null Beeld

Beck - Morning Phase

Laat ik eerst iets zeggen over Becks vorige plaat, nee: papier, néé: stunt. Hij bracht ‘Song Reader - Twenty New Songs by Beck’ uit als bladmuziek, zonder drager, dus níét als cd/lp/mp3. Ooit was dat perfect normaal én lucratief: in 1937 werden van de Hawaïaanse ballad ‘Sweet Leilani’, bekend in de versie van Bing Crosby, 54 miljoen (!) stuks bladmuziek verkocht (ter vergelijking: een topartiest als Bruce Springsteen verkoopt van z’n nieuwe cd wereldwijd minder dan één miljoen exemplaren.) Anno 2011, daarentegen, was Becks ‘Song Reader’ een bizarre, extreem anachronistische carrièrezet.

Het waren songs die niet bestonden, tenzij je ze zelf tot leven wekte. Het was: de luisteraar dwingen tot coverversies, en hem het origineel onthouden. Het was het papieren equivalent van virtuele muziek: de songs bestaan enkel als je ze speelt, en enkel in jouw versie. En het was elitair, want het zette luisteraars die niet zelf een instrument bespeelden buitenspel: je moest als leek een bevriend muzikant vragen: ‘Speel ’ns even de nieuwe van Beck, dan kan ik horen hoe die ongeveer zou kunnen klinken.’ Het was een even origineel als contraproductief en oncommercieel idee, want de plaat/boek/stunt zonk als een steen. Niettemin typeerde het de eigenzinnige Beck – ’t is een eigenzinnige aansteller, maar in twintig jaar tijd heeft hij nog nooit iets gemaakt dat saai, voorspelbaar of ondermaats was.

Ook de excentrieke titels van de songs op ‘Song Reader’ typeerden Beck: ‘Now That Your Dollars Have Sprouted Wings’, ‘Saint Dude’, ‘Mutilation Rag’ en het laconieke ‘Title of This Song’.

Beck werd beroemd met de fluke ‘Loser’ – zie ook ‘Creep’ van Radiohead, verwante geesten met wie hij tourde. Die toevalshit is een eeuw en vijf reïncarnaties geleden. Ik zag ’m het laatst als producer van Charlotte Gainsbourg, toen hij nadrukkelijk op de achtergrond bleef (‘Ik wil de artiest horen, niet de producer.’).

Vanaf de eerste seconden van ‘Morning Phase’ weet je: rock-’n-roll it ain’t. Elektrische gitaren, een klassieke ritmesectie, elektronische keyboards en alles wat rauw, wild of opgefokt is, stonden blijkbaar op de zwarte lijst.

‘Cycle’ opent de plaat met 39 seconden atmosferische strijkers – de soundtrack bij een zonsopgang – en dan biedt het eerste echte nummer ‘Morning’... meer strijkers. En nog meer strijkers. En een foute openingszin: ‘I woke up this morning’ – het meest ellendige bluescliché. Maar voor haters van violen, harpen en stroperige arrangementen heb ik niettemin slecht nieuws, want het is een prachtig, sprookjesachtig nummer.

Niet toevallig is Beck senior, David Campbell (ook al is Beck z’n familienaam Hansen – ja, die Californische hippies hebben het samengestelde gezin uitgevonden) een bekend arrangeur van soundtracks en platen van Carole King en Aerosmith. En net zoals pa (nu bompa – Beck heeft inmiddels twee kinderen) is Beck klassiek geschoold – slechts één rockster op de vijftig kan noten lezen.

(Bom)pa heeft wellicht ook mee de invloeden bepaald die je tussen de lijnen (van de partituur) hoort: The Byrds, Crosby, Stills & Nash, Duncan Browne, Gene Clark, Buffalo Springfield, Bread, John Cale ten tijde van ‘Paris 1919’, Scott Walker, Nick Drake, Lee Hazlewood... allemaal stuff uit de sixties en seventies. Da’s Becks zwakke punt: wat hij doet, is vaak zwaar schatplichtig aan wat voorafging. Eerder ging hij door een r&b-fase, een Prince-fase, een Doors-fase en een JaggermeetsBjörk-fase. En ook met ‘Morning Phase’ valt hij in herhaling, want zijn ‘Sea Change’ was ook al een orgie van violen.

Eigenlijk biedt ‘Morning Phase’ slechts één song. ‘Heart Is a Drum’, ‘Say Goodbye’, ‘Blue Moon’, ‘Turn Away’... Ze zijn allemaal gelaagd, volgestouwd met overdubs en strijkers, en ze verdrinken in echo. Voor de rest: meer violen. En cello’s. En strijkers. En, eh, orkest. Met nu en dan een vleugje mandoline, pedal steel (op ‘Country Down’), of fiftiesgitaar à la Richard Hawley (op ‘Blackbird Chain’).

Mijn favorieten zijn ‘Wave’ – kamerbreed naar kasteelnormen, meer hymne dan song; het had niet misstaan op de soundtrack van Lars von Triers ‘Melancholia’; het nachtelijke, vaagweg dreigende ‘Unforgiven’, dat klinkt alsof een door de makers van ‘Mad Men’ gerestylede vampier op een iPad5 foute lounge hermixt; en het somptueuze ‘Waking Light’, dat triangels biedt, en kerstbelletjes, en een gitaar die zo uit een plaat van Elton John anno 1974 lijkt geplukt.

‘Morning Phase’ had nog beter geklonken met een betere zanger (Beck heeft een goeie maar geen grootse stem) en iemand met een nog groter talent voor het schrijven van topmelodieën (Beck kán componeren, maar ’t is geen Bacharach, Drake of McCartney).

Niettemin: een zeer mooie, sfeervolle, subtiele plaat. Maar hoe hij deze orkestrale pracht ooit live denkt te kunnen brengen, tenzij eenmalig, met groot orkest, in de opera, is me een raadsel.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234