null Beeld

Bas Devos en Maaike Neuville regisseren de liefde

Bas Devos en Maaike Neuville zijn samen sterk. Hij regisseerde 'Violet', dot van een debuutfilm. Zij acteert en - minder bekend - regisseert ook. En samen zijn ze een glinsterend koppel.

‘Violet’ – over een jongen die zijn beste vriend ziet vermoord worden, en vervolgens door schuldgevoelens en diffuus verdriet gestalkt wordt – is vrolijk aan het backpacken langs internationale festivals, raapt er prijs na prijs en oogst vooral ontroerde reacties: wie ernaargaat kijken, loopt onder andere sterren de cinemazaal weer buiten.

In het appartement van Devos, hoog in de Brusselse Koningsgalerij met uitzicht op de toren van het stadhuis, legt argeloos herfstlicht zich te slapen. Doet dat ook, zij het voornamelijk ’s nachts: Maaike Neuville. De regisseur (31) en de actrice/regisseuse (ook 31) vormen een koppel. Zo wordt het interview een liefdesopera met wisselende dirigenten: nu eens gooit Maaike zich in het gesprek, dan weer zoeft Bas door de conversatie. Maar meestal raden ze gewoon elkaars gedachten. Ik weet het wel zeker: hun straalkacheltje zal de black-out doorstaan.

Maaike Neuville «Ik ben supertrots. Ik heb ‘Violet’ intussen een keer of tien gezien, en elke keer heb ik nieuwe dingen ontdekt. Enfin, nu is het wel genoeg geweest (lacht).

»Het is een film die ruimte laat voor de kijker: er zitten veel lange shots in, en ontregelende stiltes. En de thematiek – afscheid, rouw, geïsoleerd raken – is niet wat je licht noemt. Daardoor word je heel erg geconfronteerd met wie je zelf bent, en hoe jij eraan toe bent. Dat moet je toelaten. Toen ik ’m voor de vijfde keer zag, op het Internationaal Filmfestival van Berlijn, viel het plots allemaal op zijn plaats voor mij. Dat was heel heftig: ik maak dat maar zelden mee, zo’n intense ervaring in een filmzaal. En dat zeg ik echt niet omdat Bas mijn lief is. Ik word gewoon enorm geraakt door ‘Violet’, en ik vind het prachtig dat andere mensen ook getroffen worden door die subtiele schoonheid.»

Bas Devos «Jij kunt die film nog echt als kijker zien. Ik zou dat ook wel willen, maar dat gaat niet. Het is niet zo simpel om naar iets te kijken dat je zelf gemaakt hebt.»

Neuville «Je bent ook al met je volgende film bezig, hè.»

Devos «Ja, plus: er daalt een merkwaardige schroom over me neer zodra mensen me complimenteren. Mijn producent heeft me eens gezegd dat ik de slechtste marketeer ter wereld ben. Ik voel te veel pudeur om ‘Violet’ echt te verkopen – ik vind het al vervelend om mijn vrienden te mailen dat ik een film uit heb.

»Ik durf wel zonder schroom en valse bescheidenheid te zeggen dat ik de film gemaakt heb die ik wilde maken. Daar ben ik heel beslist in geweest: niemand is erin geslaagd om me iets te laten doen dat ik niet intuïtief als juist aanvoelde.»

Neuville «Ik heb het weleens geprobeerd, maar het is inderdaad niet gelukt (lacht)

Devos «Ik ben een onvoorstelbaar koppige ezel als het gaat over mijn eigen ding.»

Neuville «Ik ben veel makkelijker te beïnvloeden terwijl ik iets aan het maken ben – ik hou meer rekening met de mening van mijn omgeving. Om dan uiteindelijk, na veel bochten en omwegen, toch weer uit te komen bij wat ik oorspronkelijk voor ogen had.»

HUMO Maar je hebt het wordingsproces van ‘Violet’ dus meegemaakt, Maaike?

Neuville «Niet het schrijven, wel het draaien. En de hele mop is dat ik eigenlijk eerst niet doorhad dat Bas écht aan zijn film bezig was. Als ik iets maak, verdwijn ik daar helemaal in. Alles uit de weg: met vrienden afspreken zit er dan even niet in. Bas doet gewoon dingen, achteloos en zonder stress. Dan zag ik hem ontspannen een koffietje drinken, werkte hij rustig iets af op zijn laptop – en bleek vervolgens dat hij de volgende ochtend zijn eerste draaidag had! Ik zou op zo’n moment gek worden van de spanning.»

Devos «Dat klopt wel voor een stuk. Maar omdat ik een grote chaoot ben, zijn er altijd ook wel enkele zware crisismomenten, hoor.»

Neuville «Maar het grootste deel van de tijd fiets je er wel losjes doorheen, en dat bewonder ik ongelooflijk. Je hebt een heel zorgeloze manier van films maken.»

Devos «Dat heb ik zelf ook maar op de set ontdekt. Ik merkte meteen hoezeer ik me op mijn gemak voel op zo’n plek. Er kwam alleszins niets van existentiële twijfel en groot lijden bij kijken (lacht). Ik was er omringd door vrienden die ik al lang ken, en we voelden allemaal hetzelfde enthousiasme: ‘Kom, we gaan die klus hier even klaren.’»

Neuville «Voor jou is dat een evidentie, maar ik heb al op sets gestaan waar vooral stress de dingen bepaalde.»

HUMO Jij hebt zelf een mooie kortfilm gemaakt: ‘Sonnet 81’.

Neuville «En daar heeft Bas ook wel zijn invloed op gehad. We waren pas samen, en ik wist dat ik absoluut nog een kortfilm wilde maken. Maar wel op een andere manier dan mijn eerste, die ik helemaal in m’n eentje had gemaakt. Bas kwam toen met het idee om aan Sint-Lukas een jaar film te volgen. Dat bleek de juiste focus voor mij: een jaar alleen maar dát, en al de rest even aan de kant.»

HET BMX-CHROMOSOOM

HUMO Het hoofdpersonage uit ‘Violet’ zit in het BMX-milieu. Ik zie je weleens op zo’n ding door Brussel knallen, Bas.

Devos «Omdat het handig is, ja, want een groot talent ben ik niet. Als kind heb ik het wel twee zomers gedaan. In de tuin had ik allerlei hindernissen gebouwd. Maar ik leerde niets bij, want ik was er in m’n eentje mee bezig – mijn leeftijdsgenoten waren eerder skaters. En ik had geen enkel besef van de wereld die ik dankzij mijn film heb leren kennen.»

HUMO Een intrigerende wereld: die mix van nonchalance en devotie van BMX’ers vind ik iets heel sexy hebben.

Devos «Maar probeer ze eens op een filmset te krijgen! Het merendeel van de BMX’ers in ‘Violet’ heb ik gevonden door als een debiel flyers uit te delen. Maar niemand leek geïnteresseerd. Op een bepaald moment hadden we een casting georganiseerd, van twee tot vier. Twee uur lang stonden we daar: er kwam niemand opdagen. We waren de camera’s al aan het inpakken toen om vijf voor vier plots een groep van vijftien BMX’ers de parking kwam opgesjeesd – net als in een film (lacht). ’t Zijn die gasten die je ziet in ‘Violet’.

»Je hebt gelijk: ’t is een heel bijzondere wereld. Die gasten hebben heel uiteenlopende achtergronden, maar ze vormen wel een hechte vriendengroep. ’t Zijn voornamelijk twintigers, en ze léven voor dat fietsje. Als ze horen dat er ergens in Spanje een heuvel ligt die werkelijk perfect BMX-terrein is, gooien ze hun fiets in een busje en rijden ze naar ginder. De diehards leiden echt een romantisch, licht nomadisch bestaan.

»Ik was erdoor verrast hoe lief die gasten zijn. Allemaal wel wat cool en afstandelijk in het begin, maar zodra ze begrepen dat ik niets kwaad in de zin had, ontdooiden ze en werden ze heel open. En ’t is mooi hoe ze er altijd voor elkaar zijn.»

HUMO Zouden jullie tot zo’n duidelijk afgelijnde subcultuur kunnen behoren?

Neuville «Eigenlijk heb ik dat altijd gewild: het heeft iets geruststellends, iets veiligs. Maar het zit niet in mij, denk ik. Ik hou er wel van om tot een groep te behoren, maar op een bepaald moment wil ik er toch ook weer uit. Ik kan weleens jaloers staan kijken naar zo’n compacte, hechte kliek: elkaar helpen verhuizen, samen op vakantie. Maar zo zit ik blijkbaar niet in elkaar.

»Toch ben ik geen typische loner. Ik beweeg me enorm graag in een groep. Vandaar allicht dat ik zo van film hou: de geborgenheid van een set is me heel dierbaar. Iedereen gaat daarna zijn eigen weg, en je komt elkaar nog wel tegen, maar helemaal hetzelfde zal het nooit meer zijn. Ik hou wel van die innigheid, in combinatie met het tijdelijke aspect.»

Devos (knikt) «Ik koester die innigheid ook heel erg. Eén van de belangrijkste redenen waarom ik nog een film wil maken, is dat ik op die manier opnieuw met dezelfde mensen aan de slag kan. Ik voelde me heel goed in die cocon.»

HUMO Acteurs – en bij uitbreiding: iedereen die een beetje aan kunst snuffelt – hebben de neiging om elkaar voortdurend op te zoeken. Dat heeft ook iets van een subcultuur.

Devos «Ik heb dat nooit nagestreefd, maar inderdaad: automatisch kom je in een bepaald milieu terecht. Mijn vriendenkring bestaat voor het grootste deel uit acteurs, regisseurs en dansers. Dat zijn nu eenmaal de mensen die ik tegenkom door mijn bezigheden. Soms vind ik dat wel beklemmend. Ik ben in Essen opgegroeid, en daar had ik vrienden die vollenbak elektricien gingen worden. Nu ben ik die kwijt.»

Neuville «Mensen zoeken het comfort van een uniforme vriendenkring. Maar te veilig mag het voor mij niet worden. Dat was de reden waarom ik uit Antwerpen ben weggegaan en in Brussel ben gaan wonen. Antwerpen was te fantastisch voor mij: ik ging op café en iedereen was daar. Ik hoefde daar nooit alleen te zijn. Maar ik wilde fris blijven, en dus trok ik naar Brussel.»

HUMO Na je dertigste belandt je leven in een definitieve bedding, zegt de gangbare opvatting. Jullie zijn beiden 31.

Neuville «Bij mij is dat voorlopig toch nog niet het geval. Al ben ik er wel een beetje bang voor: ik wil niet te veel stramien en gewoonte in mijn leven. Maar mijn job zal me daar wel voor behoeden, geloof ik. Acteren en regisseren is toch een garantie op altijd weer nieuwe dingen.»

Devos «Ik denk daar niet zo veel over na. Dingen komen gewoon. Je moet alleen zorgen dat het niet gezapig wordt. Maar ook bij mij loert dat gevaar niet echt. Ook al omdat er boven mij geen baas zit die zegt: ‘Bas, maak nu eens die tweede film.’ Neen, ik moet zelf het initiatief nemen, zelf zorgen dat het allemaal spannend blijft.»

HUMO Maar je weet dus zeker: ‘Ik ben een filmregisseur.’

Devos «Ja, maar pas sinds ‘Violet’. Daarvoor voelde ik wel dat ik het echt graag doe, en dat ik eigenlijk ook niets anders kan. Maar echt dwingend was dat gevoel nog niet. Tot ik op de set stond en dacht: ‘Fuck, dit zou ik voor de rest van mijn dagen kunnen doen.’ Ik voel een goesting die ik tevoren nooit zo hard gevoeld heb.»

Altijd weer verliefd

HUMO Waarom ‘Violet’ misschien ook zo dicht bij jou komt, Maaike: je kent het thema. Anderhalf jaar geleden stierf je moeder. Hoe raak je over zo’n berg verdriet? Raak je daar überhaupt over?

Neuville «Je doet dat. Want je moet. En dan blijkt dat je veel sterker bent dan je ooit had durven denken.

»Het was bij momenten verschrikkelijk. Dan zat ik in een modus van verdriet en zelfbeklag waarvan ik dacht: ‘Hier raak ik nooit meer uit.’ Maar ik kwam er telkens wél weer uit, en het begon me te dagen dat zoiets in golven gaat. Zodra ik dat besefte, kreeg ik weer een perspectief. Maar dat kan ik alleen zeggen omdat het nu al anderhalf jaar geleden is. Het heeft tijd gekost, en het zal nog veel tijd kosten.

»Je moet erover blijven praten, het levend houden. En in mijn geval komt daar nog bij: er iets over maken. Ik voel dat dat een goeie manier zal zijn om het te verwerken. Een kortfilm of een langspeler, dat weet ik nog niet, maar het moet alleszins over meer gaan dan de dood alleen: ik wil het ook hebben over hoe mijn mama haar leven geleefd heeft, over hoe ik naar haar keek, over wie ze was voor mij.

»Ik ben mijn mama ontzettend dankbaar voor wat ze voor mij gedaan heeft tijdens haar leven, maar ook voor wat ze nu nog steeds doet. Een sterfgeval is een enorm drama, maar het zorgt er ook voor dat je het belangrijke van het onbelangrijke kunt onderscheiden. Onmiddellijk: je moet niet eerst een heel proces door. Ik kan nu zo veel helderder beslissingen nemen. Ik weet nu perfect wat geen prioriteit is, en vooral: wat wel.»

HUMO Je was toen net ‘Sonnet 81’ aan het monteren.

Neuville «Ja, heel bizar: die film gaat over rouwen na de dood van een meisje. En toen stierf mijn mama. Het kwam allemaal plots samen.

»Als ik terugkijk op die periode, denk ik: ‘De dingen gaan zo. Je kan zó kwaad zijn, zó hard terugvechten, zó’n verdriet voelen – maar de dingen gaan zo.’»

Devos «Maar ik denk wel dat het essentieel is dat je kwaad bent. Want dat is mens-zijn: besef hebben van de rampspoed en tragedie die je overkomt, en die helemaal overleven.»

HUMO Voor ‘Violet’ maakte je ook al kortfilms die over afscheid gingen.

Devos «Omdat het echt een thema is: een mens neemt z’n leven lang afscheid. Een liefde verkruimelt, een vriendschap loopt dood. Je gaat weg uit een appartement. Je sluit een bepaald stuk van je leven af. Afscheid zit in ons lichaam. En wij kunnen dat, ons ervan bewust zijn dat we iets verliezen, en er toch niet aan onderdoor gaan. Ik vind het machtig dat we toch altijd weer verliefd worden – op een partner, een huis, een nieuw stukje leven. Dat we zo weerbaar zijn. Want zo’n afscheid is toch telkens weer een confrontatie met onze eigen machteloosheid: je kan je wil niet opdringen aan het leven.»

HUMO Kunnen mensen er voor elkaar zijn bij zo’n afscheid? Of moet je het toch vooral alleen doen?

Devos «Ik probeer in ‘Violet’ ook te tonen dat er een limiet zit aan hoe dicht je bij iemand kan raken. Dat wordt heel duidelijk als je zo’n groot verdriet meemaakt als Maaike. Dat is iets heel publiek – je ziet het in het gezicht van je geliefde wanneer ze verdriet heeft en radeloosheid voelt en helemaal óp is – maar tegelijk is het zo privé en zo complex dat er een grens is aan wat je voor de ander kan doen. En uiteraard ben ik op die grens gebotst. Dan moest Maaike tegen me zeggen: ‘Nu kun je me niet helpen.’ Dat is even confronterend als frustrerend, want je wilt natuurlijk dat jij diegene bent die haar weer optilt. Maar je moet aanvaarden dat dat maar tot op zekere hoogte kan.»

Neuville (knikt) «Zo is het helemaal. Het beste wat je de ander kan geven, is mededogen – geen medelijden. Dat zit ook in onze films: ze kijken met een zachte erkenning naar mensen die verdriet hebben. Mededogen is prachtig.»

Uit de kast

HUMO Jullie zijn meer dan twee jaar samen. Valt het in woorden te vatten waarop jullie precies verliefd zijn geworden?

Devos «Moeilijk, omdat je dat zelf vaak niet weet. (Denkt na) Er zit iets in Maaike wat me voortdurend uitdaagt. En dat had ik nog nooit ervaren. We hadden het daarstraks over je leven dat in zijn definitieve plooi valt, over sleur en gewoonte. Wel, bij Maaike kán dat niet: ze ondervraagt me de hele tijd over wie ik ben en waar ik voor sta – op een heel liefdevolle manier.»

Neuville «We zijn begonnen met praten en daar zijn we nooit mee gestopt: er heerst een openheid tussen ons die heel vanzelfsprekend aanvoelt. Ook wanneer we het eens wat moeilijker hebben. En zolang je blijft communiceren, kan je samen veel aan. Ik ben altijd een twijfelaar geweest – over alles, en dus ook over relaties. Ik was goed op weg om m’n hele leven te blijven zoeken naar het ideaalbeeld dat in m’n hoofd zat. Maar toen kwam ik Bas tegen, en heb ik me er vol ingestort.

»We delen een kwetsbaarheid. Die zit ook heel erg in wat we maken – want wat je maakt, ligt vaak niet zo ver van hoe je vanbinnen in elkaar zit. Ik had iemand nodig bij wie ik kwetsbaar durfde te zijn. Want ik was zo iemand die altijd luid riep dat ik het wel alleen kon. Maar je kan het niet alleen. En je hoeft niet altijd sterk te zijn. Je mag tonen dat je verdrietig bent, of bang. Of gewoon gelukkig.»

HUMO Jij lijkt me van nature zo, Bas?

Devos «Ik voel heel snel wanneer ik iemand graag zie. Ik hou niet van defensieve mensen. Je mag een klein pantser hebben, maar het moet makkelijk open te breken zijn.

»Ik ben heel fysiek met mensen. Soms zie ik mijn gezelschap in elkaar krimpen als ik weer eens iemand te enthousiast vastpak. Ik denk dat ik gewoon niet zo veel schrik heb. En ik wil ook heel graag een loyale, eerlijke gast zijn voor de mensen die ik graag zie.»

★★★

Er hoort nog een praktisch examen bij het interview. Het koppel is net verhuisd, en er moet een kast naar boven gesleept. Bas en ik klunzen ons de eindeloze trap op. Hij laat zijn gedachten nog even richting Maaike walsen.

Devos «Er zijn voortdurend veranderingen en verschuivingen. Zij evolueert, ik blijf niet dezelfde. Maar er is ook een constante: het voelt alsof ik niet kan stoppen met verliefd zijn.»

De kast is boven. Wij ook. Het aantal gewonden is beperkt gebleven. Bas wil een sigaret opsteken maar kust eerst nog zijn Maaike.

Neuville «Misschien ben ik wel al gevallen voor Bas vóór ik ’m ontmoette. Ik heb namelijk eerst zijn kortfilms gezien. Die hebben dus allemaal een link met afscheid, rouwen of de dood. En toen ik ze zag, was het alsof er – tsjákka! – iets vlijmscherps geduwd werd in een kern waarvan ik niet wist dat ik ’m in me had. Alsof iemand mij mijn eigen binnenkant toonde.»

Nog een kus. De sigaret ligt berustend te smeulen in de asbak.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234