Canvas aan de vooravond van de make-over: 'Geen verkleutering'

Als alles volgens plan verloopt, gaat in april het nieuwe Canvas van start. Paul Peyskens, de nieuwe netmanager, maakt zich sterk dat hij én kijkers kan terugwinnen én dat Canvas de norm wordt voor de digitale meerwaardezoeker.

Vaststelling: breng de vernieuwingsoperatie van Canvas ter sprake en telefoontjes naar de VRT worden plots op fluistertoon beantwoord. Ook externe partners klappen dicht: bang om op de vingers te worden getikt of een toekomstige opdracht mis te lopen. Aan de Reyerslaan moeten de rangen te allen prijze gesloten blijven. Canvas staat aan de vooravond van een ingrijpende make-over en niemand wil zijn nek uitsteken – zeker niet met de besparingen van de Vlaamse regering in het vooruitzicht: de openbare omroep moet het volgend jaar met 22 miljoen euro minder doen. Volgens Leo Hellemans, algemeen directeur productie, zal ‘schrappen in het aanbod noodzakelijk zijn’.

Minder mensen en minder geld voor minder programma’s: onder dat gesternte moet Canvas 3.0 vorm krijgen. Maar er is meer aan de hand: in de wandelgangen is het ongenoegen over de totstandkoming van het vernieuwingsproject bijna tastbaar.

Insider 1 «Afgelopen zomer hebben enkele mensen van de productie een vergadering afgedwongen bij Paul Peyskens, die na het vertrek van de vorige netmanager Mark Coenen samen met Elly Vervloet (intussen zakelijk leider van de televisienetten, red.) het nieuwe Canvas aan het ontwerpen was. Ze wilden op z’n minst de grote lijnen kennen – er waren alleen vage plannen. Bovendien had VRT Televisie, het interne productiehuis, nog geen bestellingen binnengekregen voor nieuwe Canvasprogramma’s. De mensen begonnen zenuwachtig te worden.»

Insider 2 «Ook de nieuwsdienst moest een afwachtende houding aannemen, wat redelijk ongezien is. Dat de betrokkenen niet wisten wat er met ‘Terzake’ ging gebeuren, is veelzeggend: de greep van het net wordt hoe langer hoe sterker. Niet dat de redactionele autonomie wordt aangetast, maar vroeger zou de nieuwsdienst meer te zeggen hebben gehad.

»Het is tekenend voor de evolutie bij de VRT: steeds meer mensen hebben een mening over programma’s, behalve de personen die ze moeten maken. Aan hen wordt niets gevraagd.»

Bobotaal

Het gemor moet ook Peyskens en Vervloet hebben bereikt. Vorige week kondigde het duo plots een persconferentie aan, nadat de avond voordien strategisch was uitgelekt dat ‘Reyers laat’ zou verdwijnen en ‘Terzake’ naar een later tijdstip op de avond zou verhuizen. Journalisten dachten dat ze het programmaschema van het nieuwe Canvas te zien zouden krijgen, maar in de plaats daarvan lazen Peyskens en Vervloet een vier pagina’s tellende visietekst voor, waar niemand een snars van begreep. En toen moest de powerpointpresentatie nog komen.

Elly Vervloet «Blijkbaar heeft men moeite om onze tekst te interpreteren: we moesten in de krant lezen dat het te weinig concreet was, te vaag, te wollig. Voor ons is het dat niet. Ik kan alleen maar zeggen dat het voor programmamakers een inspirerend document is.»

HUMO Toch niet dankzij zinnen als ‘We challengen het status quo’, ‘Canvas is een ik-bewuste jongere’, ‘We gaan mensen connecteren rond content’ en ‘Canvas wordt een cross channel-mediamerk’? Dat is pure bobotaal.

Paul Peyskens (afgemeten) «Je kunt alles uit zijn context rukken en ermee lachen. Ik sta er nog altijd achter. We hebben een unieke inkijk gegeven in de totstandkoming van het nieuwe Canvas. Programmamakers hebben echt enthousiast gereageerd: ‘Wauw, met dit verhaal kunnen we iets’.»

HUMO Jullie snappen toch dat die tekst vaag overkomt?

Peyskens «Je moet wel nog luisteren naar wat we willen vertellen. We hebben de pers meegenomen naar ground zero. De Twin Towers staan er niet meer, er is een landmeter aan de slag die de contouren probeert af te bakenen. We hebben uitgelegd wat de brede sokkel inhoudt, hoeveel verdiepingen het nieuwe gebouw zal tellen en dat we later op de avond naar een culminatiepunt toewerken – de spitse toren bovenaan. Dat is een verhaal dat programmamakers inspireert, maar blijkbaar geen persmensen.

»Ik ben een programmamaker in hart en nieren (Peyskens werkte onder meer mee aan documentaire- en kunstprogramma’s zoals ‘De Canvasconnectie’, ‘De wereld is klein’ en ‘De wereld van Tarantino’, red.). Maar wat ik altijd gemist heb, is een verhaal – gelukkig heb ik het mijne altijd zelf kunnen schrijven. Voor we met ‘De Canvasconnectie’ begonnen, waren er al kunstprogramma’s geweest die er boenk op zaten, maar er zaten er ook tussen die onevenwichtig waren, precies omdat de contouren ontbraken. Niemand had gedefinieerd wat een redactie met hedendaagse kunst moest doen. Met ‘De Canvasconnectie’ hebben we dat wel gedaan.»

HUMO Jullie zijn al vijf maanden bezig met de hertekening van Canvas. Is een visietekst van vier pagina’s dan geen magere oogst?

Peyskens «We hebben meer gedaan dan dat. Die tekst is de samenvatting van een analyse die we gemaakt hebben. De cijfers liegen niet: er is een serieus probleem. We stellen vast dat ‘Terzake’ een marktaandeel van amper 6 procent haalt en dat er nauwelijks jongeren kijken. Als je die jongeren bevraagt, blijken ze ‘Terzake’ wel een relevant merk te vinden, maar niet om acht uur ’s avonds.

»Er heeft een verschuiving plaatsgevonden in het medialandschap: de meerwaardezoeker komt aan zijn trekken in de digitale wereld. Ik merk dat ook bij mezelf: ik lees mijn kranten ’s morgens digitaal, daarna surf ik naar mijn favoriete sites. Art Daily heeft elke dag een vers aanbod van hedendaagse kunst uit de hele wereld. Dat is toch fantastisch? Iemand in Mexico maakt voor mij een wonderlijke selectie, en elke dag opnieuw ontdek ik zaken die mij aanbelangen. Dat is het gevoel dat we met Canvas willen bereiken.»

Vervloet «De gemiddelde Canvaskijker is 57 jaar. Die veroudering heeft te maken met het feit dat Canvas altijd een televisiemerk is geweest. Door er een cross channel-mediamerk van te maken – wat niet meer wil zeggen dan dat we naast televisie ook een digitaal aanbod gaan ontwikkelen – kunnen we via apps onze content verspreiden.»

HUMO Het gevoel leeft dat jullie te snel hebben moeten communiceren om geruchten de kop in te drukken – en dat jullie daardoor alleen maar lucht hebben verplaatst.

Vervloet «We hadden wel gemerkt dat er een aantal verhalen de ronde begonnen te doen, en dat die onrust creëerden. Maar we hebben niet het gevoel dat we in snelheid zijn gepakt. Een strategische tekst: de pers is dat duidelijk niet gewoon. (Koeltjes) We hadden ook een bijbel van honderd pagina’s kunnen schrijven, maar vier pagina’s bleken voldoende om onze mensen te enthousiasmeren.»

Reyers te laat

Volgens Tim Raats, senior onderzoeker aan iMinds-SMIT, het Onderzoekscentrum voor Media en Informatie aan de VUB, is Canvas de laatste jaren te veel een containerzender geworden: een vergaarbak van programma’s en merken die het begrip ‘Canvas’ uithollen.

Tim Raats «Canvas wordt te veel opgevuld met zenderverhullend materiaal. Vorig weekend zag ik ‘Windkracht 10’ passeren, en een aflevering van ‘Star Trek, The Next Generation’. Een programma uit 1987!

»Canvas is een sterk merk dat bevolkt wordt door andere merken, zoals Cobra, Sporza en de nieuwsdienst. Die leunen wel allemaal aan bij Canvas, maar waarom kan een kunstensite als cobra.be niet gewoon Canvas Cultuur heten?»

Insider 3 «Ik zie de structuur niet meer. Je weet dat je op zaterdag crimi kan verwachten en op zondag cultuur. Maar op weekdagen? Ik zou het niet weten. Canvas lijkt ook de band met fictie en humor te hebben doorgeknipt. Er wordt ook te veel gebabbeld: op maandag heb je eerst ‘Terzake’, dan ‘Extra Time’ en daarna ‘Reyers laat’. Canvas zou meer moeten inzetten op beeld, kleine fictie en slim aangekochte documentaires. Het mag allemaal ook iets avontuurlijker, ik wil het gevoel krijgen dat ik reis – nog een thema dat de zender heeft losgelaten.»

Raats «Eerder dan de meerwaardezoeker te bedienen, moet Canvas de avonturier aanspreken: experimentele programma’s, humor, fictie die nog niemand gezien heeft. Canvas zit nu wel aan seizoen 5 van ‘Breaking Bad’, maar kijkers die die serie goed vinden, hebben dat allang gezien. Ze zouden beter ‘Fargo’ uitzenden.

»Canvas moet terug naar minder evidente programma’s in primetime. Netmanager Jan Stevens durfde ‘Little Britain’ om acht uur ’s avonds te programmeren. Zo’n ingreep werkt zenderversterkend.»

Peyskens erkent het probleem.

Peyskens «Canvas was zichzelf de das aan het omdoen door een onhoudbare spreidstand aan te houden. Zonder iets over mijn voorgangers te willen zeggen: zelfs als maker wist ik niet meer waar de zender voor stond. Televisie moet helder zijn, je moet als gebruiker weten: dat is mijn dag, dat wil ik zien.»

Vervloet «Dat bedoelen we als we zeggen dat Canvas een meer egogedreven zender moet worden: dat we een uitgesproken keuze maken voor kijkers die zelf op zoek zijn naar programma’s waarvan ze iets kunnen opsteken of waarmee ze iets nieuw kunnen ontdekken. Dat kan kennis of inzicht zijn, maar het geldt evengoed voor ontspanning. Via een nieuwe vertelvorm van fictie, bijvoorbeeld.»

HUMO U had het daarnet over de kijkcijfers. Moest ‘Reyers laat’ daarom sneuvelen?

Vervloet «Nee, de reden is dat we onze avond anders willen opbouwen: verbreding in het begin van de avond, versmalling op het einde. Het is zeker geen desavouering: we willen het DNA van ‘Reyers laat’ gebruiken om een nieuw programma te maken in de vooravond. De Canvaskijker is ook maar een mens: hij of zij moet ruimte en tijd krijgen om de overgang te maken van de werkdag naar een ontspanningsavond. Om acht uur ‘s avonds zijn mensen bezig met het eten, de afwas, de kinderen naar bed brengen. Dan wil je geen actua – die heb je de hele dag al gehad. Je wil dan een programma waar je op elk moment kan instappen.»

HUMO Als het breder moet, moet het dan ook luchtiger?

Peyskens «Met verbreding bedoelen we dat we het nieuwsmoment groter willen maken. Maar nieuws is meer dan de Wetstraat: behalve nationale en internationale politiek willen we ook wetenschap, kunst en cultuur, sport en ondernemen belichten. Dat heeft geen fluit te maken met verkleutering, maar alles met passie: ‘Kijk op wat een fantastische planeet wij wonen! Dit wist je niet, dit kende je niet, dit hebben we in Vlaanderen nog nooit zo bekeken.’

»Het wordt de bedoeling dat de Canvaskijker straks letterlijk en figuurlijk thuiskomt in de wereld. Géén saai costume-cravatte-programma: er zal volk te zien zijn, het zal draaien rond een plateau waar beelden binnenkomen en rond mensen die heel gedreven zijn. In mijn perceptie wordt het programma een deel van de huiskamer, met drie jengelende kinderen op de achtergrond. Om daarna, omstreeks half elf, tijd te maken voor het verdiepende gesprek.»

HUMO Is er om acht uur wel behoefte aan een breed, ontspannend programma? Woestijnvis heeft het jullie voorgedaan met ‘De kruitfabriek’. Dat is niet gelukt.

Peyskens «Je mag het niet opgeven na één keer. Trouwens, die mislukking, aan wie lag dat?

»Wij hebben het voordeel dat een aantal mensen geëxperimenteerd heeft, waardoor we ervoor kunnen zorgen dat we niet dezelfde fouten maken. We gaan ook nadrukkelijk niet hetzelfde programma maken. Moest er maar één antwoord zijn op een vehikel dat op vier wielen rijdt, dan zouden er weinig automerken zijn.»

HUMO Er circuleren wel al volop namen: Gilles De Coster, Karl Vannieuwkerke, Freek Braeckman.

Peyskens «Interessante mensen.»

Vervloet «Daar is het nog veel te vroeg voor. Eerst het programma, dan de namen.»

HUMO De keuze is beperkt: het programma zal door de nieuwsdienst worden gemaakt.

Vervloet «Zij nemen de lead, maar ook VRT Televisie, VRT Sport en andere creatieven in huis zullen eraan meewerken.»

HUMO Is de relatie met de nieuwsdienst nog optimaal nadat ze niet betrokken werd bij de afschaffing van ‘Reyers laat’ en de beslissing om met ‘Terzake’ te gaan schuiven?

Peyskens «We praten al lang met de nieuwsdienst, die dezelfde analyse overigens al veel eerder heeft gemaakt – zij krijgen ook elke dag de cijfers te zien. Het kijkersonderzoek heeft ons geleerd wat de behoeften van de mensen zijn die geïnformeerd willen worden over de vijf domeinen waarin Canvas actief wil zijn, en waarnaar die mensen op dit moment kijken. Met dat plan zijn we naar de nieuwsdienst gestapt.»

HUMO Dan is dat toch pas recent gebeurd? Carl Voet, hoofdredacteur Duiding, liet op jullie persconferentie verstaan dat de afschaffing van ‘Reyers laat’ hard is aangekomen.

Peyskens «Het is niet zo dat de nieuwsdienst nooit betrokken is geweest: nog voor de zomer hebben wij met Carl samengezeten. Maar de vloer weet het pas sinds vorige week, dat klopt. En we begrijpen dat het pijn doet. Mensen hebben keihard aan ‘Reyers laat’ gewerkt – het is ook niet zo dat we de makers nu bij het vuilnis zetten.»

Vervloet «Er zijn al lang gesprekken bezig met Carl en Luc (Rademakers, algemeen hoofdredacteur VRT Nieuws, red.). We zijn daar niet mee naar buiten gekomen voor we een visie hadden op wat Canvas moet zijn en welke plaats actualiteit daarin heeft. In de ontwikkelingsfase van een toekomstplan betrek je geen 200 journalisten, laat staan 2.000 werknemers.»

Vervrouwelijken

Een halfjaar geleden kenden Elly Vervloet en Paul Peyskens elkaar amper – verder dan een paar vluchtige ontmoetingen op de gang was het contact nooit gegaan. Het was algemeen directeur media Peter Claes die de twee bijeenbracht.

Insider 2 «Op zich is het vreemd dat Claes Peyskens naar voren schuift om het toekomsttraject van Canvas uit te tekenen – met een beetje slechte wil zou je Peyskens kunnen associëren met de ‘oude’ VRT. Maar het zijn twee handen op één buik: Peyskens zit in een onwrikbare alliantie met de bijna-nummer-één van de VRT.»

Insider 4 «Toen Paul naar voren werd geschoven, hebben veel mensen gezegd: ‘Over mijn lijk.’ Paul is een goede programmamaker, maar hij kent niks van people management. Tijdens vergaderingen voert hij het hoge woord – hij wéét ook veel, en kan daardoor soms dominant zijn. Maar daarbuiten gedraagt hij zich als een sfinx: er hangt een soort van gewijde stilte rond hem. Elly, die acht jaar ervaring heeft als adjunct-netmanager van Eén, heeft die pil moeten vergulden: wat Paul tekortkomt aan emotionele intelligentie, moet zij aanvullen.»

Insider 3 «Paul is een clevere gast, een creatieveling met een visie. Maar als je hem laat doen, maakt hij uitsluitend gesloten programma’s. Met Elly naast hem is het tegengewicht verzekerd.»

‘Elk goed koppel houdt elkaar in evenwicht,’ reageert Peyskens. ‘En voor de rest: je m’en fous carrément. Ik heb mijn temperament, ik weet wat ik kan. En hoe ouder ik word, hoe meer ik besef wat ik niet kan. Trouwens, ik maak geen gesloten programma’s. Ja, misschien voor iemand die niet geïnteresseerd is in cultuur. Het is niet de wil van Canvas om iederéén te bereiken.»

HUMO Jullie willen voor Canvas ‘minder testosteron’ en ‘meer vrouwvriendelijkheid’. Vanwaar die analyse?

Peyskens «Die komt van de vrouwen.»

HUMO Maar wat bedoelen jullie ermee?

Peyskens «Je kan niet rond de vaststelling dat sport een grote plek inneemt op Canvas. Tijdens het WK-voetbal was er ook de heisa over het feit dat er te weinig vrouwelijke gesprekspartners waren. Sommige vrouwen vonden dat niet erg, maar de diversiteit kan wel iets beter.»

HUMO Wat moet ik me voorstellen bij een vervrouwelijkte Canvas?

Peyskens (verveeld) «Weet ik veel. Daar kan jij toch beter op antwoorden dan ik?»

HUMO Ik vind Canvas niet te mannelijk.

Peyskens «Goed, maar op een bepaald moment krijg je dat signaal. Dan mag je dat niet negeren.»

Vervloet «Canvas heeft een mannelijker publiek dan gemiddeld. Ik denk dat dat te maken heeft met programma’s als ‘Top Gear’. Vervrouwelijken is een combinatie van zoeken naar andere manieren van storytelling, naar bepaalde onderwerpen, invalshoeken, en gewoon ook meer vrouwen in beeld.»

HUMO Wat zijn dan vrouwenonderwerpen?

Vervloet (blaast) «Allee... Die bestaan niet. We gaan geen Flair-tv maken.»

Peyskens «Met ‘De Canvasconnectie’ heb ik bijvoorbeeld meer aandacht besteed aan vrouwelijke kunstenaars. Het signaal heeft ons ook gedwongen om op zoek te gaan naar straffe madammen – de expertenwereld op Canvas is erg mannelijk.»

HUMO Connectiecijfers zijn voor jullie belangrijker dan kijkcijfers. Wat zijn connectiecijfers?

Peyskens «Zoals je voor televisie kijkcijfers meet, moet je voor het digitale meten hoe relevant je bent: in welke mate heeft je programma mensen digitaal samengebracht?

»Er zijn partners van de VRT – Vooruit, AB, Beursschouwburg, de Singel – die hetzelfde publiek ambiëren als wij. Mensen die geen content maken, maar content verbinden. Canvas wil daar een portfolio van maken en dat aanbieden, als een soort van toegangsportaal dat tegelijk als toetssteen kan dienen: hoe aanwezig ben je als merk?»

Vervloet «De studiedienst is nu aan het bekijken hoe je dat kan meten. Dat kan op basis van clicks en likes, maar het moet verder gaan dan dat.»

HUMO Over zes maanden moeten de nieuwe programma’s er zijn. Is dat niet heel kort dag?

Vervloet «Dat is krap, maar het moet lukken. Precies omdat er zo veel expertise in huis is. Onze mensen werken graag en goed onder druk.»

HUMO De gemiddelde levensduur van een netmanager bij Canvas is vier jaar. Waarop mogen we jullie in 2019 afrekenen?

Peyskens «Op de concretisering van alles wat jullie tot nu als heel vaag beschouwen. (Beslist) We zullen doen wat van ons gevraagd wordt. Mislukken is géén optie.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234