null Beeld

Axel Witsel en de Chinese voetbaldroom: President Xi Jinping wil het wereldkampioenschap organiseren én winnen

Rode Duivel Axel Witsel trok vorige week naar de Chinese club Tianjin Quanjian, hij zal er in vier jaar 80 miljoen euro gaan verdienen. Toch mogen we ons niet blindstaren op de blingbling.

'Chinese kinderen vragen een truitje van Witsel, vervolgens willen ze zelf voetballen. Het is allemaal met elkaar verbonden'

Begin 2012 joeg de overgang van sterspelers-op-hun-retour Didier Drogba en Nicolas Anelka naar de onbeduidende Chinese voetbalcompetitie hier en daar hoogstens een wenkbrauw de hoogte in. Vijf jaar later staan ze te boek als pioniers. In hun zog volgden niet alleen dertigers met een pensioenplan – genre Tevez, Pellè en Hulk – maar ook spelers en trainers in de bloei van hun carrière. Het voorlopige hoogtepunt is de transfer van de 25-jarige Chelsea-middenvelder Oscar, die eind december voor 70 miljoen euro naar Shanghai SIPG verkaste.

De statistieken van de Ping An Chinese Football Association Super League (kortweg Chinese Super League of CSL), die vooral tijdens de wintermercato actief is, zijn duizelingwekkend. Vorig seizoen tekende de CSL voor vijf van de zes duurste internationale voetbaltransfers, en spendeerden de clubs in totaal zo’n 366 miljoen dollar: meer dan alle Spaanse, Italiaanse, Duitse en Franse clubs samen. Nog straffer: 4 van de 50 duurste transfers stonden op naam van Witsels nieuwe ploeg Tianjin Quanjian F.C., toen nog een tweedeklasser.

Sporteconomen en zelfverklaarde sinologen rolden na Witsels transfernieuws over elkaar om China’s ongebreidelde greep op het internationale voetbalbedrijf te verklaren. ‘Ze kopen voetballers alsof het racepaarden zijn,’ klonk het. En ook: ‘Chinese rijken kopen clubs omdat het mooi staat op hun visitekaartje.’ Kan allemaal best zijn. Maar de waarheid is toch iets complexer dan dat.


Grote kuis

De Amerikaan Matt Beyer (31) is de enige gelicentieerde westerse sportmakelaar in China. Hij woont en werkt er al dertien jaar.

Matt Beyer «Westerse media berichten traditioneel clichématig en negatief over China. Men beschouwt die miljoenentransfers als extravagante uitspattingen van enkele megalomane, door een verdacht regime gesponsorde zakenlui. Chinezen zelf bekijken het gewoon als de ontwikkeling van hun land tot een wereldmacht. In mijn ogen is het een positief verhaal. China heeft de voorbije veertig jaar hard gewerkt om zich opnieuw uit te vinden als een volwaardige markteconomie. Sport, en dan vooral voetbal, speelt daar sinds de komst van president Xi Jinping een cruciale rol in. Toen men hem in 2011 – hij was toen nog vicepresident – vroeg naar zijn drie dromen voor China, zei hij: ‘Kwalificatie voor, en organisatie en winst van het wereldkampioenschap voetbal.’»

Dat was in die tijd zoiets als zeggen dat een bedlegerige bejaarde de marathon van Peking kon winnen. De gezondheid van het Chinese voetbal was dramatisch. Het land met een bevolking van 1,3 miljard mensen telde 30.000 geregistreerde spelers. Ter vergelijking: België telt er meer dan 400.000. De binnenlandse competitie kreunde onder een eindeloze reeks corruptieschandalen. Een plaatsje in de nationale ploeg kostte volgens een later geschorste voetbalbobo 16.000 dollar. Logisch gevolg: de nationale elf verloren tijdens hun (enige) WK-deelname in 2002 in Zuid-Korea en Japan de drie groepsmatchen met nul goals en negen tegendoelpunten.

Het dieptepunt van de sportieve tragedie vond plaats op 2 september 2009, toen de Chinese tweedeklassers Qingdao Hailifeng en Sichuan Zhigu één van de meest van de pot gerukte matchen uit de voetbalgeschiedenis afwerkten. In de wedstrijd, die bekend staat als Chip Shot Gate, vloerden spelers van Qingdao hun eigen keeper met afstandsschoten en lobjes om de gokwinst van hun trainer – die bij 0-4 een smak geld zou incasseren – veilig te stellen. Wat mislukte.

Beyer «Een deel van de politieke kaste was betrokken. Uit liefde voor het voetbal heeft Xi Jinping de stal uitgemest: corrupte bobo’s, scheidsrechters en spelers werden de laan uitgestuurd.»

De grote kuis werd breed op de nationale televisiezenders uitgesmeerd, en vervolgens stuurde Xi Jinping de grote bedrijven het veld in: vastgoed- en e-commerceconcerns als Alibaba Group, Suning Commerce Group en Dalian Wanda Group kochten één voor één de Chinese profclubs op. Vandaag zijn alle zestien CSL-teams in handen van multinationals.

'Chinese bedrijven die investeren in sport en cultuur zien hun inkomstenbelasting dalen van 25 naar 15 procent'


Chinese droom

De overname van het grote geld heeft alvast één voordeel, schreef zakenblad The Economist in 2011: door de enorme salarissen laten spelers en trainers zich niet langer omkopen.

Beyer «Een topclub als Guangzhou Evergrande Taobao is sinds 2015, net als bijvoorbeeld Manchester United, beursgenoteerd. Het feit dat ze aandeelhouders heeft, maakt niet alleen dat ze zich financieel verantwoordelijker moet gedragen, maar ook dat ze over voldoende liquide middelen beschikt om die megatransfers te realiseren.»

Chinese clubeigenaars genieten alvast enkele flinke voordelen. In tegenstelling tot Europese clubs zijn ze niet gebonden aan de UEFA’s Financial Fair Play-regels, wat onder meer tot gevolg heeft dat ze onze topclubs moeiteloos onder tafel bieden. Daarnaast mogen ze ook rekenen op een voordelig belastingtarief.

Beyer «Chinese bedrijven die investeren in sport en cultuur zien hun inkomstenbelasting dalen van 25 naar 15 procent. Mijn makelaarsbureau profiteert er net zo goed van.»

De gevolgen van die incentive zijn in sport- en cultuursectoren over de hele wereld voelbaar. In Hollywood koopt men filmbedrijven op. De World Triathlon Corporation – organisator van de Ironman-wedstrijden – of de Duitse wielerklassieker Vattenfall Cyclassics zijn al in Chinese handen. Over de rondes van Italië en Frankrijk gonzen al anderhalf jaar geruchten.

In het voetbal gaat het nog harder. In december 2015 kocht het Chinese consortium CMC 13 procent van de aandelen in Manchester City. Andere groepen kochten zich in bij topclubs als Atletico Madrid, Espanyol, Granada, West Bromwich, Aston Villa, AC en Inter Milaan, Slavia Praag en Olympique Lyon. Ook KSV Roeselare, uit de Belgische eerste klasse B, is sinds juli 2016 gedeeltelijk in Chinese handen.

Beyer «Die zakenlui zijn niet dom. Hun bedrijven zouden geen miljarden dollars waard zijn, mochten ze niet verder kijken dan hun neus lang is. Ze investeren in buitenlandse clubs en vervolgens kopiëren ze de best practices naar China om de eigen competitie op te waarderen. De investeringen in het buitenland dienen meerdere doelen. Op korte termijn profiteren ze natuurlijk van de commerciële hype rond het voetbal, maar onderschat het chauvinisme van de Chinese zakenlui niet: ze willen hun volk tonen dat ze bereid zijn om mee te werken aan de Chinese Droom.»

Net zoals de Amerikaanse Droom bestaat er inderdaad ook een Chinese Droom, maar er is een groot verschil. De Amerikaanse Droom is individualistisch: een nobody werkt zich vanuit de goot op naar de top. De Chinese Droom is een collectief project voor de heropleving van de natie. Het gaat over een volk dat zich vanuit het verdomhoekje opwerkt tot wereldmacht. Dát is de ultieme ambitie van Xi Jinping.

Beyer «De creatie van nationale sporthelden is een cruciaal onderdeel van zijn droom. Toen Yao Ming in 2002 als eerste Chinese basketbalspeler in de Amerikaanse NBA uitkwam, ontstond er op slag een basketbalgekte. Mings eerste match bij de Houston Rockets tegen de LA Lakers werd op televisie gevolgd door 200 miljoen kijkers! In het voetbal probeert men exact hetzelfde te doen. De Chinese regering spaart kosten noch moeite om een moderne, hoog aangeschreven voetbalindustrie uit de grond te stampen, in de hoop ooit een sterspeler in de Premier League of de Spaanse La Liga te krijgen.»

Dat nationale sporthelden ook voor een patriottische opstoot zorgen, is mooi meegenomen voor een land dat zich militair agressief opstelt tegen zijn Japanse en Taiwanese aartsvijanden in de Zuid-Chinese Zee.

undefined

null Beeld

'Westerse media berichten clichématig en negatief over China. In mijn ogen is dit een positief verhaal[Sportmakelaar Matt Beyer'


Made In China

Vroeger was geen hond geïnteresseerd in een match tussen Guanghzou Evergrande Taobao en Hebei China Fortune F.C., maar door de komst van sterspelers als Jackson Martinez en Gervinho kan men zulke affiches tegenwoordig aan een internationaal kijkerspubliek verkopen. In juli 2016 kocht mediagigant Sky Sports de uitzendrechten van de CSL in Engeland voor een onbekend bedrag, maar het zal geen kleingeld geweest zijn.

Het gaat nog verder. De transfers van dure spelers als Oscar en Witsel dienen niet alleen om de commerciële waarde van clubs en competitie op te drijven of om grotere toeschouwersaantallen naar de stadions te lokken, ze maken deel uit van een breder socio-economisch plan: inkomensgelijkheid.

Beyer «China heeft zich tot economische supermacht ontwikkeld via een investeringsbeleid van lage lonen en hoge export. Het gevolg van dit Made in China-beleid leidde tot een enorme inkomensongelijkheid: een brede laag van arme fabrieksarbeiders onder een kringetje van happy few. Om dat onevenwicht recht te trekken, is het verhogen van de binnenlandse consumptie nu één van de prioriteiten van de regering.»

Ze moet met andere woorden op zoek naar nieuwe motoren om de binnenlandse economische groei aan te zwengelen. Uit onderzoek blijkt dat de Chinese sportindustrie – ticketing, merchandising, uitzendrechten – tussen 2016 en 2025 jaarlijks met 20 procent zal aangroeien tot een markt met een omzet van maar liefst 242 miljard dollar. In dat opzicht is de robuuste, hyperprofessionele Noord-Amerikaanse referentiemarkt met een omzet van 80 miljard dollar een dwerg.

Axel Witsel is dus niet zomaar een profvoetballer met een leuke dribbel en een aardig contract, hij is een jeton in de Chinese consumptiemachine.

Beyer «Door de economische groei en de succesvolle switch naar een diensteneconomie ontstaat er een enorme middenklasse met meer inkomsten en meer vrije tijd. Mensen kunnen het zich plots veroorloven om in het weekend naar een voetbalmatch te gaan kijken. Kinderen vragen hun ouders om een truitje van Witsel. Vervolgens willen ze zelf voetballen en moeten ze voetbalschoenen kopen. Het is allemaal met elkaar verbonden.»

undefined

null Beeld

undefined

'Team Dragon, het nationale voetbalelftal van China, verliest 0-1 tegen Syrië. Het is nog een lange weg naar het WK'


Kreupele Draak

Enig machiavellisme is de Chinese Volksrepubliek niet vreemd. Voor de bouw van de Drieklovendam, de grootste waterkrachtcentrale ter wereld, verhuisde men twee miljoen mensen en zette men dertien steden onder water. En als Jinping zijn Wereldbeker wil winnen, dan mag ook daar gerust iets tegenover staan. Wat heeft hij eerst en vooral nodig? Spelers.

Het ministerie van Onderwijs bouwde intussen twintigduizend voetbalscholen en hoopt dat aantal tegen 2025 tot vijftigduizend op te trekken. In dat tijdsbestek zou het honderdduizend nieuwe spelers moeten klaarstomen in de aanloop naar het WK van 2030. Zowat alle Europese topclubs – Barcelona, Real Madrid, Bayern Munchen, Chelsea – hebben het voorbije jaar een samenwerking met een Chinese club afgesloten of er een eigen school uit de grond gestampt. De Evergrande Real Estate Group, eigenaar van Guangzhou Evergrande Taobao, richtte in tien maanden tijd en voor de luttele som van 185 miljoen dollar de grootste voetbalschool ter wereld op. Het complex telt velden, stadions, winkels, auditoria en woonblokken. En 22 Spaanse trainers van Real Madrid.

Beyer «Chinese clubs sluiten een samenwerkingsovereenkomst met een Spaanse topclub, die haar beste coaches naar China stuurt om er duizenden jongeren op te leiden. De vijf beste worden dan weer toegelaten op de Spaanse voetbalacademie. Als het meezit, wordt één van die jongens de zo langverwachte Chinese sportheld in La Liga of de Premier League. De andere spelers komen terug naar huis en krikken op hun beurt het niveau van de eigen competitie op.»

Voor de ingang van de Evergrande Football School staat een dertien meter hoge replica van een wereldbekertrofee, om de spelertjes te herinneren aan Xi Jinpings dromen.

De organisatie van een WK zal hem wel lukken. Maar kwalificatie en winst? Dat valt voorlopig nog te bezien. Team Dragon, de bijnaam van het Chinese nationale elftal, strompelt voorlopig als een kreupele draak door de kwalificaties voor het WK in Rusland in 2018: 0-0 tegen Qatar en pijnlijke nederlagen tegen Syrië (0-1) en Oezbekistan (2-0). Blijven dromen, Xi.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234