Black Swan

Met dichtgeknepen strot, de zenuwbanen onder hoogspanning, de lichaamstemperatuur verkild tot circa 32 graden Celsius, de armen rond het eigen rillende lijf geslagen en met een onpasselijk gevoel in het middenrif: zo zaten wij te kijken naar het nieuwe meesterstuk van Darren Aronofsky
.

U bent gewaarschuwd: 'Black Swan' biedt géén vrolijk entertainment, géén luchtig escapisme. Integendeel, de film zet je gevangen in het hoofd van een wel héél donker personage: Nina Sayers (Natalie Portman
), een extreem geremde ballerina die in een verstikkende atmosfeer samenwoont met haar ultradominante moeder (de beangstigend goeie Barbara Hershey
).

Uitgerekend dít kindvrouwtje - haar roze slaapkamertje lijkt wel een asiel voor knuffeldieren - dingt met fanatieke verbetenheid naar de dubbele hoofdrol in 'Het Zwanenmeer', het legendarische ballet op muziek van Tsjaikovski
. Thomas, de even charmante als tirannieke artistieke leider van het dansgezelschap (de heerlijk demonische Vincent Cassel
), pepert Nina in dat ze meer dan genoeg talent heeft om de onbevlekte Witte Zwaan te incarneren, maar dat ze voor de rol van de meer zinnelijke Zwarte Zwaan uit een totaal ander vaatje zal moeten tappen: ze zal zichzelf moeten leren verliezen, in tune moeten komen met haar dark side, vrouwelijk moeten worden. En daar wringt het dansschoentje.

Wie ooit 'The Red Shoes' heeft gezien, het meesterwerk van Michael Powell
uit 1948, wist het al: achter de coulissen van een balletvoorstelling hangt soms een onmenselijke sfeer van terreur. Ook Aronofsky schildert de balletwereld af als een regelrechte adderpoel, waar de ballerina's elkaars bloed wel kunnen drinken en waar het bijna even heftig toegaat als in het professionele worstelmilieu (de danseressen gaan mekaar nét niet te lijf met nietjesmachines en stukken prikkeldraad).

De beeldenstroom van afgescheurde teennagels, bloederige voeten en gescheurde pezen stelt je incasseringsvermogen geregeld zwaar op de proef, maar het is toch vooral Nina's psychologische rollercoasterduik in de waanzin die van 'Black Swan' een pijnlijk intense, bijna ondraaglijke trip maakt.

En tóch zit je de hele tijd ook met een gevoel van betovering te kijken, alsof je deelneemt aan een hypnotiserende wals waaruit je je onmogelijk kunt losrukken. En dat is in eerste instantie de verdienste van de werkelijk verbluffende Portman: de porseleinen actrice uit 'Star Wars' en 'V for Vendetta' gaat hier zo diep dat het bijna beangstigend wordt (u weet intussen of ze de Oscar beetheeft).

Ook de muziek snijdt door ziel, vlees en bot: nooit eerder klonk de beroemde finale uit 'Het Zwanenmeer' - ook al te horen in 'Des hommes et des dieux' – zó krachtig, zó dreigend, zó overrompelend.

En dan moeten we natuurlijk nog Aronofsky zelf noemen. Gaf hij 'The Wrestler' nog een tamelijk hoog feelgoodgehalte mee, dan gaat de cineast hier all the way: geen enkele adempauze, geen seconde comic relief, geen milligram balsem is u gegund.

Zijn roodgloeiende vérité-stijl is schatplichtig aan de gebroeders Dardenne
, maar 'Black Swan' vertoont ook raakpunten met de slijmige body horror van David Cronenberg
en met de claustrofobische paranoia van Polanski.

Aronofsky smeedt al die invloeden samen tot een gitzwart poëtisch kunstwerk dat verontrust, schokt, misselijk maakt, opgeilt, ontroert en je halfgroggy achterlaat. Ach ja, het hoeft niet elke week 'Frits & Freddy' te zijn.

Bekijk de trailer:

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234