Carey Gillam: 'Monsanto vervuilt niet enkel onze omgeving, maar ook ons denken'

De Amerikaanse rechtszaken tegen Monsanto brengen dezer dagen onthulling na onthulling aan het licht: het bedrijf achter onkruidverdelger Roundup hield een zwarte lijst van journalisten, politici en opiniemakers bij, en had zelfs een eigen inlichtingendienst die onder meer Neil Young en de Amerikaanse journaliste Carey Gillam volgde. ‘Ze doen alles om critici aan te vallen. Álles.’

De Amerikaanse journaliste Carey Gillam publiceerde twee jaar geleden ‘Whitewash’, in het Nederlands vertaald als ‘Giftig spul’. Het boek gaat over Roundup, sinds zijn introductie in 1974 het meest gebruikte herbicide in de geschiedenis. Gillam toont hoe onze omgeving, ons voedsel en ons lichaam doordrongen zijn van glyfosaat, het hoofdbestanddeel van Roundup, maar vooral hoe Monsanto op een agressieve manier de publieke opinie, media, regulatoren en wetenschappers manipuleert. Ze beschrijft hoe de multinational wetenschappers inschakelde om kritische geluiden tegen te spreken en bewust informatie achterhield over de gezondheidsrisico’s van glyfosaat. Ze sprak met landbouwers die getroffen zijn door kanker en wetenschappers die hun reputatie besmeurd zagen worden omdat ze de commerciële belangen van het bedrijf doorkruisten. Het is een onthutsende blik achter de schermen van een multinational die zijn commerciële belangen boven de gezondheid van de wereldbevolking plaatst.

Vandaag lopen tegen Monsanto in de VS alleen al zo’n 13.400 klachten. In mei werd Bayer, dat Monsanto in 2017 overkocht, veroordeeld tot een vergoeding van 2 miljard dollar. Door die rechtszaken komt ook aan het licht hoe Monsanto optrad tegen kritische stemmen, onder wie Carey Gillam, die professioneel en privé onder druk gezet werd.

Carey Gillam «Er waren mensen die beweerden dat ik voor de Russen werkte, of dat ik een drankprobleem had. Monsanto nam contact op met Reuters, mijn vorige werknemer, om te melden dat ik mijn werk niet goed deed en mijn artikels niet evenwichtig waren. Aanvankelijk had ik een chef die me steunde en niet onder de indruk was van de druk die Monsanto zette. Maar daarna kwam er iemand anders die er helaas wel gevoelig voor was. Hij vroeg me niet meer over Monsanto of over wetenschappelijke studies over Roundup te schrijven.»

HUMO Monsanto haalde zo zijn slag thuis: u vertrok bij Reuters.

Gillam «Ja, maar ik ben nu actief bij US Right To Know, een organisatie die onderzoek doet naar de voedingsindustrie. Ik volg Monsanto nog nauwgezetter dan vroeger. Dat hadden ze niet verwacht, denk ik (lacht). Ik heb meegewerkt aan Monsanto Papers, de grootschalige onthulling van documenten die de werkwijze van het bedrijf blootleggen. Dat had een enorme impact.»

HUMO Uit de documenten blijkt dat Monsanto een fusion intelligence center had, een term die de FBI gebruikt om de afdeling aan te geven die zich bezighoudt met contraterrorisme.

Gillam «Ja, daar keek ik van op. Ik heb altijd geweten dat Monsanto niet van mijn werk hield en dat het mijn oversten onder druk zette om me het zwijgen op te leggen, maar ik had nooit durven te denken dat een multinational van die omvang zo ver zou gaan om me aan te vallen. Ze hebben ook Google betaald om negatieve recensies van mijn boek boven aan de zoekresultaten te krijgen. Ze hebben alles uit de kast gehaald om iedere criticus aan te vallen. Maar ik ben er trots op dat ze me zo nadrukkelijk in het vizier houden, dat betekent dat ik met iets bezig ben dat de moeite waard is: tonen dat Monsanto en zijn bondgenoten in de agrochemische industrie niet alleen onze omgeving, maar ook ons denken vervuilden.»

HUMO Het opmerkelijke is dat Monsanto heel wat wetenschappers betaalde om positief over Roundup te schrijven, zelfs wetenschappers die voor de Wereldgezondheidsorganisatie werken.

Gillam «Hun netwerk is ontzettend groot. En geld corrumpeert, ook in de wetenschap. Twee onderzoekers die zich bij de Wereldgezondheidsorganisatie bezighielden met de blootstelling aan giftige stoffen via voeding, werden betaald door Monsanto. Normaal gezien zouden we dat nooit geweten hebben: het is dankzij de rechtszaken die nu lopen dat die documenten in de openbaarheid komen. Monsanto zette zo’n complex netwerk van constructies en organisaties op dat je niet kunt achterhalen wie er precies achter zit. Op die manier konden ze wetenschappers betalen zonder in de kijker te lopen.»

HUMO U hebt gesproken met wetenschappers die zich lieten betalen door Monsanto. Wat was hun reactie?

Gillam «De meesten hebben niet het gevoel dat ze veel verkeerd hebben gedaan. Ze geloven dat het middel veilig is. Geen probleem voor mij, als ze dat echt geloven, maar er zou op zijn minst transparantie moeten zijn over het feit dat ze geld krijgen van Monsanto. Het feit dat Monsanto veel moeite doet om de geldsporen toe te dekken, geeft natuurlijk al aan dat het beseft dat het fout zit. Er zijn ook wetenschappers die zich ongemakkelijk voelen over hun samenwerking met Monsanto. Zo ben ik samen met David Kirkland gaan spreken voor het Europees Parlement. Hij zat er duidelijk heel erg mee verveeld.»

HUMO Monsanto richtte zijn vizier ook op zanger Neil Young. Ze bekeken of ze wettelijke stappen konden ondernemen tegen hem.

Gillam «Vanuit hun standpunt is dat niet meer dan logisch: Neil Young is altijd heel kritisch geweest over Monsanto. Hij heeft een conceptalbum gemaakt over het bedrijf, ‘Monsanto Years’. En hij heeft ook een documentaire gemaakt over een landbouwer die streed tegen het bedrijf. Als je zoiets doet, kom je gegarandeerd op de radar van Monsanto. Ze kunnen er echt niet tegen als je hun commerciële belangen op welke manier ook dwarsboomt.»

HUMO Roundup is sinds 1974 op de markt. Hoe komt het dat het zo lang duurde voor er reactie op kwam?

Gillam «In het begin leek er niet veel aan de hand, tot er steeds meer verhalen naar boven kwamen van landbouwers die te maken kregen met kanker. Daardoor kregen veel wetenschappers er interesse in. Doordat Monsanto er de voorbije decennia alles aan heeft gedaan om wetenschappelijk onderzoek te manipuleren, werd dat onderzoek ook afgeremd. Maar het is doordat de Wereldgezondheidsorganisatie op een bepaald moment besliste om Roundup op de lijst met ‘mogelijk kankerverwekkende stoffen’ te plaatsen, dat er een heleboel rechtszaken zijn gekomen en de bal helemaal aan het rollen is gegaan.»

HUMO Valt het in te schatten hoeveel doden er gevallen zijn door Roundup?

Gillam «Nee, daar kun je geen cijfer op plakken. Het enige wat we weten, is dat glyfosaat vandaag overal in zit. In heel veel van wat we eten en drinken zitten er glyfosaatresidu’s. En dat tast niet alleen onze gezondheid en onze voeding aan, maar het zorgt er ook voor dat landbouwgrond verarmt en vervuilt. Het zorgt voor een heleboel problemen waarvan we de impact lange tijd niet kenden.»

HUMO Monsanto is nu in handen van Bayer, dat zegt dat de link tussen Roundup en kanker niet te bewijzen is.

Gillam «Er is een hele berg wetenschappelijk onderzoek dat heel duidelijk iets anders zegt. En er zijn ook drie jury’s die iets anders zeggen: zij hebben beslist dat Monsanto een zware schadevergoeding moet betalen. Het is lachwekkend dat Bayer de link ontkent, maar het heeft heel grote financiële belangen en net als Monsanto wil het die zoveel mogelijk veiligstellen.»

HUMO De rechtszaken tegen Monsanto lopen. Komen er nog meer onthullingen?

Gillam «Ja, onder meer over hoe Monsanto ghostwriters inschakelde om wetenschappelijke artikelen te schrijven. Daar is in de media nog weinig of niets over geschreven. Bovendien komen er door de verschillende rechtszaken nog altijd nieuwe documenten aan het licht die we nog moeten doornemen. En er komt ongetwijfeld nog meer aan het licht, maar het bedrijf doet er alles aan om dwars te liggen.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234