Barbie wordt 60! Domme blonde bimbo? Nee, Barbie was haar tijd ver vooruit

Vanaf het moment dat ze ten tonele verscheen, precies 60 jaar geleden, is er discussie over de pop der poppen. Critici vonden Barbie te dun, te wit, te stereotiep. Maar kenners denken er anders over.

Volgens conservator Vanessa de Geest (Speelgoedmuseum Mechelen) veroorzaakte de allereerste Barbie, geïntroduceerd op 9 maart 1959 op de speelgoedbeurs in New York, al een lichte schok.

De Geest «Toen was de emotie al: moet dit nou? Want Barbie zag er niet uit als traditioneel speelgoed, maar als een jonge vrouw in strak badpak, met onwerkelijk lange benen en felle make-up, want, ja, de make-up was veel heftiger dan nu.»

Dat de meest geplagieerde pop ter wereld sindsdien onderwerp is geweest van debat, vindt speelgoedexpert Marianne de Valck niet vreemd.

De Valck «Over baby- of peuterpoppen was nooit discussie, want die maakten geen onderdeel uit van de ‘volwassen’ maatschappij. Barbie in haar doen en laten wel. En dat betekende dat volwassenen zich in haar herkenden en een mening over haar hadden. En zo kwamen er discussies over haar maten, haar huidskleur en over de vraag of ze zich te rolbevestigend gedroeg.’»

'Het zijn gesprekken voor volwassenen, terwijl Barbie natuurlijk voor kinderen bedoeld is. En die kinderen zien Barbie, denk ik, helemaal niet als echte vrouw' Els Schouten


Prinsesachtige verschijning

Els Schouten, bekend als de grootste Barbie-verzamelaar van Nederland, heeft alle debatten altijd wat vreemd gevonden.

Schouten «Het zijn gesprekken voor volwassenen, terwijl Barbie natuurlijk voor kinderen bedoeld is. En die kinderen zien Barbie, denk ik, helemaal niet als echte vrouw. Ze zien haar als een sprookjesfiguur, een prinsesachtige verschijning, waar ze allerlei fantasieverhalen op los kunnen laten. Dát is de kracht van Barbie.»

Volgens De Geest, die de komende zomer een speciale expositie aan het fenomeen wijdt, was de pop vanaf het begin al meer geëmancipeerd dan menigeen dacht.

De Geest «Ik besef dat er altijd voor- en tegenstanders van Barbie zullen zijn, maar als we naar de feiten kijken, zien we dat de pop al vanaf de jaren 60 stoere beroepen uitoefende. In de jaren 90 werd ze zelfs president. Daarmee liep ze juist op haar tijd vooruit.»

'Het is een pop waarin meisjes zich moeten herkennen en die herkenbaarheid is, als het om haar figuur gaat, natuurlijk nihil'


Tijdgeest

Fabrikant Mattel, de Amerikaanse speelgoedgigant, heeft Barbie keer op keer aan de tijdgeest aangepast, meent de conservator.

De Geest «Als je alle exemplaren in alle decennia op een tijdlijn zet, krijg je een prachtig beeld van de maatschappelijke veranderingen. Barbie als hippie, Barbie als frontvrouw van een rockband, Barbie als piloot. En de fabrikant is in al die jaren ‘absoluut niet immuun’ geweest voor de kritiek van bijvoorbeeld feministen. Zo is er vanaf 2015 een reeks vrouwelijke rolmodellen verschenen: sporters, kunstenaars, maar ook een milieuactivist.’»

De Valck «Wat er al die tijd wel aan ontbrak: een realistischer Barbie. Het is een pop waarin meisjes zich moeten herkennen en die herkenbaarheid is, als het om haar figuur gaat, natuurlijk nihil. Pas in 2016 kwam Mattel met een serie Barbies met andere maten: petite, tall en curvy. De Geest noemt dat ‘een belangrijke transformatie’ in de geschiedenis van de pop. Net zoals de verschijning van de eerste Barbie met een donkere huidskleur een historische stap was.»


Curvy

Volgens verzamelaar Els Schouten is het maar de vraag of Barbies met andere vormen wel zo’n hit zijn: fabrikant Mattel doet van oudsher schimmig over verkoopcijfers.

Schouten «Ik geloof best dat moeders zulke poppen belangrijk vinden, maar ik denk niet dat kinderen er zo op aanslaan. Die kiezen een pop in de speelgoedwinkel uit omdat die een prachtige jurk aan heeft, of een mooi huis heeft, of met dolfijnen speelt. Die draaien echt zo’n doos niet om, om te kijken of de pop wel ‘curvy’ is.’»

© AD @

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234