null Beeld

Britain's Secret Schindler

In 1988, bijna een halve eeuw na het einde van de Tweede Wereldoorlog, deed ene Grete Winton een wonderlijke vondst. Toen de bejaarde dame grote kuis hield in haar statige Britse woning, trof ze tussen de hanenbalken een vodderig notitieboekje aan. Daarin stonden de namen van honderden Joodse kinderen, neergepend in het handschrift van haar teergeliefde echtgenoot Nicholas.

Redactie

Die bleek een spilfiguur te zijn geweest in het Kindertransport, een ondergrondse operatie die aan de vooravond van de Endlösung Joodse en niet-Joodse kinderen aan een veilig onderkomen hielp in niet door nazi's bezette buitenlanden. Tussen maart en augustus 1939 had Nicholas Winton vanuit Praag op de kop af 669 koters (de nu 101-jarige Sir Nicholas zet de puntjes graag op de i) met de trein naar Groot-Brittannië weten te brengen. Zijn heldendaad hield hij zelfs voor zijn eigen echtgenote verborgen - totdat zijn notitieboekje opdook: intussen is hij tot Britse volks- en verzetsheld gebombardeerd, en kunnen wij vanavond op Canvas ons voordeel doen met de uiteraard op aanzwellende violen getoonzette documentaire 'Britain's Secret Schindler'.

Nicholas Winton «Het was december 1938, net na de bezetting van Sudetenland. De ware horror moest nog beginnen, maar wie het wilde zien, wist al wat er komen zou. Terwijl de Gestapo door de straten van Praag paradeerde, probeerden Joden, schrijvers, artiesten en andere mensen op Hitlers zwarte lijst hun eigen hachje te redden. Ik las daarover in de krant en ik bedacht: wie bekommert zich om de allerjongsten? Ik had een skitrip gepland, maar ik ben dan zelf naar Praag getrokken om vanuit een hotelkamer een ontsnappingsmissie op poten te zetten. Ik wierf fondsen, lobbyde bij de Britse regering voor visa, zocht opvanggezinnen voor de kleine dreumesen. Heel vlug kregen mensen daar lucht van, en voor ik het wist stonden wanhopige ouders met hun kleintjes aan mijn kamerdeur. Hun enige wens was dat ik hun kinderen zou redden. Bijna al die ouders zijn later omgekomen in de concentratiekampen.»

- Acht treinen hebt u op de rails naar Groot-Brittannië gezet. Alleen de laatste trein is nooit vertrokken.

Winton«Net op de dag dat Duitsland Tsjechoslowakije annexeerde, onderschepten de Duitse troepen een trein met tweehonderd kinderen. Die zijn later waarschijnlijk allemaal aan hun einde gekomen in Auschwitz. Was die trein maar een dag eerder vertrokken... Die akelige gedachte zal me tot aan mijn dood blijven achtervolgen.»

- De Britse pers noemt u onderwijl 'de Britse Schindler', maar die bijnaam voelt wat onwennig aan?

Winton «Ik bén geen held: mijn eigen leven heeft nooit op het spel gestaan. Ik heb gedaan wat ik moest doen, ik heb er niet eens mijn job voor opgegeven. Tijdens de oorlog zijn er véél heldhaftiger verzetsacties gepleegd dan wat ik heb gedaan. Daarom heb ik mijn vrouw ook nooit iets verteld van die hele episode. Er zijn toch wel meer dingen die je in een huwelijk verzwijgt?»

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234