Batman in België! Tom De Witte is blind maar 'ziet' met zijn oren: 'Pas nog een kerk gehoord. Op vierhonderd meter!'

Nee, hij ziet geen wit of zwart vlak voor zijn ogen. En ja, het is moeilijk uit te leggen wat het betekent om niet meer te kunnen zien (‘alsof iemand de stekker heeft uitgetrokken’). Maar op een dag werd de wereld van de jonge blindeman Tom De Witte (39) toch groter. Hij leerde zichzelf echo-lokalisatie, een techniek om te ‘zien’ door het uitzenden van geluid.

(Verschenen in Humo 3593 op 14 juli 2009)

Tom klikt met zijn tong, dat signaal kaatst terug, en zijn hersenen interpreteren het dan als Tafel, Deur, Auto of Kerkgebouw. Het is zoals de vleermuizen het doen en hij vindt het niet oneerbiedig als je hem Batman noemt. De Batman van België.

HUMO In wat voor gezin ben je opgegroeid?

Tom De Witte «Mijn ouders zijn gescheiden toen ik twee was. Mijn vader heb ik daarna niet meer gezien. Mijn moeder is ook slechtziend, en ik heb nog een broer die goed ziet en tien jaar ouder is dan ik. »Mijn moeder heeft mij heel zelfstandig opgevoed, absoluut niet overbeschermend of betuttelend. Ze heeft me altijd naar het gewone onderwijs laten gaan, me altijd gewoon buiten laten spelen met de andere kinderen. Dat ik zo ‘gewoon’ ben opgevoed, dat is het grootste cadeau dat ik ooit gekregen heb.»

HUMO Werd je veel uitgelachen? Kon je je verweren?

Tom «Als kind was ik verbaal niet zo sterk. Ik kon diep in de put zitten als iemand mij uitmaakte, op school of op straat: ‘Schele otter! Blinde mol!’ ’t Kon gebeuren dat een onbekende me ineens op straat uitschold. Voor de lol zeker? Zo van: we gaan die sukkel eens doen verschieten! Dan was ik diep ongelukkig, dan kroop ik op mijn kamer en dan kon ik daar een avond echt ziek van zijn. Nu kan ik dat allemaal veel beter relativeren.»

HUMO Waarnaar verlangde je als kind?

Tom «Ik wilde zoals elke jongen heel graag sjotten en basketten en koersen met de fiets, maar ik heb het nooit gekund. De laatste keer dat ik fietste, was ik twaalf jaar. Toen ben ik zwaar gevallen, en daarna ben ik niet meer op een fiets gekropen. Als het op school L.O. was, Lichamelijke Opvoeding, dan kreeg ik bijles in fysica, wiskunde of andere vakken. Dat was ook nodig, want les volgen is niet makkelijk als je het bord en de leerboeken niet kan zien en als je alleen maar kunt afgaan op wat de leerkracht zegt. Ik ben ook nooit bij een jeugdbeweging geweest.»

HUMO Hoe slecht zag je, als opgroeiend kind?

Tom «Ik was zwaar slechtziend aan beide ogen. Op het eind kon ik bij de oogarts zelfs de aller, allergrootste letter niet van een halve meter afstand onderscheiden. »Toen ik twaalf was, ben ik het zicht in mijn linkeroog verloren: het netvlies begon los te komen. Daar ben ik vijftien keer aan geopereerd, maar het zicht is niet meer teruggekomen. Ik had dus alleen nog mijn rechteroog, maar dat ging ook achteruit: ik moest het té intensief gebruiken. Vooral omdat ik met muziek bezig was. Dwarsfluit spelen was mijn passie, maar het was allerminst een ontspanning. Per dag zat ik vijf â zes uur op dat instrument, en dat was wérken. Eerst moest ik de muziek lezen op de partituur. Dan zat ik met mijn neus op die blaren, waarop de noten heel groot gedrukt stonden. Zo leerde ik dat stuk eerst vanbuiten en dan pas kon ik beginnen te oefenen. Na een halve dag was ik pompaf.

»Tot mijn twaalfde kon ik nog kleuren zien, maar ook dat ben ik kwijtgeraakt. Het laatste wat ik zag, waren tinten van bruin. Ik wist dat de zon gelig was, maar ik zag alleen een lichtbruine vlek. En kwam ik dan thuis, dan was alles daar donkerbruin. »Op de koop toe werd dat ene overblijvende oog nog eens lichtschuw. Dan kan je niet het minste licht verdragen. Drie keer is het gebeurd dat ik vijftig tot zeventig dagen lang in een diepduistere omgeving moest blijven. De digitale cijfertjes van de microgolf, het standbylichtje van de televisie, dat was al te veel. Dat kleine rode puntje schoot als een priem in mijn hoofd, ik kreeg hoofdpijn, ik kon niks, niks licht verdragen! En elke morgen werd ik wakker met de hoop ‘Hey, vandaag zal het misschien beter zijn’, en elke keer was er weer die tegenslag, néé, ik kan nog altijd niks verdragen. Voor mij was dat erg, maar ook voor mijn mama, want zij moest dan ook in dat complete duister leven.»

HUMO Kon je met zoveel oogproblemen nog wel studeren?

Tom «Met mijn studie is het minder goed afgelopen. Ik heb de kunsthumaniora gevolgd, en nadien ben ik naar het conservatorium in Den Haag gegaan om dwarsfluitmuzikant te worden. Ik zat in mijn voorlaatste jaar, ik zag toen al erg slecht, en ineens kreeg ik last van een drukkende pijn op dat rechteroog. Dat bleek te komen van dat intensief blazen op die dwarsfluit, en dan heb ik die studie moeten afbreken. Ik wilde absoluut dat beetje zicht in dat oog behouden. En daarvoor heb ik dus dat diploma laten schieten...

»Ik was vijfentwintig en ineens had ik absoluut geen zicht meer op mijn toekomst. Alles was weg. Ik had mijn leven gebouwd op muziek spelen, en die grond verdween gewoon onder mijn voeten. Ik had geen identiteit meer – wie ben ik nog, wat kan ik nog, ik wist het niet meer. Ik ben van Den Haag weer naar Niel gekomen, en dan heb ik thuis een jaar op de zetel gelegen. En niks meer gedaan.»


Vleermuizen en dolfijnen

Tom «Ik heb me herpakt dankzij mijn huisarts. Zij volgde cursussen NLP, NeuroLinguïstisch Programmeren: een soort mentale training om jezelf te ontwikkelen en je dromen waar te maken. En zo kwam ik als enige blinde terecht in een groep met artsen, psychiaters, ergotherapeuten, mensen uit de kunstwereld... Stuk voor stuk gedréven mensen, die iets wilden met hun leven. NLP leert je dat je veel meer in je hebt dan je denkt. Mijn verborgen talent bleek die echo-lokalisatie te zijn.»

HUMO Hoe ben je die vaardigheid op het spoor gekomen?

Tom «Enkele jaren geleden was er op Canvas een documentaire over Daniel Kish, de Amerikaan die echo-lokalisatie heeft uitgewerkt voor mensen. Je kan niet zeggen dat hij de uitvinder is, want het bestaat natuurlijk al bij dieren. Vleermuizen zien bijna niks, maar met hun sonar kunnen ze de kleinste insecten vangen en tegelijk alle obstakels omzeilen. Dolfijnen hanteren kliks om prooien of gevaar nauwkeurig te kunnen zien.

»Na een workshop in Brussel bleek dat ik heel snel overweg kon met die klikgeluiden, en ineens kreeg ik de hoop dat dit misschien wel mijn nieuwe identiteit was. Dit was de tool waarmee ik mijn weg zou kunnen vinden in de wereld en in mijn verdere leven.»

HUMO Wanneer ben je er echt mee begonnen?

Tom «In oktober vorig jaar ben ik beginnen te klikken. Eerst een uur of vijf per dag en op de duur de hele dag, ik kon niet meer stoppen (lacht)! Mijn moeder werd er gek van. In het begin was het afzien, droge mond, pijn in de tongspieren. Het heeft drie â vier weken geduurd eer ik me die tongklik eigen had gemaakt. Je duwt de rug van je tong tegen je gehemelte, je creëert een vacuüm en als je dat loslaat, dan klikt dat en dan zend je dus een echosignaal uit. (Maakt een paar klikgeluiden) En die geluidsgolf vertrekt, kaatst op objecten en de terugkaatsende golven interpreteer ik dan in mijn hersenen. Die vertellen me hoe mijn omgeving eruitziet.

»Ik begon thuis aan tafel met een paar dienbladen. Je houdt een dienblad aan je rechteroor, je klikt en je weet, aha, zo klinkt een obstakel op twintig centimeter van rechts. Dan aan je linkeroor. Dan op verschillende afstanden van je oren. Dan met een houten, een ijzeren en een plastic dienblad, en zo leer je de materialen kennen, want elk materiaal kaatst het geluid op een eigen manier terug. En op den duur oefen je met alles: met glazen, met vazen, je gaat bij stoelen en huishoudtoestellen staan. Het ging zo vlot dat ik al heel snel naar buiten ben gegaan.»

HUMO Maar jullie wonen op een vierde verdieping. Dan moet je toch weten: aha, zo klinkt een liftdeur?! Of ga je dan tasten?

Tom «Neenee, ik klik. En als ik één keer op een liftdeur heb ‘geklikt’, dan onthoud ik dat geluid als zijnde een liftdeur.»

HUMO Maar een liftknopje ‘klikt’ al heel anders. En een spiegel in de lift ook. En ga zo maar door. Sla je dat dan op? Heb je ergens een interne harde schijf voor die geluiden?

Tom «Ik heb ontdekt dat ik een heel goed auditief geheugen heb. Ik moet een ‘nieuw materiaal’ maar één of twee keer horen en ik onthoud wat het is.»

HUMO En zo heb je centimeter voor centimeter, stap voor stap een nieuwe wereld veroverd?

Tom «Ja, zo is het. Een nieuwe wereld, opgebouwd uit geluidsgolven. En dat was instant euforie. Van moment één zag ik die wereld opengaan. Dingen die ik vroeger absoluut niet kon zien, die kon ik nu horen en dus toch waarnemen. En elke dag werd mijn wereld groter, dat was fantastisch! Ik ben toen heel dikwijls van Niel met de trein naar het Centraal Station in Antwerpen gereden om daar in volle spits en tussen die grote massa te...»

HUMO Momentje! Daarnet was je nog thuis en nu zit je al op de trein!

Tom «Maar het ging ook zo snel. En die weg naar het station van Niel, die kende ik al. Er was natuurlijk wel een verschil. Vroeger was dat een neutraal pad, maar nu hoorde ik huizen en ramen en bomen en hekken en postbussen, dat was fantastisch. En als ik een onbekend materiaal hoorde, dan voelde ik eraan – ah ja, een wegwijzer. Ik was ook te trots om aan mensen te vragen, ‘wat is dit?’, ik ging dat voelen, ik wou dat zélf ontdekken! En wat ook zo geweldig was, vroeger botste ik al eens tegen een paal, en nu was dat gedaan, of toch véél minder (lacht).

»Maar Niel is een rustige gemeente en daarom wilde ik naar Antwerpen. Ik wilde de drukte oefenen! Kwam ik daar ’s morgens aan in het Centraal Station en begon ik in die massa te klikken, drie uur aan een stuk. En na drie keer die spits te ‘doen’ kon ik mijn kliksignaal herkennen tussen al die achtergrondgeluiden. In zo’n drukte pas je de pick-a-pointtechniek toe: je klikt iets op tien meter afstand en als je daar bent, klik je opnieuw, en zo vorder je stapsgewijs.»

HUMO Maar intussen hollen links, rechts, voor en achter haastige mensen voorbij.

Tom «Ja, mensen die voorbijlopen, die hoor ik wel, maar ik kan ze niet altijd ontwijken. Zeker lopende mensen zijn nogal onvoorspelbaar.»

'Ik weet nog goed dat ik blind werd. Ik was een email aan het tikken, en ineens komt er een stralende paarse vlek in mijn oog die alsmaar donkerder, donkerder en donkerder werd en plots zag ik niks meer. Het licht ging letterlijk uit'


Het licht gaat uit

HUMO Toen je begon te klikken was je nog slechtziende. Maar nu zie je helemaal niets meer.

Tom «Sinds een halfjaar is dat. Ik weet het nog goed, op maandag 19 januari, het was halfelf en ik was een email aan het tikken, en ineens komt er een stralende paarse vlek in mijn oog die alsmaar donkerder, donkerder en donkerder werd en plots zag ik niks meer. Het licht ging letterlijk uit: het was gedaan. En je gaat naar de oogarts en je hoopt nog op een ontsteking of zo, maar onderzoeken wezen uit dat die oogzenuw gestopt was met functioneren.»

HUMO Is dat nu een black spot?

Tom «Veel mensen denken dat ik op een zwart of wit vlak staar, maar waar mijn ogen zijn, daar is niks meer. Geen zwart, geen wit. ’t Is moeilijk uit te leggen. Je weet dat je ogen daar nog zitten, maar er komt niks meer binnen. Gelukkig was ik toen al bezig met echo-lokalisatie. Dat vangnet is oneindig belangrijk geweest.»

HUMO Hoeveel mensen ter wereld beheersen die ‘klikvaardigheid’?

Tom «Dat weet ik niet. Maar de mensen die overal vlot heen gaan en die dat klikken ook aan anderen kunnen overbrengen, die kan je op de vingers van twee handen tellen. »Ik heb Kish drie maanden geleden ontmoet in Engeland. Toen hij zag hoe goed ik de techniek beheerste, zei hij dat ik de enige was in Europa die al zover stond. In Londen ben ik nu een kind van acht aan het trainen, omdat ze in Engeland niemand hebben die zo ervaren is als ik. Ik doe dat op vrijwillige basis. Daardoor ben ik al driemaal op mijn eentje in Londen geweest. Met de Eurostar!»

HUMO Veel goedziende mensen durven niet eens naar Londen. Ben jij dan vooraf niet onzeker voor je zo’n reis begint?

Tom «Omdat het een vreemde stad is? O nee, zo’n trip kan me niet uit mijn lood slaan. Ik zie dat als een avontuur en als een leerproces. Maar ik sta d’r wel bij stil: zonder echo-lokalisatie zou dat niet lukken, zo op mijn eentje reizen. Dan had ik in elk station begeleiding moeten vragen. »Vandaar dat ik ook aan kinderen in blindenscholen les wil geven. Ik ben ervan overtuigd dat je heel anders opgroeit als je dat klikken jong kan leren. Die kinderen zullen veel onafhankelijker, zelfverzekerder en zelfstandiger zijn.

»In België hebben mensen de neiging om blinden te betuttelen. En hoe meer je geholpen wordt, hoe meer hulp je nodig hebt. Kish zegt: elke stap die je onder begeleiding zet, is eigenlijk een gemiste kans om zélf te leren. Ik vind het zo belangrijk om zelfstandig te zijn, om zelf je plan te trekken, om zelf je doelen te bereiken. Heel vaak gaat het over wat blinden allemaal niet kunnen, maar ik geloof daar niet in. Er is maar één beperking, en dat is de beperking die je jezelf oplegt.

»Ik heb het gevoel dat ik nu een leven zonder beperkingen leid. En dat zal gek klinken, maar sinds ik niets meer zie, gaat alles veel vlotter. Toen ik nog probeerde te zien, was ik elke dag uitgeput omdat ik me zo vastklampte aan dat beetje restvisus. Nu ga en sta ik waar ik wil. Ik ben vrijer dan vroeger! En al de mogelijkheden die ineens op je afkomen! En je zelfvertrouwen dat toeneemt. Echt, mijn bestaan is compleet veranderd. Het is precies of ik kan weer léven.»

HUMO Is het voor alle blinden weggelegd, denk je?

Tom «Ik zie het als piano of vioolspelen: ’t is een vaardigheid die iedereen kan leren, omdat ieders hersenen dat aankunnen. Je hoeft alleen maar die auditieve ‘kant’ wakker te maken en te trainen. Maar net zoals bij piano of vioolspelen heeft niet iedereen evenveel talent: de meesten zullen een redelijk niveau halen, maar er zijn er maar een paar die naar de Elisabethwedstrijd kunnen. Heel veel hangt af van je motivatie. Wil je het alleen maar kunnen in je eigen buurt, of durf je het ook aan in een grote stad? Je moet het geduld hebben om heel veel te oefenen, en je moet ook blijven geloven dat je het kan en zal lukken. Als je echt iets wil, dan is álles mogelijk.»

HUMO Hoe is Daniel Kish tot die echo-lokalisatie gekomen? Heeft hij eerst vleermuizen bestudeerd?

Tom «Nee. Hij is zelf blind, en hij is puur voor zichzelf met dat klikken begonnen. En toen hij zag hoe goed dat werkte, is hij gaan onderzoeken hoe je die techniek op anderen kan overbrengen. Met die studie en met zijn lezingen en demonstraties is hij intussen al vijftien jaar bezig.

»Ik heb veel van hem geleerd nog voor ik hem ontmoette. Dat is ook zo’n techniek van NLP: dat je iemand als voorbeeld neemt en dat je in zijn huid kruipt om jezelf vooruit te stuwen. Ik ben heel veel van zijn teksten en interviews gaan lezen, ik heb zijn gedachtepatroon leren kennen, ik heb gezien hoe hij werkt, en ik heb dat geïncorporeerd. Toen we mekaar voor het eerst ontmoetten, op een symposium in Engeland, voelde je dat we soulmates waren. Niet dat ik een kopie van hem wil zijn: ik heb mijn leven en hij heeft zijn leven. Maar we hebben wel dezelfde missie.»


Witte auto’s, zwarte auto’s

HUMO Mogen ze jou ‘Batman’ noemen?

Tom «Ik vind het zeker niet erg. Ik was in Engeland op een congres en daar sprak één van de ergotherapeuten van het Royal National Institute of the Blind me zo aan, ik was ‘the Batman of Belgium’. ’t Is een beetje gek, maar zolang het mensen sensibiliseert, vind ik het fijn. Daniel Kish wordt trouwens ook ‘Batman’ genoemd.»

HUMO Je slaagt er blijkbaar ook in om kleuren te ‘zien’.

Tom «Ja. Kleuren zouden eigenlijk ‘onhoorbaar’ moeten zijn, omdat ze golven uitsturen die een mens niet kan intercepteren. Puur met echo-lokalisatie kan je ze dus niet opvangen, maar ik heb waarschijnlijk ook een vorm van synesthesie: dat betekent dat je hersenen verbanden leggen tussen verschillende zintuiglijke waarnemingen. Daardoor lukt het bij mij toch.

»Het is begonnen met auto’s: ik merkte dat een zwarte auto anders klonk dan een witte. En daarop ben ik gaan oefenen. Stond er ergens een witte auto in de straat en hoorde ik een voorbijganger, dan vroeg ik: hallo, is dat hier een witte auto? En ik blij natuurlijk als dat klopte! En dan ben ik dat gaan verfijnen naar andere kleuren. Zo stond ik eens bij een donkergroene auto, hé mijnheer, is dat een donkergroene auto? Ja, zei hij, en voor de rest alles goed met u?! (schaterlach)

»Die kleuren hebben wel een beperking. Ik kan ze alleen onderscheiden op auto’s, rolluiken, huisdeuren, garagepoorten, brievenbussen en huisgevels. Kledij is moeilijk, maar... ik denk dat jij een grijs hemd draagt.»

HUMO Goed gezien. Zou je ook kleuren van bloemen kunnen onderscheiden?

Tom «Nee. Ik kan wel zien dat het bloemen zijn en geen struiken, maar of het rozen of tulpen zijn, en welke kleur ze hebben, dat is te fijn om op te klikken. Ik zou me daarop kunnen toeleggen, maar zoiets is voor mij minder belangrijk dan de weg vinden in een station.»

HUMO Ik had in Duitsland ooit een blinde passagier in de auto die mij de weg kon wijzen. Het raam moest wel openstaan, maar aan de weerkaatsing van weides, bossen of rotsen kon hij horen waar we waren en wees hij me feilloos naar de plek waar ik moest zijn.

Tom «Dat noemen we passieve echo-lokalisatie. Je maakt dan gebruik van omgevingsgeluiden zonder dat je zelf geluiden uitstuurt. Ik ben ervan overtuigd dat elke blinde of slechtziende dat zo doet.

»Kish en ik willen vooral de actieve vorm promoten. In Japan zou er nu een apparaatje bestaan dat je draagt als een horloge: het zendt echosignalen uit en de software zegt dan wat er op je weg komt. Maar die technologie staat nog in de kinderschoenen.»

HUMO Zou je hetzelfde resultaat kunnen bereiken met zo’n metalen speelgoedklikkertje?

Tom «Je kan dat gebruiken voor buiten, maar niet voor binnen. Dat ding geeft zo’n harde klik dat er van alle kanten echo’s en valse echo’s komen, en dat is verwarrend. (Klikt zachtjes met de tong) Er komen net vier mensen binnen.»

HUMO Kun je zien of het mannen of vrouwen zijn?

Tom «Ik denk: twee mannen en twee vrouwen. Vrouwen bewegen zich fijner en eleganter, mannen zijn plomper. Oud en jong hoor ik ook: jongeren bewegen zich vrijer en darteler. Ik hoor niet of iemand nu 22 of 42 is, maar ik kan wél schatten dat iemand onder de twintig of boven de veertig is.»

HUMO Stel, je bent op een feestje. Kun je dan iemand aftasten met geluid om te weten hoe hij of zij eruitziet?

Tom «Ik kan ‘zien’ of ze groot of klein, slank of dik zijn, maar dat is alles. Ik zal – zoals de meeste blinden – eerder afgaan op de stem, de manier van praten, de intonatie, het timbre, de articulatie, de auditieve en energetische ‘uitstraling’. Ik kan ook heel veel afleiden uit de manier van ademhalen: een rustig ritme, of gejaagd en in korte happen. Als ik heel goed luister kan ik door de ademhaling heen zelfs de hartslag horen, en als die tijdens het spreken ineens versnelt, ja, dat zegt mij evenveel als een gelaatsuitdrukking. In dat opzicht kan niemand beweren dat blinden non-verbale communicatie niet opmerken. Wat wij niet zien, dat kunnen wij toch aanvoelen. Ik voel bijvoorbeeld perfect aan of iemand écht naar me luistert of doet alsof. Daarvoor heb ik zijn gezicht niet nodig.»

'Mijn grote droom is om ooit een Tourcol op te fietsen, Alpe d’Huez of de Mont Ventoux'


Kraan-boom-bank

Het wordt te lawaaierig in het stationsbuffet en we besluiten naar een naburig parkje te verhuizen. Ik besef plots dat er buiten een jungle van bussen, auto’s, taxi’s, zitbanken, verkeersborden, stoepen en omheiningen op Tom wacht, maar hij wandelt er opgewekt en met lichte klikjes doorheen, mét vermelding van wat hij allemaal ziet. Lantaarnpaal. Paal met vlag. Bomen. Zwarte auto (taxi!). Bouwkraan ginder (geklikt op honderdvijftig meter!). Water. Breed water. Brug van steen. Bank, met twee mensen. Bank ‘die nog leeg is en die groen is!’, en daar gaan we nu zitten. En dat hij niet alles gezegd heeft wat hij onderweg gezien heeft. Het was te veel om op te noemen.

HUMO Nu liep je de hele tijd zonder witte stok. Maar toen je me daarstraks stond op te wachten, had je je stok bij je.

Tom «In een drukke omgeving is het wel nuttig en veilig, omdat andere weggebruikers dan toch iets meer rekening met je houden. Maar ik heb die stok niet constant nodig, en eigenlijk gebruik ik ’m liever niet. Je labelt jezelf als blinde, en dat doe ik liever niet. »In december vorig jaar ben ik met die stok moeten beginnen omdat ik nog zo weinig zag. Die eerste dag was verschrikkelijk. Ik ben een halfuur buiten geweest en ik ben terug naar binnen gevlucht, naar mijn kamer en daar ben ik beginnen te wenen, te wenen! Omdat het zo overweldigend was.»

HUMO Maar iedereen kende jou toch al als slechtziende?

Tom «Ja, maar ineens naar buiten moeten komen als blinde, dat is toch nog een groot verschil. Voor heel wat mensen ben je dan ineens een sukkelaar. En oeioei Tom, en aiaiai Tom, en wat is er nu gebeurd, Tom? Dat is allemaal zo deprimerend om te horen.»

HUMO Maar je begrijpt toch dat omwonenden niet vrolijk kunnen uitroepen: hier zie, onze Tom met een witte stok!

Tom «Waarom niet? Je kan die stok toch ook positief bekijken? Tom is blind, maar hij is toch nog zelfstandig, super!

»Gelukkig ben ik nu bedreven in die echo-lokalisatie en heb ik die stok veel minder nodig. Ik ben trots als mensen tegen mij zeggen: zonder stok zie je niet dat jij blind bent.»

HUMO Ik zag het ook. Je zet er gezwind de pas in. Helemaal niet die aarzelende en gebogen stap die je weleens bij blinden ziet.

Tom «Dat komt ook omdat ik nu een tongklik heb die aangepast is aan elke omgeving. Stille straat, grote boulevard, drukke winkel, omgeving met veel trappen, ik heb er telkens een ander soort klik voor. Zo heb ik een klik waarmee ik tot op tweehonderdvijftig meter grote gebouwen kan detecteren. Onlangs hoorde ik een kerk op vierhonderd meter! Dan hoor ik een object met een brede basis die de hoogte ingaat en bovenaan versmalt tot een spits, en dan weet ik: dat is een kerk. Ja, zo’n simpele klik geeft heel veel informatie. Over de afstand, over de richting, over dimensie en vorm, en ook de dichtheid: ijzer of steen, massief of transparant? Vroeger zou ik door een straat gewandeld zijn en of er nu een muur, een huis of een kerk stond, ik zou het verschil niet gezien hebben. Nu wel. Net zoals jullie, alleen gebruiken jullie lichtgolven en ik geluidsgolven. En natuurlijk zijn lichtgolven miljoenen keren meer gedetailleerd, maar zelfs met die rudimentaire geluidsgolven heb ik mijn levenskwaliteit geweldig kunnen verbeteren.»


Alpe D’Huez

HUMO En nu is het je missie om echo-lokalisatie in Europa te introduceren.

Tom «Ja. Wat mij heeft geïnspireerd, dat wil ik aan zoveel mogelijk mensen overbrengen. Ik ben intussen alle blindenorganisaties en blindenscholen in België aan het bezoeken. Er is interesse, maar er heerst nog veel ongeloof. Op één plaats hebben ze me drie uur lang getest. Ik moest alles beschrijven wat ik tegenkwam, ik moest zelf een café binnengaan, zelf drank bestellen, en ondertussen maar beschrijven en beschrijven, dat ik er moe van werd. De persoon die me vergezelde had op een halfuurtje kunnen zien dat het ernstig was, maar die kon maar niet geloven dat zoiets écht kon bestaan! Nu zal ik bij demonstraties meestal het eerste kwartier een blinddoek voor mijn ogen binden, dan is er geen discussie meer mogelijk.»

HUMO Een tijdje geleden stond je in de Gazet van Antwerpen. Zijn er al internationale reacties geweest?

Tom «Ja. Ik ga binnenkort spreken op een symposium in Denemarken. Ik kom in het WitRussische tv-journaal, en ik ben nu ook aan het onderhandelen met een productiehuis in Duitsland. Ze willen dat ik de techniek leer aan een oudere vrouw die blind is vanaf haar jeugd; het doel is dat ze opnieuw leert fietsen, en haar vorderingen worden in een tv-programma verwerkt.»

HUMO Jij durft ook opnieuw te fietsen.

Tom «Ik had het zeventien jaar niet meer gedaan, en puur uit nieuwsgierigheid ben ik er weer mee begonnen. En dan nog in de buurt van het Schumanplein in Brussel, op een moment dat het vrij druk was. Het eerste halfuur was er een tweede fietser bij, maar dan ben ik alleen gaan rijden, en ’t was heel tof, zo bergop en bergaf.»

HUMO Dan moeten er toch heel veel indrukken op je afkomen?

Tom «Als je stapt, doe je één tongklik om de twee, drie seconden; als je fietst, klik je twee, drie keer per seconde: omdat je omgeving sneller verandert. Maar op zich is fietsen makkelijker. Je hoeft je enkel te richten op de strook naast de stoep en op de geparkeerde auto’s die in de weg staan. Veel meer obstakels zijn er niet.»

HUMO Wat doe je dan bij stoplichten?

Tom «Ik herken het verkeerslicht, maar ik kan niet zien of het groen of rood is. Maar stel dat ik aan een kruispunt kom en ik hoor de auto’s dwarsen, dan zal ik wel stoppen natuurlijk (lacht).

»Onlangs was ik aan de kust en daar heb ik samen met een blinde man op een tandem gereden. Normaal zit er een goedziende vooraan, en nu was ik het! En dan nog in een omgeving die ik helemaal niet kende. Dat is toch wel fantastisch, dat dat ineens kan! Mijn grote droom is om ooit een col van de Tour te beklimmen, Alpe d’Huez of de Mont Ventoux. Dat afzien, dat op de pedalen staan, dat hoog in de bergen zijn, ik wil weleens ervaren wat dat is. Als kind volgde ik heel graag de koers, en die bergritten hebben zo’n indruk nagelaten dat ik dat zelf ook wil doen. Ik heb intussen ook de Ten Miles van Antwerpen uitgelopen én de 20 km van Brussel.»

HUMO En vanavond ga je naar het Coldplay-concert in Arras.

Tom (glunderend) «De allereerste keer in mijn leven dat ik naar een festival ga. Ik weet dus niet wat me te wachten staat. En dat overweldigende geluid, ja, dat kan wel een probleem geven omdat ik nooit een koptelefoon draag met m’n mp3speler en omdat ik de radio altijd heel zacht heb opstaan. Maar och, ik probeer zo dicht mogelijk bij dat podium te geraken en ik ga me amuséren. Ik kijk daar al zo lang naar uit, en vanavond ga ik Coldplay eindelijk eens kunnen zien!»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234