null Beeld

Auke Hulst e.a. - Als dit zo doorgaat

Vierentwintig schrijvers zien de toekomst somber tegemoet in de door Auke Hulst samengestelde verhalenbundel ‘Als dit zo doorgaat’. De redenen voor zoveel futurologisch pessimisme? Donald Trump en enkele andere vreemd gecoiffeerde politici.

Sam De Wilde

De auteur van de dystopische romans ‘En ik herinner me Titus Broederland’ en ‘Slaap zacht, Johnny Idaho’ besloot in de eerste week van het presidentschap van The Donald iets te doen aan de wereldvreemde navelstaarderij die men de Nederlandstalige literatuur zo vaak verwijt. Hulst vroeg 23 collega’s om in twee weken tijd een verhaal te schrijven met ‘als dit zo doorgaat’ als uitgangspunt. Iedereen (inclusief de redacteuren, correctoren en ontwerpers) draaide vervolgens zonder morren overuren om de bundel nog vóór de Nederlandse parlementsverkiezingen in de winkels te krijgen.

Wat het aandeel van de schrijvers is geweest in de winst van Mark ‘doe normaal’ Rutte en het verlies van Geert ‘minder, minder, minder’ Wilders, is natuurlijk moeilijk meetbaar. En of ze er blij mee moeten zijn, is nog een andere vraag, maar de auteurs die aan ‘Als dit zo doorgaat’ hebben meegewerkt, kunnen straks in ieder geval trots met het boek zwaaien en tevreden zijn over het feit dat ze íéts gedaan hebben. Dat de Nederlandse literatuur eindelijk eens uit haar ivoren toren is gekomen.

Waar de meesten onder hen écht trots op mogen zijn, is de kwaliteit van het geleverde werk. Toegegeven, niet elke bijdrage is even geslaagd. A.H.J. Dautzenbergs boekentop-40 is een flauwe waarschuwing die zich laat lezen als een te vaak herhaalde grap, en het sprookje ‘De knorrige koningin’ van Mohammed Benzakour gaat gebukt onder de al te nadrukkelijke boodschap. Iets waar Hulsts eigen bijdrage ‘Het normalisatiebureau’ ook onder lijdt. Maar het zijn uitzonderingen in een verder verrassend voortreffelijke verzameling verhalen. Jan van Mersbergen is weer zijn lyrisch ingetogen zelf met een verhaal over voetbalmakkers die gedwongen afscheid nemen, Walter van den Berg toont zich in zijn knokploegverslag ‘De neuzen van onze laarzen’ andermaal een akelig precieze meester van het detail en de enige Vlaming in het gezelschap, Ivo Victoria, weet in ‘Behoefte om te drijven’ in amper negen pagina’s te ontroeren met het lot van een man die alles verliest in een toekomstige oorlog.

De opmerkelijke kwaliteit van de meeste verhalen doet bijna vermoeden dat veel van de betrokken schrijvers baat hadden bij het door Hulst uit politieke urgentie opgelegde schrijfritme. Waar ze dan weer minder baat bij hadden, zijn de redenen waarom hun noeste literaire arbeid besteld en gebundeld werd. Die redenen zouden in principe niets mogen veranderen aan de kwaliteit van de verhalen, maar je gaat ze er toch anders door lezen.

Dat literatuur niets moet, stelt Hulst duidelijk in zijn inleiding. Maar over wat literatuur dan kan, mag en eigenlijk beter ook zóú zijn, is hij even ondubbelzinnig. Literatuur kan helpen vooruit te kijken en mag waar nodig waarschuwen. Literatuur zou de aartsvijand van de tirannie moeten zijn en als rem op bepaalde maatschappelijke ontwikkelingen moeten dienen door ‘invoelbaar te maken wat er op het spel staat’. Literatuur zou daar volgens Hulst geschikter voor zijn dan een opiniestuk of een essay omdat ze de tijd kan overstijgen. Maar dat kunnen disciplines als schilderkunst, beeldhouwkunst en architectuur ook, en je hoeft maar te denken aan de manieren waarop zij ooit door foute regimes werden ingezet om te beseffen wat er allemaal scheelt aan het idee om kunst in te zetten als een wapen. Ook al is dat wapen dan gericht op trumpisme, populisme, wreedheid en totalitarisme.

Totalitarisme begint juist bij de vraag (het is gelukkig nog net geen eis) die Hulst aan zijn collega’s stelt: of hun kunst niet meer dan simpelweg kunst zou moeten zijn.

Conclusie? Vier sterren voor de kwaliteit van de gebundelde verhalen. Eentje voor de manier waarop ze verzameld werden. In een democratisch systeem geeft dat tweeënhalf als eindresultaat. Maar volgens Hulst is het met heel die democratie binnenkort toch afgelopen.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234