null Beeld

Begeleiders van jongeren in armoede

Ze zijn jong, blaken van levenslust, hebben de guts en de goesting, en zeggen waar het op staat. Klaar om de hemel te bestormen. Alleen: ze komen uit gezinnen waar armoede geen abstract containerbegrip maar tastbare realiteit is, en hebben alle moeite van de wereld om daaruit te klimmen.


Experts over de obstakels

Marjolijn Lemahieu «‘Werk is een uitweg uit de armoede’ – en dat klopt, natuurlijk. Maar dan moet het wel voor iedereen mogelijk zijn om te werken, en dat is het op dit moment voor een grote groep mensen níét. Omdat er bij uitzendkantoren vooral vacatures zijn voor hooggeschoolden, bijvoorbeeld. En omdat voor andere jobs de voorwaarden meestal zeer hoog liggen. Er worden diploma’s gevraagd – maar doorgaans komen onze jongeren uit het bijzonder onderwijs. Ervaring is een vereiste – maar vaak krijgen ze de kans niet die op te doen. Een rijbewijs is noodzakelijk – maar dat kost dikwijls te veel.»

Lene Keersmaekers «Het vervelende aan uitzendwerk is dat je geen duidelijke vooruitzichten hebt, nooit iets kunt plannen. Je weet op maandag niet of je woensdag of donderdag zal kunnen werken. Die voortdurende onzekerheid zorgt voor stress, die boven op de andere problemen komt. Het is ook moeilijk om uit de vicieuze cirkel van tijdelijke jobs te raken. Want hoe vul je je cv? Als er één week hier, twee weken daar en nog een paar dagen ginds op staat, reageren werkgevers vaak argwanend.»

Sofie Devocht «Valse beloften zijn ook schering en inslag: jongeren worden ergens op proef aangenomen, of tijdelijk aangeworven tijdens piekperiodes – in een patéfabriek tijdens de kerstperiode, bijvoorbeeld. Er wordt hun voorgespiegeld dat ze uitzicht hebben op méér, waarop die jongeren hun uiterste best doen en zich soms echt kapotwerken. Waarna blijkt dat er van dat méér helemaal geen sprake is, en ze weer terug bij af zijn. »Ik herinner me een jongen die ergens aan de slag kon als magazijnier. Die draaide avondshifts, dubbele shifts, deed nog extra klusjes voor de baas – allemaal om te bewijzen dat zijn engagement groot was. En vervolgens werd hij zonder pardon aan de deur gezet. Als je dat een paar keer meemaakt, werkt dat zeer ontmoedigend.»

Keersmaekers «Jongeren in armoede krijgen ook moeilijker toegang tot studentenjobs, waardoor ze die dus ook niet op hun cv kunnen zetten.»

Lemahieu «Ze voelen ook hoe er naar hen wordt gekeken. De typische vragen: ‘Zoeken ze wel echt? Zitten ze niet op hun luie kont?’ Dat gaat echt aan je kleven. Veel mensen redeneren nog altijd dat als je écht goed zoekt, je altijd wel iets vindt. Maar in de praktijk merken we dat dat principe niet voor iederéén opgaat, en dan is het extra pijnlijk als je toch dat label van luierik opgeplakt krijgt.»

HUMO Uit de verhalen blijkt dat de ellende al in een vroeger stadium begint: op school.

Devocht «Ons onderwijs houdt sociale ongelijkheid in stand. Onderzoeken wijzen uit dat wie geboren wordt in een arm gezin minder kans heeft om de school af te maken dan wie van rijke komaf is, en vaker in Experts over de obstakels het deeltijds of bijzonder onderwijs terechtkomt. Terwijl onderwijs toch een hefboom zou moeten zijn, en dat ook wás in de jaren zestig en zeventig: als je toen in een arbeidersgezin werd geboren, was het perfect mogelijk om op te klimmen dankzij een goeie scholing. Die hefboomfunctie is ergens onderweg ongewild verloren gegaan.»

HUMO Hoe komt dat?

Lemahieu «In de opleiding van leerkrachten is er te weinig oog voor de leefwereld van de jongeren aan wie ze les zullen geven. Als je zélf uit de middenklasse komt, is het niet evident om je het bestaan van een jongere in armoede voor te stellen. Terwijl net dat cruciaal is: zo’n jongere gooit die last niet van z’n schouders op het moment dat hij door de schoolpoort stapt.»

Devocht (knikt) «Ons onderwijs hanteert een afvalsysteem. We gaan ervan uit dat een klas een homogene groep is: jongelui die met gelijke kansen aan de start verschijnen, en samen moeten finishen – zo zitten de eindtermen in elkaar. En wie het niet haalt, valt af. We zijn vooral op prestaties gericht, en niet zozeer op remediëren of begeleiden. Dat is fout: je duwt er de sociaal zwakkeren mee naar beneden.»

Lemahieu «Jongeren worden heel vroeg doorverwezen naar richtingen op basis van hun gedrag en attitude in plaats van hun kennis en capaciteiten. Dat werkt het watervalsysteem in de hand.»

Devocht «Nu, er is een onderwijshervorming in de maak die daar wat aan wil doen, maar dan moeten leerkrachten en directies ook voldoende ondersteund worden, zodat ze tijd en ruimte kunnen maken voor de diversiteit in hun klassen.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234