dan innig afscheid van je familie en vrienden, later denk je dan aan je bezittingen die toch komen te vervallen, en nog later, je hebt toch uren en uren de tijd, ga je ook aan de uitvaart denken.»

HUMO Hoe was het om dat later terug te zien? Je maakt een testament en dan komt er toch nog een happy end.

Ralston «De videotape heeft geen happy end. Hij eindigt ermee dat ik beschrijf waar mijn asse moet uitgestrooid worden en dan zeg ik simpel goodbye. Dat was op donderdagmorgen toen ik echt dacht dat ik nog maar luttele uren te leven had. Ik heb de tape eerst terug gezien met mijn vader en twee van mijn vrienden, en dat was schokkend, maar het ergste was met mijn moeder. Pas na vier maanden voelde ze zich in staat om 'm te bekijken; voor mij was het al bijna een tv-documentaire zo'n lange tijd later, maar voor haar was het rauw en hard. Ze werd meegesleurd in die kloof, ze zag alles wat ik doormaakte, en dat vond ze niet om aan te zien.

»Als je het boek leest, kan je je de pijn en beklemming inbeelden, maar als je de beelden ziet, dan zie je mijn ingevallen gezicht, mijn roodvermoeide ogen, mijn hoofd dat om en om knikt en dat ik met mijn hand moet steunen omdat ik zo moe ben. Een zombie was ik, in zes dagen had ik niet meer geslapen. En dan mijn stem, die werd alsmaar zwakker en ijler omdat mijn keel zo droog was en mijn stembanden werden toegeknepen. Mijn moeder is al snel beginnen wenen. En ik ook. Ik weende omdat zij weende en omdat ze zo aangegrepen was. Het was erg voor haar, ze was helemaal overstuur. Achteraf wou ze dat ze het nooit gezien had.»

HUMO Er was sprake van een film te maken op basis van je verhaal. Gaan ze die beelden daarin gebruiken?

Ralston «Voorlopig is er alleen een tv-documentaire en daarin zitten alleen de beelden waarin ik zeg: als u deze tape vindt, bezorg 'm dan asjeblieft aan mijn ouders. Er was natuurlijk interesse om àlle beelden te gebruiken, maar daarvoor heb ik geen toestemming gegeven. Mijn testament was niet bedoeld voor een groot publiek, het was enkel bedoeld om op mijn begrafenis gebruikt te worden waar alleen de intieme kring van familie en vrienden zou zijn.»

HUMO In je verbeelding zag je dat filmpje vertoond worden op je begrafenis. Het stemde je zelfs gelukkig.

Ralston «Ja, ik was blij dat die tape er was. Ik was blij dat ik op die manier nog na mijn dood met familie en vrienden kon praten: je verdwijnt niet geruisloos, je geeft nog een teken van 'leven'. Ik stelde me voor dat iedereen samen was in een zaaltje en dat zij ook blij zouden zijn om mij nog één keer te 'zien'.»


Ik vloog over de oceaan

HUMO Naar het einde toe beschrijf je een uittreding, dat je geest je lichaam verlaat, en dat je jezelf vanuit de hoogte in die verkrampte houding ziet staan. Ik sprak ooit met een helicopterpiloot die een crash overleefde, en in die paar seconden dat hij dood zou gaan, trad hij ook uit en zag hij zichzelf neerstorten 'vanuit de hoogte'.

Ralston «Het is een paar keer gebeurd dat mijn geest uittrad. Het is niet zoals in een droom dat je gaat zweven of zo, nee, de sensatie is sterker. Je stijgt op uit je lichaam, je vliegt weg en in de diepte zie je dat lichaam tussen de rotsen alsmaar kleiner worden tot het verdwijnt. Ik vloog uit de canyon, over de woestijn, over de Rocky Mountains en zelfs over de Stille Oceaan.»

HUMO Dacht je dan niet dat je dood ging en dat je laatste reis begonnen was?

Ralston «Nee. Het was gewoon die grote sensatie van vrij te zijn en niet langer daar te zijn. Een andere keer stapte ik uit mijn lichaam en los door de rots en zo ontdekte ik een gang langswaar ik uit de canyon kon. Ik kwam in een kamer waar al mijn vrienden zaten, ze luisterden naar muziek, ze heften het glas dat ik terug was, en ik kon vertellen wat er gebeurd was.»

HUMO Mensen die zo'n uittreding beleven, krijgen meestal een shock als ze terug in de realiteit belanden.

Ralston «Die terugkeer deed niet alleen mentaal maar ook fysiek pijn. Ineens zit je weer in dat lichaam gevangen dat pijn heeft en dorst lijdt en kleumt van de kou. Kort tevoren had je nog een lichaam dat goed in zijn vel zat, dat zich lekker warm voelde, dat in staat was om te eten, te drinken en met vrienden te babbelen. En dan, whack, is het voorbij.»

HUMO Je hebt ook een grafopschrift in die rots gekrast: RIP Aron 1975-30 april 2003. Daarmee tekende je letterlijk je doodvonnis.

Ralston «Het maakte me niks meer uit of ik daarmee mijn moreel ondermijnde. Ik wist al na 24 uren dat ik dood zou gaan, en nu was het einde in zicht. Punt, andere lijn. Ik heb het geschreven na de voorlaatste nacht. De temperatuur was gezakt tot twee graden en ik dacht, een tweede nacht in zo'n kou overleef ik niet. Ik stond daar al zes dagen tegen die rots geleund in niks anders dan een fietsbroekje en een t-shirt!»

HUMO Toen je waterrantsoen op was, ben je je eigen urine gaan drinken. Had je daar nog veel langer op kunnen overleven?

Ralston «Ik denk van niet. Ik liet de urine wel bezinken en het bovenste decanteerde ik dan om te drinken, maar eigenlijk breng je alsmaar meer zout in je bloed en dat gaat op de duur je organen aantasten. Als je gezond bent, raakt die zoutspiegel niet zo vlug verstoord door urine te drinken. Maar ik was aan het einde van mijn krachten, ik woog geen 78 kilo meer, ik woog er nog 58...»

HUMO Je arm amputeren was niet zoals een stuk vlees afsnijden. Met rukken en trekken moest je eerst de twee beenderen van de ellepijp breken en dan pas kon je beginnen snijden in die taaie "kabel" van spieren, pezen en vlees. Er kwam zelfs een tang aan te pas om de pezen stuk te krijgen.

Ralston «Mijn hand was al aan het ontbinden, die rottende geur kon ik ruiken op het einde. Maar ik kon nooit vermoeden hoe sterk die arm nog zou zijn nadat ik die twee beenderen boven mijn pols had gebroken. Het heeft me bijna een xx gekost eer alles stukgesneden, losgetrokken of doorgevijld was.»

HUMO Heb je ooit dure eden gezworen? God, als ik hier uit kom, dan zal ik...

Ralston «Ja, ik was mijn onderhandelingen al begonnen! Ik smeekte God om mij leiding te geven en te tonen hoe ik die nchtmerrie kon overleven. Ik was al zover dat ik zegde: God, als het nodig is dat ik het klimmen opgeef...laat het me weten, en ik klim nooit meer van mijn leven. Maar ja, er kwam geen teken van God, en dan heb ik me tot de concurrentie gericht, beste Satan, if you're out there, ik kan je hulp best gebruiken. Maar wat ik ook aanriep, van Boedda tot Jehovah, en welke offers ik ook wilde brengen, het bracht me geen stap verder.»


Koude sterrennacht

HUMO Is er ooit één seconde geweest dat je dacht: als ik hieruit kom, dan schrijf ik een boek?!

Ralston «Dat niet. Maar toen ik mijn arm aan het amputeren was, heb ik gedacht: dit gaat a hell of a story zijn om aan mijn vrienden te vertellen! Listen to this: I cut off my arm! (schatert het uit) Maar toen ik dan eindelijk één van mijn vrienden te zien kreeg, hadden ze het al lang en breed in de kranten gelezen. Dat was een teleurstelling voor mij, hey, who took/stole my story?!»

HUMO Je was je rechterhand kwijt, maar hoe heb je het boek dan geschreven?

Ralston «Ik kon vooraf al tikken met twee handen, en met één hand bleek ik toch nog dertig woorden per minuut te kunnen halen op mijn laptop. Dat zijn korte Amerikaanse woorden, niet van die lange Nederlandse lettertreinen zoals jullie!»

HUMO Heb je al gefantaseerd over mensen die je lijdensboek zitten lezen in een luie zetel met een koele cocktail bij de hand?

Ralston «Ik had die gedachte al tijdens het schrijven! Ik stelde me vaak voor dat de mensen in hun luie zetel zaten en dan was de vraag: hoé krijg ik ze uit die zetel, en in het verhaal en in die donkere canyon? Daarvoor moest ik alle details helder en levendig voor de geest kunnen halen, en met opzet heb ik een checklist gebruikt. Bij alle belangrijke ogenblikken van die zes dagen nam ik die puntjes dan door: is het koud, is het warm, is er zonlicht of geen, zijn er sterren, hoe knaagt de honger, hoe hevig is de dorst, waaraan denk ik, welke geluiden hoor ik, wat zijn mijn huisgenoten nu aan het doen enzovoort.

»Dat ik de sterren zag, was niet zomaar een detail van de nacht. Het betekende ook dat het een koude nacht was die de warmte uit mijn lichaam zoog. En met de sterren was daar ook meteen de gedachte: vroeger vond ik een sterrenhemel mooi en romantisch en nu haat ik het, want het doet mijn overlevingskansen afnemen. Een grijze hemel die ik anders zou misprijzen, die verwelkomde ik nu als een extra deken voor de nacht!»

HUMO Een Britse psycholoog zei dat andere mensen in die situatie gewoon dood zouden gaan "omdat ze zich mentaal niet kunnen overhalen om hun arm af te snijden". Bij jou lukte dat wel volgens hem omdat je een T-type personality bent. Dat type mens zou een hogere pijndrempel hebben.

Ralston «Welk type mens?»

HUMO The thrill seeking type. Mensen die zich graag in extreme avonturen storten "om te voelen dat ze leven".

Ralston «Ik betwijfel of ik een thrill seeker ben. Ik ben alvast niet de man van het sky-diven of bungee-springen. Ik ben zeker avontuurlijk en ik wil ook intens leven, maar ik betwijfel of alleen mensen van mijn "type" in staat zijn om tot zo'n amputatie over te gaan. Had je het mij vooraf gevraagd, ik zou ook gezegd hebben dat ik dat nooit van mijn leven zou doen. Men onderschat de overlevingsdrang van een mens en de wilskracht die hij daarbij kan ontwikkelen. Ik denk dat véél mensen in mijn situatie hetzelfde zouden doen.

»En het gaat niet zozeer om dat amputeren, het gaat om boven jezelf uitgroeien. Je ziet toch ook hoe sommige mensen een zware ziekte als kanker kunnen dragen, veel langer leven dan men ooit gedacht had, en soms die kanker overwinnen. Omdat ze die geweldige drive hebben om in leven te blijven.»

HUMO Een klimmer zei me ooit: "Klimmen gaat niet om het overwinnen van bergen, maar om het overwinnen van jezelf.' Jij bent klimmer, je hebt uithoudingsvermogen, je kan mentaal en fysiek afzien, je geeft niet op bij het eerste obstakel. Die ervaring moet toch geholpen hebben.

Ralston «Die klimervaring is een plus, maar eigenlijk kan alles in je leven je helpen op zo'n moment van leven of dood. Ik heb in een bergreddingsteam gewerkt, ik weet hoe je een gewonde kan vervoeren over ruw terrein, maar ik weet niks van EHBO. Dat ik na mijn amputatie mijn arm moest afknellen met een tourniquet, dat heb ik gewoon van de tv onthouden, en dan nog van zo'n hospitaalserie als E.R.! De mentale weerbaarheid van het klimmen heeft me gered, de techniek van het afbinden heeft me ook gered, maar zeker heeft de liefde voor mijn ouders en mijn vrienden me ook geholpen om het daar zolang uit te houden. Je kan het dus niet puur op dat klimmen afschuiven. Ieder individu heeft zijn mindset die hem in precaire omstandigheden kan helpen en bijstaan.»


Twee engelen

HUMO Een merkwaardige passage in het verhaal zijn die twee jonge vrouwen die je ontmoet kort voor je in die canyon afdaalt. Zij stelden een ander klimtraject voor, maar jij wou heel koppig jouw route volgen omdat je iets gelezen had over prehistorische rotstekeningen. Later schreef je: 'Die vrouwen waren engelen die me voor het onheil moesten behoeden. Maar ik heb het niet willen zien, ik heb hun waarschuwing in de wind geslagen.'

Ralston «Het wàs een heel merkwaardige ontmoeting omdat die plek heel verlaten is en er maar weinig klimmers komen, nog geen twintig per jaar. En toch splitsten onze wegen zich, door mijn koppigheid. Want we vonden mekaar sympathiek, we hadden al te kennen gegeven dat we mekaar 's avonds op een feestje konden zien, ze gingen me een lift geven met hun auto, ze zouden mijn fiets wel oppikken aan het andere eind van de canyon, come on with us! Nee dus. Aron ging zijn eigen weg. Toen mijn vrienden dàt deel van het verhaal hoorden, brak de hel los. Jij dwaze idioot! Why didn't you go with the girls!! YOU ALWAYS GO WITH THE GIRLS!! Het maakte hun indruk alleen maar sterker dat ik het 'verdiend' had, dat ik het in zeer hoge mate zelf gezocht had!

»Tja, en dan kan je je afvragen, waarom ben je alleen verder gestapt? Misschien omdat het zo heeft moéten zijn?! Wat is je lot? Dat je in een ongeval terecht komt of dat je een ongeval ontloopt? Het is best mogelijk dat je elke dag tien ongevallen 'mist' gewoon door je tijdstip van vertrek, het vervoermiddel dat je neemt, en de mensen bij wie je blijft staan praten. Is dat dan je lot? Of heb je dan je lot ontlopen?»

HUMO En? heb je die fameuze rotstekeningen nog gezien?

Ralston «Toen ik mijn arm geamputeerd had, ben ik er op een afstandje voorbij gestrompeld, ik heb er geen seconde bij stilgestaan, ik was één en al gefocust op de weg en op mijn bloedende arm. (Zijn Amerikaanse agent komt binnen en vraagt vanwaar ik ben. Antwerpen. Ralston is zeven jaar geleden in Antwerpen geweest: het Rubenshuis, het stadhuis... Of hij het plein dan niet heeft gezien voor het stadhuis, met dat standbeeld? Hij herinnert het zich niet. Ik zeg dat daar ZIJN monument staat, want je ziet een triomferende man die een AFGEKAPTE HAND weggooit! Really?! Ik moet zeker een kaartje opsturen van die Brabo.)

HUMO Heb je de plek nog bezocht?

Ralston «Vorig jaar met mijn verjaardag. Ik was er met enkele vrienden en met de filmploeg die de documentaire maakt. Ze hebben me daar geinterviewd, en toen het afgelopen was en iedereen met iets anders bezig was, ben ik stilletjes terug gegaan voor een kleine ceremonie. De park rangers die na mijn redding de rots hadden weggetakeld (er waren drie mannen en een hijstoestel voor nodig,jh), hadden mijn rottende hand meegenomen en gecremeerd, en de asse in een klein potje aan mij gegeven. Ik heb de asse bij de rots uitgestrooid, ik heb een gebedje gebeden, en ik heb daar in mijn eentje staan huilen bij die steen. Huilen van geluk was het, dat ik daar nog levend en wel was kunnen terugkeren.

»Eind deze week is het mijn verjaardag en dan onderbreek ik mijn book tour om naar huis te vliegen en met een paar vrienden opnieuw naar de canyon te gaan. Het had een graf kunnen zijn, maar ik ben er opnieuw geboren; zo voelde het nadat ik mijn arm had afgesneden en los kwam uit die donkere plek. En omdat het mijn tweede geboorteplaats is, zal ik die 'verjaardag' ook elk jaar blijven vieren.»

HUMO Ligt de rots er nog?

Ralston «Hij ligt er nog, maar hij is niet echt meer te herkennen omdat ik mijn grafschrift heb weggeschuurd. Die canyon ligt ook afgelegen; heen en terug is het twintig kilometer stappen, dus een bedevaartsoord zal het wel nooit worden! Een vriend van mij die routes uitstippelt in boekjes voor klimmers, heeft die plek waar ik 'verbleef' intussen wel een naam gegeven: het heet nu The Rolling Stone Flat


Mens versus sneeuwhoen

HUMO In je boek ben je iemand die graag de eenzaamheid opzoekt. In je thuisstaat Colorado ga je op je eentje hoge toppen beklimmen en dan nog liefst in de winter als er zo goed als niemand in de bergen is.

Ralston «Ja, ik zoek de eenzaamheid wel. Ik ben soms drie dagen onderweg om zo'n top te beklimmen en als ik dan de derde dag één iemand zie, dan voel ik me kregelig worden. In zo'n ongerept winterlandschap wil ik eigenlijk niémand zien.»

HUMO Ben je een solitary man?

Ralston «Als ik drie klimtochten maak, zijn er twee die ik met vrienden onderneem. Maar als ik alleen ga, dan wil ik ook écht alleen zijn.»

HUMO Er is een heel mooie beschrijving in het boek waarin je je één voelt met 'die koude bergen, de begraven bergmeertjes en de bossen met hun gedempte geluiden'.

Ralston «Ik kan thuis ook dat gevoel hebben van hé, wat fijn, wat gezellig. Ook daar kan ik me één voelen met de dingen en de mensen die me omringen. Maar in de winter en in de bergen is er nog een andere dimensie. Iemand die vanuit een vallei naar een sneeuwtop kijkt waar de zon opkomt, die vindt dat fantastisch. Maar als je zelf op die sneeuwtop bént en je zít in die kleine ochtendwolk die purper verkleurt, dat is onvergetelijk.»

HUMO Je schrijft dat je je 'verwant voelt met de elanden, de herten en de bevers. Méér dan met de mensen die zich nooit in zo'n winterlandschap wagen.'

Ralston «Dat was na die close encounter met een sneeuwhoen. Ik trapte bijna op die vogel die zich in de sneeuw gedrukt had en in die halve minuut dat hij nog niet opvloog was er oogcontact tussen mens en vogel, en dat was wonderlijk. Daar stond ik, met gewatteerde laarzen en vijf lagen kleding, de dik ingepakte mens die moet bewegen om niet te bevriezen versus zo'n plukje veren dat in staat is om daar héél de winter op die sneeuw te zitten!

»Een langdurig oogcontact met huisdieren is al zeldzaam, maar oogcontact met zo'n wild dier, that was magic. Ik zag ineens de wereld door zijn ogen, ik voelde me zelf een hele kleine onbeduidende vogel op de grote wereldbol. Die korte verwantschap met die vogel, die plotse universele ervaring, dat was overweldigend, dat was alsof ik een universum betrad dat niemand eerder betreden had, een eenzame astronaut die een stap zet op een nog onbekende planeet.»


Jezus en de woestijn

HUMO Ik heb ooit een serie gemaakt over bergongevallen, en haast al die overlevenden zijn terug gaan klimmen nadien. Jij klimt ook opnieuw, zelfs met je handprothese.

Ralston «Tja, hoe komt dat? Ik ben een erg analytische en rationeel denkende mens, ik heb een ingenieursdiploma, en ik ken genoeg rationele mensen die zich afvragen: waarom klim je op die bergen? Om er weer af te dalen en ook nog eens op je kop te vallen? Op het eerste zicht is dat niet rationeel, en toch zit er een heel analytische kant aan dat klimmen. Ik ga als een ingenieur om met mijn materiaal, ik kan heel nauwgezet bezig zijn met touwen en musketons en dat verschaft me niet alleen veiligheid, dat geeft me ook plezier. Anderzijds heb ik een niet-rationele kant, ik hou veel van muziek en van fotografie, ik ben heel gevoelig voor ongrijpbare dingen als de schoonheid van de natuur, die woeste ruwe rotsen en die blauwe schijn van koud gletsjerijs. Ook die romantische kant verklaart mijn passie en de passie van zovele andere klimmers.

»Maar dan nog zit je daar met een sport waar het altijd afzien is, en waarvoor ik geen verklaring heb dat iedereen opnieuw begint. Zelfs als we niks breken en niét op onze kop vallen, dan nog hebben we pijn. Pijn in onze handen, in onze armen, in onze rug en in onze benen, heel dat lichaam voelt aan alsof het door een mangel is gehaald. En toch beginnen we opnieuw. Er is maar één verklaring voor: klimmers hebben een slecht geheugen (lacht)»

HUMO In de kranten verschenen verhalen van een visser en een houthakker die ook een been hadden moeten afzetten om zich uit een netelige situatie te bevrijden. Heb jij nog andere voorbeelden van mensen die een zelf-amputatie hebben uitgevoerd?

Ralston «Dat zijn de twee die ik ook het vaakst heb gehoord. Plus dat verhaal over een herder in Idaho die met twee benen geklemd zat onder een rots, maar die het niet overleefd heeft omdat hij geen mes had om zich te amputeren. Die man heeft nog een wéék geleefd en alles bijgehouden in een dagboek. Het erge was dat zijn hond bij hem wou blijven, en geen hulp is gaan halen.

»Ik denk dat er honderden gelijkaardige verhalen moeten zijn, en eigenlijk vraag ik me nog steeds af waarom mijn verhaal de wereldpers heeft gehaald. Het heeft zeker met de duur te maken, die houthakker en die visser hebben zich al na een halve dag geamputeerd, en ik pas na zes dagen. Wat ook sterk meespeelt is de locatie: ik zat in the desert! De woestijn wordt vaak geassocieerd met lijden. Je hebt cartoons waar uitgeputte mensen zich door het zand slepen, je hebt Jezus die zich veertig dagen terug trok in de woestijn om te vasten. De woestijn is een eeuwenoud begrip van eenzaamheid en verlatenheid.

»Wie zich daar begeeft, moet zich zien stand te houden in het onherbergzaamste van de natuur. En dàt spreekt tot de verbeelding. Had ik met mijn been vastgezeten onder een autoband op de parking van een shopping mall, dan was er minder fascinatie geweest (lacht). Maar ik zat klem in De Wildernis. En omdat we in het westen zo gewend zijn aan communicatie en pechverhelping, is er dat plotse besef dat er nog heel wat plaatsen zijn waar je diep in de rats kan geraken en waar niemand is om je te helpen. En dat fascineert!»


Bijna-dood-lijstje

Ralston «Veel mensen zien mijn verhaal natuurlijk ook als een metafoor van hoe je obstakels in je leven overwint. En ze putten er sterkte uit. Thuis liggen nog zeker tweehonderd brieven en vierhonderd e-mails die ik nog niet gelezen heb, maar uit vorige brieven weet ik dat het vooral mensen zijn die na het lezen van mijn boek 'de sterkte hebben gevonden om de rotsblokken en het puin in hun leven op te ruimen'. De brieven gaan over kanker, depressie, zelfmoord, over veranderen van werk of van partner, over mensen die jaren in een routine hebben geleefd en nu ineens hun passie gaan volgen.»

HUMO Dat klinkt geweldig, maar is het voor jou ook honderd procent positief? Je hebt tenslotte je hand verloren! Heeft dat nog niet voor zwaarmoedigheid gezorgd?

Ralston «Hey man, I was dead! Ik ging dood gaan, ik moest dood gaan en dan die ommekeer, daar kan je toch alleen maar blij om zijn. Ik sta elke dag op met het gevoel, waw, ik ben er nog, ik leef nog. En je zou bijna wensen dat iedereen door zo'n ervaring ging, er zouden aanzienlijk minder mensen rondlopen die zich druk maken om beuzelarijen. Ik heb plezier in het leven, mijn zelfvertrouwen is gesterkt en ik maak ook meer tijd voor mijn familie en mijn vrienden, want aan hen heb ik het meeste gedacht terwijl ik daar vast zat.

»Mijn enige frustratie is dat ik nu drie maanden gebonden ben aan die book tour, dat eist al mijn tijd en energie op, en dat is zwaar. Bijna even zwaar als de drie maanden na mijn ongeval dat ik op antibiotica en pijnstillers heb geleefd omdat ik een botontsteking had opgelopen. En zo is het nu: ik ben op reis, ik ben gebonden, ik kan niet weg, ik kan niet de mensen zien die ik wil zien, en dat werkt op mijn systeem. Anderzijds, ik heb ervoor gekozen. Ik heb het boek willen schrijven met de bedoeling dat mensen kracht zouden putten uit mijn verhaal, en met die gedachte lukt het me om me te verzoenen met mijn situatie. Ik ben ook een duursporter, dan moet het me wel lukken om deze marathon uit te l... euh uit te zitten (lacht).

»Het vreemde is wel dat ik nu in oktober al boeken zit te signeren met als opdracht Merry Christmas to ... Dat zijn dus cadeautjes die uitgepakt zullen worden, ik zie de dampende schotels al op de feesttafel komen, it's christmas dinner, ding-ding-ding en terwijl plooit iemand het boek open nét op die pagina waar ik het mes in mijn arm plof, smakelijk! (lacht)»

HUMO Dat ongeluk in de canyon was niet de eerste keer dat je de dood in de ogen keek. Ik heb het overlopen in je boek: je bent bijna doodgebliksemd, bijna verdronken in de Colorado, bijna geplet door een vallende rotsblok, bijna tot de dood achtervolgd door een vraatzuchtige beer. En dan zijn er nog de drie lawines die het op je gemunt hadden; op twee plaatsen zijn ze rakelings gepasseerd en in de derde lawine ben je meegesleurd maar heb je je uit dat 'witte beton' kunnen bevrijden. Je hebt wel aanleg, moet ik zeggen.

Ralston «Ik heb een lijst gemaakt van al die keren dat ik bijna dood was, ja, een echte lijst op mijn prikbord, en die lijst hing er al voor dat geval in die canyon! Ik was aan elf, de canyon was twaalf. Ik heb dus al meer levens dan de gemiddelde kat. Maar denk nu niet dat ik dweep met de dood, het is meer dat ik verbaasd ben dat ik nog leef. En ik besef ook heel goed: ooit komt de dag dat ik het laatste punt op mijn lijstje niet zal kunnen invullen.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234