De Amerikaanse president Joe Biden tijdens zijn toespraak van donderdag waarin hij vergaande vaccinatiemaatregelen aankondigde. Beeld Getty Images
De Amerikaanse president Joe Biden tijdens zijn toespraak van donderdag waarin hij vergaande vaccinatiemaatregelen aankondigde.Beeld Getty Images

CoronaVerenigde STaten

Biden zet 80 miljoen ongevaccineerde Amerikanen voor het blok: ‘Ons geduld raakt op’

Joe Biden kondigde donderdag een offensief aan tegen het coronavirus dat in zekere zin ook een offensief is tegen tachtig miljoen Amerikanen. Die moeten zich zo snel mogelijk laten vaccineren.

Want: ‘Een minderheid van Amerikanen, gesteund door een minderheid van verkozen politici, verhindert dat we dit achter ons laten.’

De president kondigde zes maatregelen aan die de vaccinatiegraad moeten verhogen en niet-gevaccineerden beter beschermen.

Bedrijven met meer dan honderd werknemers moeten hun werknemers verplichten de coronaprik te halen, of zich elke week te laten testen. Grote groepen medisch personeel en onderwijsgevenden, bij instellingen waar Biden iets over te zeggen heeft, moeten zich laten vaccineren. Een eerder afgekondigde vaccinatie- of testplicht voor werknemers en toeleveranciers van de federale overheid is voortaan een vaccinatieplicht zonder meer. De levering van geneesmiddelen, zoals monoclonale antilichamen, wordt versneld. En er komen veel meer, en goedkopere, testen beschikbaar.

De VS maken een nieuwe golf van besmettingen door, dankzij de verbreiding van de meer besmettelijke delta-variant van het coronavirus en een internationaal gezien lage vaccinatiegraad. Van alle Amerikanen is 53 procent volledig ingeënt. Per dag werden de afgelopen week gemiddeld bijna 150.000 besmettingen vastgesteld en stierven ruim 1.500 mensen.

Niet-gevaccineerde Amerikanen kunnen daar beter niet de ogen voor sluiten, aldus Biden. ‘Terwijl de vaccins een goede bescherming bieden aan degenen die ingeënt zijn, lezen en horen en zien we de verhalen van mensen in het ziekenhuis, mensen op hun sterfbed, afkomstig uit de niet gevaccineerde groep.’

De Amerikanen zagen een president die zich trots toonde op het werk van zijn regering in het afgelopen halfjaar, en daarbij nog wat sneren uitdeelde naar zijn voorganger Donald Trump: ‘Toen ik president werd, waren twee miljoen Amerikanen volledig gevaccineerd. Nu 175 miljoen. Voor ik aantrad, hadden we niet genoeg doses besteld voor elke Amerikaan. Binnen een paar weken deden we het. In de week voor ik aantrad, overleden 25.000 Amerikanen. Vorige week was dat akelige wekelijkse getal 70 procent lager.’

Daarbij sloeg Biden gemakshalve de zomer over, waarvan hij op 4 juli, de nationale feestdag, nog riep dat die een zomer van vreugde zou worden. Achteraf is vast te stellen dat rond die dag het gunstigste sterftecijfer na de winter werd genoteerd – 175 – en dat het daarna weer mis ging.

‘Minderheid richt schade aan’

Maar in de woorden van Biden zaten de teleurstelling en irritatie daarover niet ver onder de oppervlakte, en hij was duidelijk over wie hij als de schuldigen ziet. ‘Bijna tachtig miljoen Amerikanen zijn niet gevaccineerd. In een groot land als het onze is dat een minderheid van 25 procent. Die 25 procent kunnen een hoop schade aanrichten, en dat doen ze. De ongevaccineerden zorgen voor stampvolle ziekenhuizen, overlopende afdelingen voor eerste-hulp en voor intensieve zorg, waardoor er geen ruimte is voor iemand met een hartaanval, of pancreatitis, of kanker.’

De maatregelen die Biden afkondigde hebben betrekking op naar schatting 100 miljoen Amerikanen. Een flink deel van hen is al gevaccineerd. Hoeveel extra vaccinaties er door zullen worden bereikt, is daardoor niet precies te zeggen.

De website van de rechtse tv-zender Fox News zag die 100 miljoen vooral als slachtoffer: ‘Biden neemt miljoenen op de korrel met vaccinplicht’, was de kop boven het nieuwsbericht.

In het praatprogramma ‘The Five’ van Fox News zei één van de vijf panelleden, Greg Gutfeld, dat Biden verdeeldheid zaait met zijn toespraak: ‘De rode draad erin is dat iedereen die gevaccineerd is, kwaad is op degenen die het niet zijn. In feite zegt hij dat de ongevaccineerden de nieuwe terroristen zijn. Hij toonde meer woede tegen die tachtig miljoen dan de ‘correcte en vriendelijke’ taliban.’

Aanvullende maatregelen

Republikeinse Congresleden gingen in hun reacties vooral in op de vraag of Biden wel de bevoegdheid heeft om de aangekondigde maatregelen te nemen. ‘In feite is dit een landelijke vaccinplicht’, zei Dusty Johnson, een Republikeins lid van het Huis van Afgevaardigden. ‘Onze federale regering heeft dat nog nooit gedaan, en nu zou het ook niet moeten.’

Maar compleet is die plicht niet bepaald. Biden riep in zijn toespraak de gouverneurs van de vijftig staten daarom juist op, zijn maatregelen aan te vullen voor terreinen waar alleen zij de bevoegdheid toe hebben, zoals de regels voor vaccinatie en mondkapjes op scholen.

Maar de gouverneurs van enkele staten waar de vaccinatiegraad laag is en de ziekenhuizen vaak vol liggen, wezen zijn suggestie van de hand. ‘Dit is precies het soort bemoeizucht van de overheid dat we in Arizona zo hard hebben proberen te voorkomen’, zei gouverneur Doug Ducey van die staat. ‘En nu loopt de regering-Biden-Harris de vrijheden van bedrijven en personen onder de voet op een nooit vertoonde, gevaarlijke manier. Dit blijft in de rechtszaal nooit overeind.’

Rechtszaken

Ook gouverneur Kristie Noem van South Dakota denkt dat Biden zijn hand overspeelt: ‘Mijn juristen staan klaar om onze klacht in te dienen, binnen een minuut nadat Joe Biden zijn ongrondwettige maatregel uitvaardigt. Dit grove geval van federale bemoeizucht komt er niet door.’

In die rechtszaken zal de grote vraag vooral zijn, of de federale overheid bedrijven waarmee ze verder geen relatie heeft, kan verplichten hun werknemers te laten vaccineren. Volgens de Amerikaanse grondwet kunnen alleen de afzonderlijke staten hun burgers dwingen een prik te halen.

Biden maakt echter gebruik van een federale wet die werkgevers verplicht hun werknemers te beschermen tegen dreigend gevaar.

De president vindt duidelijk dat de tijd voor verdergaande bemoeizucht is aangebroken, nu zijn eerdere, meer vrijblijvende oproepen het aflegden tegen vaccinscepsis en de delta-variant . ‘We zijn geduldig geweest, maar ons geduld begint op te raken, jullie weigering heeft ons allemaal veel gekost.’

Al sloot hij zij rede af met wat eerder een smeekbede was dan een bevel: ‘God zegene jullie allemaal, en iedereen die vecht aan het front van deze pandemie, en moge God onze militairen beschermen. Laat je vaccineren!’

(Trouw)

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234