Carles Puigdemont voormalig Catalaans minister-president: 'Natuurlijk ben ik niet gelukkig, maar ik wil niet ten onder gaan aan rancune of melancholie'

De vakantie-uittocht is begonnen: tienduizenden Belgen karren en vliegen welgemutst naar de Spaanse costa’s. Sommigen slaan de tenten op aan Cap de Begur, een zinnenstrelend schiereiland bij Girona, thuisstad van Carles Puigdemont. De voormalige Catalaanse minister- president zal deze zomer zelf geen voet op heilige Catalaanse grond zetten: hij leeft al ruim 630 dagen in zelfgekozen ballingschap in ons land. ‘Als ik de politiek verlaat, zou dat mijn leven alleen maar ten goede komen.’

'Het maakt me verdrietig dat ik dit jaar de zee niet zal zien'

In zijn ruim bemeten villa in een troosteloze verkaveling ten zuiden van Brussel morrelt Carles Puigdemont aan de zonwering en hij kijkt naar buiten: ‘Ik heb de agenten van de Spaanse staatsveiligheid nog niet gezien. Misschien zitten ze in dat huis daar, ik zal eens wuiven.’ Terwijl medewerkers kartonnen dozen vol collectegeld aanslepen – de president moet tenslotte elke maand 4.400 euro huur betalen – doen we Puigdemont een exemplaar van ‘Brutopia’ van Pascal Verbeken cadeau, de geschiedenis van Brussel verteld door de ogen van de talrijke dissidenten, hemelbestormers en dromenjagers die in de stad een nieuwe thuis vonden omdat ze geen sant in eigen land waren. Net als Puigdemont en zijn drie Catalaanse collega’s.

CARLES PUIGDEMONT «Weet u dat wij niet de eerste Catalanen zijn die in Brussel een veilig onderkomen hebben gevonden? De dichter Josep Carner heeft jaren in de stad gewoond en heeft prachtige sonnetten aan Brussel en België gewijd. Carner was diplomaat tijdens de staatsgreep van Franco en bleef nadien trouw aan de republiek, waardoor hij de benen moest nemen.»

'Ik heb veel respect voor de N-VA en ben de partij eeuwig dankbaar, maar er zijn grote verschillen tussen onze partijen.' (Foto: Bart De Wever, Carles Puigdemont en Koen Kennis)'

HUMO Voelt u zich verwant met figuren als Karl Marx en Charles Baudelaire, hoofdrolspelers in ‘Brutopia’?

PUIGDEMONT (lacht) «Met Marx heb ik weinig ideologische affiniteit, maar onze situatie is gelijkaardig. We leven wel in verschillende tijden: (wijst naar de webcam boven zijn televisietoestel) ik ben een moderne banneling, ik heb elke dag contact met mijn vrouw en kinderen. Het is eigenlijk onvergelijkbaar, de mensen in dit boek moeten enorm hebben afgezien.»

HUMO We kunnen ons niet voorstellen dat u hier dolgelukkig bent.

PUIGDEMONT «Toen ik voor de ballingschap koos, heb ik beslist om mezelf niet te veel te beklagen. Natuurlijk ben ik niet gelukkig, maar ik wil niet ten onder gaan aan melancholie of rancune. Dat zou onze ambities in de weg staan. En laten we wel wezen: de echte ballingen zijn de duizenden migranten die naar Europa komen, op de vlucht voor oorlog, vervolging en extreme armoede.»

HUMO Hoe ziet u zichzelf: als dissident, hemelbestormer of dromenjager?

PUIGDEMONT (denkt na) «Ik ben dissident, omdat ik me verzet tegen een regime dat mensen opsluit vanwege hun overtuigingen. Ik jaag geen dromen na, maar hoop: we vinden hier de democratische garanties die we in Spanje niet vinden. Daar worden we vervolgd voor een misdrijf dat in de meeste Europese lidstaten niet eens bestaat: rebellie.»

HUMO Het komt u wellicht niet slecht uit dat Brussel het symbool is van het verzet tegen de Spanjaarden. De graven van Egmont en Hoorn namen het op tegen de Spaanse koning en de hertog van Alva. Ze zijn onthoofd op de Grote Markt in Brussel.

PUIGDEMONT (neemt een boekje van tafel en zwaait ermee in het rond) «De Catalaanse vertaling van ‘Egmont’, het toneelstuk van Goethe, gebaseerd op het echte verhaal. Het vertelt in detail hoe erg de Vlamingen hebben geleden onder de Spaanse bezetting. Als journalisten me vragen waarom Spanje zich zo gedraagt tegenover de Catalanen, zeg ik dat ze alle antwoorden bij Goethe vinden: de totale weigering van elk overleg zit ingebakken in de Spaanse politieke cultuur. Ze leggen hun wil op, en als ze op afwijkende meningen botsen, voeren ze oorlog.»

HUMO Er zijn altijd twee Spanjes geweest: de Spanjaarden hebben in 1812 een liberale grondwet geschreven die voor die tijd ongeziene vrijheden bevatte en zelfs nu nog vooruitstrevend zou zijn.

PUIGDEMONT «Twee jaar heeft die grondwet bestaan, vervolgens is de monarchie hersteld en trok een alleenheerser weer alle macht naar zich toe. Het is altijd hetzelfde verhaal in Spanje: de politieke en economische elite in Madrid heeft de touwtjes in handen en gedraagt zich altijd agressief tegenover Catalonië.»

HUMO U verblijft, op een intermezzo in een Duitse gevangenis na, al meer dan 600 dagen op Belgische bodem: voelt u zich hier een beetje thuis?

PUIGDEMONT «Ja, maar dat was niet moeilijk: ik pas me gemakkelijk aan. En als Europeaan voel ik me ook echt thuis in de hoofdstad van Europa. Ik heb natuurlijk het geluk dat ik kan samenwerken met mijn team en ik ontvang elke dag mensen: ik sta er niet alleen voor.»

HUMO Vrienden van mij brengen binnenkort hun vakantie door in Tamariu. Hebt u tips voor hen?

PUIGDEMONT «Druk ze op het hart dat ze Girona bezoeken, en zeg dat ze op het pleintje voor de basiliek van Sant Feliu de derrière van de lionesa, de leeuwin, kussen. Je moet er even voor op een pilaar klimmen, maar het is een traditie: als je het beeld gekust hebt, dan keer je ooit terug naar de stad.»

HUMO U zult de derrière van de leeuwin niet kussen, anders riskeert u gearresteerd te worden. Dat moet toch steken?

PUIGDEMONT «Het maakt me natuurlijk triest dat ik de zee deze zomer niet zal zien en dat ik niet door de straten van Girona of mijn geboortedorp zal kunnen wandelen. Girona is… wonderlijk.»

HUMO U mist het echt, hè?

PUIGDEMONT «Ontzettend. Het is mijn geboortegrond. Mijn familie is daar, mijn mensen. Het normale leven speelt zich daar af. In de zomer komen mijn vrouw en de kinderen drie weken naar hier, maar dat is niet hetzelfde.

»Maar goed: jullie democratie is een pak gezonder dan die van Spanje. Dat dan weer wel. Jullie pers is tenminste vrij.»

HUMO Beschouwt u Spanje niet als een democratie?

PUIGDEMONT «Het is een democratie, maar geen voorbeeldige. De Spaanse staat zet de politie in om een referendum te verhinderen. Ze respecteren de uitslagen van de verkiezingen niet.»

HUMO In internationale rankings over persvrijheid en democratie doet Spanje het vaak even goed en soms zelfs beter dan België.

PUIGDEMONT «Dat hangt af van welk klassement u bekijkt. Sommige onderzoeken tonen wel degelijk dat de Spaanse democratie achteruitkachelt. De perceptie van de onafhankelijkheid van het gerecht is ook verslechterd. Geen enkel groot land doet het slechter. De invloed van de conservatieve Partido Popular is enorm.»

HUMO Het hooggerechtshof heeft de voorbije jaren bosjes PP-politici veroordeeld voor corruptie en in de cel gegooid, met de val van de regering-Rajoy als direct gevolg.

PUIGDEMONT «De regering is gevallen omdat Rajoy geen meerderheid meer had in het parlement. En hij is zelf niet eens vervolgd, ook al waren er aanwijzingen voor zijn betrokkenheid. Het was allesbehalve een correct proces: er waren ook onverklaarbare vrijspraken, en er is bewijsmateriaal vernietigd.»


Franco forever

HUMO U bent geboren in Amer, een klein dorpje op 25 kilometer van Girona. Uw ouders waren er patissiers.

PUIGDEMONT «Mijn ouders leven nog, maar de winkel is nu in handen van mijn broer en zus. Mijn ouders bakten geen brood, ze maakten enkel patisserie. Hun specialiteit? Capritxos, koekjes op basis van amandelen. Eenvoudige maar verfijnde producten, met dank aan het unieke terroir.»

'Vanuit menselijk oogpunt is het onvoorstelbaar dat Europa een muur optrekt tegen vluchtelingen. Het is crimineel dat we mensen laten sterven op zee'

HUMO Uw grootmoeder was Andalusische.

PUIGDEMONT «Klopt, de moeder van mijn moeder is geboren in La Carolina, in de provincie Jaén. Haar familie was arm en is naar Barcelona geëmigreerd om werk te vinden. Daar is ze getrouwd met mijn grootvader. Ze is heel vroeg gestorven, in 1939, op het einde van de burgeroorlog. Mijn moeder heeft geen herinneringen aan haar ouders, want ook haar vader is vroeg gestorven. Hij is na de oorlog naar Frankrijk gevlucht: hij verbleef er in een vluchtelingenkamp, maar is nooit teruggekeerd.»

HUMO U bent geboren in 1962: u hebt de gruwelen van de franquistische dictatuur nog meegemaakt.

PUIGDEMONT «Een surrealistische periode. We leefden in Catalonië, maar we mochten geen Catalaanse namen dragen: ik ben geboren als Carlos, ik heb pas op late leeftijd mijn naam veranderd naar het Catalaanse Carles. Thuis, op straat en in de winkel werd wel Catalaans gesproken, het was de taal van het dagelijkse leven, maar op school mocht geen Catalaans gesproken worden, alle communicatie met de overheid verliep in het Spaans. Onze steden kregen ridicule Spaanse namen. Sant Boi de Llobregat werd dan San Baudillo de Llobregat (schatert). On-be-grij-pe-lijk.»

HUMO Hebt u begrip voor Catalanen die Spaans spreken?

PUIGDEMONT «Ik heb geen enkel probleem met tweetaligheid: ik spreek de twee talen, zoals alle Catalanen. Andersom ken ik Spaanstaligen die geen Catalaans spreken.»

HUMO De Brit Giles Tremlett, auteur van ‘Ghosts of Spain’, woonde jaren in Barcelona en verbaast zich over de bijna religieuze obsessie met de taal, die zijn beslag kreeg in een verregaand beleid.

PUIGDEMONT «Die inhaalbeweging was echt nodig, nadat de taal jarenlang onderdrukt was. In de cinema, in de literatuur, bij de overheid. Ik kon lezen en schrijven in het Catalaans omdat we thuis Catalaanse boeken hadden, maar het grootste deel van mijn generatie kende de taal niet. Onze taaleisen zijn nooit gerespecteerd, het is normaal dat de Catalanen veel belang hechten aan het gebruik van hun taal in de officiële communicatie en in winkels. Dat wil niet zeggen dat we de Spaanstaligen buitensluiten.»

HUMO Herinnert u zich de dood van Franco nog?

PUIGDEMONT «Oh ja, 20 november 1975. Dat was voor ons een moment van ongelooflijke… opluchting. Zoals elke ochtend werden we op het internaat gewekt met klassieke muziek, en dan werd meegedeeld dat hij dood was. Ik zat op een katholieke school: ze hebben ons nog verplicht om naar de kerk te gaan, maar inwendig juichten we.»

HUMO Sommigen vergelijken de houding van de Spaanse regering in de Catalaanse kwestie met de dictatuur van Franco. Is dat geen blamage voor de honderdduizenden dodelijke slachtoffers die Franco gemaakt heeft?

PUIGDEMONT «Er is onmiskenbaar een franquistische erfenis. De transitie naar democratie was er geen: de rechtbanken hebben een nieuwe naam gekregen, maar de rechters zijn blijven zitten.»

HUMO We zijn intussen veertig jaar verder: als ze niet dood zijn, zijn ze met pensioen.

PUIGDEMONT «De top van het leger en de politie is blijven zitten. De PP is opgericht door een minister van Franco. Daarom krijgen ze het franquisme niet uitgeroeid: het is te zeer vervlochten met het bestel en de instellingen. Er liggen nog altijd duizenden mensen anoniem in massagraven.»

HUMO Historicus Paul Preston heeft de Spaanse holocaust nauwgezet beschreven: die genocide heeft álle Spanjaarden getroffen, niet alleen de Catalanen. De Ley de Memoria Histórica – letterlijk: de wet van het historisch geheugen – van de socialistische premier Zapatero probeerde komaf te maken met die franquistische erfenis. Een groot deel van de Spanjaarden wil afstand nemen van dat verleden.

PUIGDEMONT «Die wet was een begin, maar niet meer dan dat. Vindt u het normaal dat er in 2019 nog altijd een stichting bestaat die het herstel van de erfenis van Franco als doel heeft? En dat ‘groot deel’: ik zie het niet.»

HUMO De socialist Pedro Sánchez was de winnaar van de verkiezingen: hij probeert nu al enige tijd om het lichaam van Franco te laten verwijderen uit zijn praalgraf.

PUIGDEMONT «U zegt het: hij probeert. Hij ligt er nog altijd, omdat een rechter – die banden heeft met de familie van een generaal van Franco – dat zo beslist heeft.»


Sleutel van de kassa

HUMO Er zijn twintig maanden verstreken sinds oktober 2017: tijd om terug te blikken.

PUIGDEMONT «Elke dag speel ik de film van de gebeurtenissen in mijn hoofd af en denk ik: ouf (blaast).»

HUMO Wat zou u anders aanpakken?

PUIGDEMONT «Ik zou in elk geval minder naïef zijn. Op 10 oktober, toen wij klaar stonden om de onafhankelijkheid uit te roepen, heeft de regering-Rajoy laten verstaan dat ze wilde praten. Dat was een leugen, een valstrik en ik ben erin getrapt. Ik geef de voorkeur aan dialoog, nog altijd, maar dat was een fout.»

HUMO Die onafhankelijkheidsverklaring kwam er alsnog, op 27 oktober. Een ondoordachte beslissing?

PUIGDEMONT «Als ik het opnieuw zou kunnen doen, deed ik het. Maar dan wel sneller.»

HUMO De confrontatie is de beste strategie?

PUIGDEMONT «De Spaanse staat heeft gekozen voor de confrontatie, niet wij.»

HUMO Voor een confrontatie zijn er twee partijen nodig, meneer Puigdemont.

PUIGDEMONT «Zij zijn begonnen. De staat heeft gekozen voor de confrontatie toen ze geweld gebruikten tegen onschuldige mensen. Miljoenen mensen hebben gezegd: ‘En nu is het genoeg.’»

HUMO Het referendum was ongrondwettelijk.

PUIGDEMONT «De problemen zijn begonnen toen de Spaanse staat het Estatut, de Catalaanse grondwet, in 2010 terugschroefde en onze verworven rechten niet werden gerespecteerd.»

HUMO Het was ook de Spaanse staat, met name voormalig premier Zapatero, die het nieuwe Estatut met de Catalanen onderhandelde. Pas nadat Mariano Rajoy naar de rechtbank trok, werd de wet deels teruggeschroefd.

PUIGDEMONT «Zapatero heeft moeite gedaan, maar zijn onmacht toont net dat het onmogelijk is om Spanje te hervormen. Dat statuut was zowel door de premier als door het Spaanse en het Catalaanse parlement goedgekeurd. En ook door middel van een referendum. Maar toch is het er niet gekomen. Daarna hebben we geprobeerd een akkoord te bereiken over de belastingen: we wilden dezelfde fiscale autonomie als het Baskenland, onze huidige regeling daarover met Spanje is onaanvaardbaar. Maar ze wilden er opnieuw niks van weten.»

HUMO U eiste die volledige fiscale autonomie in volle crisistijd, toen de Spaanse economie op apegapen lag. Het zou de doodsteek geweest zijn voor de economie van het land.

PUIGDEMONT «Ze hebben altijd geweigerd. Toen we er nogmaals om vroegen in betere economische tijden, zeiden ze: ‘Nee, want we mogen de economische groei van Spanje niet hypothekeren.’ Wat wij vragen, is niets anders dan wat de Basken hebben. Zij mogen zelf hun belastingen innen.»

HUMO ‘Wij betalen voor heel Spanje’ is een veelgehoorde klacht in Catalonië. Centennationalisme?

PUIGDEMONT «Sommige regio’s betalen nu eenmaal een pak minder belastingen, maar krijgen veel meer terug dan wij. Van elke 120 euro die wij afdragen, krijgen we er 105 terug. Andere regio’s betalen maar 60 euro en krijgen 120 terug. Als we ooit fiscale autonomie bedingen, zouden wij nog altijd een deel terugstorten aan Spanje. Omdat we geloven in solidariteit: wij willen de minder begunstigde delen van Spanje helpen. Wij delen het idee dat de rijke regio’s de armere financieel moeten ondersteunen. Maar met de bestaande verdeling kunnen we niet leven, want wij zijn een rijke regio met veel armoede. En wist u dat iedereen bij ons recht heeft op gezondheidszorg? Ook illegalen.»

HUMO De Baskische onafhankelijkheidsdrang, ooit veel sterker dan de Catalaanse, is danig geluwd de laatste jaren. Hoe komt dat?

PUIGDEMONT «Natuurlijk zijn de Basken tevreden: ze hebben de sleutel van de kassa in handen.»

HUMO Zou u uw onafhankelijkheidseis laten vallen, als u die sleutel in handen krijgt?

PUIGDEMONT «We zouden in elk geval hier niet gezeten hebben. (Denkt na) Laat ons eerst onderhandelen. Maar ik denk dat we emotioneel eigenlijk al uit elkaar gedreven zijn.»


De grote poort

HUMO Geniet u na ruim 600 dagen ballingschap nog altijd evenveel steun in Catalonië?

PUIGDEMONT «Ik heb net de Europese verkiezingen gewonnen: ik haalde één miljoen stemmen en 28 procent. Helaas kan ik voorlopig niet zetelen. Ik mag het Parlement niet binnen, door de medeplichtigheid van Antonio Tajani, de voormalige voorzitter van het Europees Parlement, iemand die al vaak gedecoreerd is door Spanje. Een absurde situatie.»

HUMO Er zitten ook afgevaardigden van het extreemrechtse Vox in het Europees Parlement.

PUIGDEMONT «Daar heeft Spanje geen probleem mee: zij mogen hun zetel wel opnemen.»

HUMO Ze zitten in dezelfde fractie als de N-VA: mooie vrienden hebt u.

PUIGDEMONT «U keert het om: Vox is toegetreden tot de fractie waar de N-VA al deel van uitmaakte. Vox is een groot tegenstander van de Catalaanse onafhankelijkheid, maar kiest ervoor om samen te zitten met Vlaams-nationalisten. Zíj hebben een probleem, niet de N-VA.»

HUMO De N-VA heeft wel een probleem met de Afrikaanse migranten die u daarnet in bescherming nam. U betuigde ook al uw onvoorwaardelijke steun aan de Duitse vrouw die in Italië werd opgepakt omdat ze migranten had gered.

PUIGDEMONT «Absoluut. Ik begrijp de psychologie van de vluchteling. Tijdens de burgeroorlog zijn veel Catalaanse gezinnen de grens overgestoken, op zoek naar veiligheid en welvaart. Niemand neemt zulke risico’s zomaar. Vanuit menselijk oogpunt is het onvoorstelbaar dat Europa een muur optrekt. Het is crimineel dat we mensen laten sterven op zee, wie kan daar onbewogen bij blijven?»

'Door gewoon in leven te zijn, lever ik mijn bijdrage aan de Catalaanse zaak'

HUMO Uw vrienden van de N-VA?

PUIGDEMONT «Ik heb veel respect voor de N-VA, ik ben ze eeuwig dankbaar voor hun engagement, maar er zijn grote verschillen tussen onze partijen. Dat heeft ons overigens nooit verhinderd om samen te werken in de grootste vriendschap.

»In Catalonië hebben 13 tot 14 procent van de mensen buitenlandse roots. De laatste twintig jaar zijn er meer dan anderhalf miljoen migranten aangekomen in Catalonië. Mijn dochters gaan naar een openbare school met een gemengd publiek, en daar wordt zonder problemen samengeleefd. Links en rechts zijn er fricties, maar echte etnische spanningen kennen wij niet. We hebben de integratie van die mensen op een verstandige manier aangepakt, ik heb daar als burgemeester en minister-president zelf ook aan meegewerkt. We hebben sterk ingezet op de versterking van de sociale cohesie, door de nadruk te leggen op het belang van taal. Ook garanderen we sociale rechten – gezondheidszorg, huisvesting, toegang tot werk – voor iedereen.»

HUMO U zei daarnet dat u nog altijd veel steun geniet in Catalonië, maar uw partijgenote Marta Pascal uitte onlangs forse kritiek. Ze noemde uw manier van werken antipolitiek: ‘We zullen ons doel niet bereiken als de gemoederen blijven verhitten.’

PUIGDEMONT «Zij heeft het recht om dat te zeggen, maar ze draagt op dit moment geen enkele verantwoordelijkheid binnen onze partij.

»Na alles wat we de laatste veertig jaar hebben meegemaakt, kunnen we niet zeggen dat Spanje de wil heeft getoond om met ons te gaan samenzitten. Daarom vragen we aan Spanje om het proces weer op te starten met een neutrale bemiddelaar.»

HUMO ‘Je kunt Catalonië niet leiden vanuit Waterloo,’ zei Pascal nog.

PUIGDEMONT «Ze heeft helemaal gelijk: dat kan ook niet.»

HUMO Hoe hebt u van hieruit dan kunnen bijdragen?

PUIGDEMONT «Door gewoon te bestaan, door in leven te zijn. Ik regeer Catalonië niet van hieruit, dat zou idioot zijn.»

HUMO Sommigen zeggen dat Quim Torra, de huidige president van Catalonië, niet meer dan uw handpop is.

PUIGDEMONT «Lasterlijke, respectloze oppositiepraatjes, die zomaar worden overgenomen door de Spaanse kranten.»

HUMO Er is ons verteld dat Torra u aanspreekt als ‘president’.

PUIGDEMONT (haalt schouders op) «Maar ik spreek mijn voorgangers, meneer Mas en meneer Montilla, ook aan met ‘president’. In Catalonië maakt niemand daar een probleem van. Er is een wet die voor mij en mijn voorgangers bepaalde privileges voorziet, zoals die titel en mijn bureau in Barcelona.»

HUMO Naar het schijnt staat dat bureau leeg, in afwachting van uw triomfantelijke terugkeer. Is dat uw droom, terugkeren langs de grote poort?

PUIGDEMONT «Mijn droom is thuis een normaal leven leiden. Dat is echt de enige wens die ik heb. En die is onlosmakelijk verbonden met de keuze om al dan niet in de politiek te blijven.»

HUMO Overweegt u die dan te verlaten?

PUIGDEMONT (knikt) «Het zou grote gevolgen hebben voor mijn leven, en zou het zelfs alleen maar ten goede komen. Als ik nu nog aan politiek doe, is dat omdat we in een situatie verzeild zijn geraakt die verre van normaal is. Ik móét wel voortdoen.»

HUMO Maar er zijn verschillende methodes om de normaliteit na te streven. Premier Sánchez en Oriol Junqueras, voormalig minister in uw regering en nu in de gevangenis, hebben elkaar even gesproken in het parlement. Liplezers zagen Oriol zeggen: ‘Tenemos que hablar – we moeten praten.’

PUIGDEMONT (knikt) «Ik heb bij hem aangedrongen om dat tegen Sánchez te zeggen. Het is ook vreemd dat de Spaanse overheid de afgelopen twintig maanden op geen enkele manier toenadering heeft gezocht. Behalve Zapatero dan. Hij heeft contact gezocht via een gemeenschappelijke vriend, ondertussen al een jaar geleden.»

'Als ik nu nog aan politiek doe, is dat omdat we in een situatie verzeild zijn geraakt die verre van normaal is. Ik móét wel voortdoen.'

HUMO Waar hebben jullie het over gehad?

PUIGDEMONT «Ik wil geen details prijsgeven, ik streef altijd absolute discretie na.»

HUMO Riskeert u niet in de vergetelheid te sukkelen, wanneer Junqueras en Sánchez elkaar vinden en de impasse doorbreken?

PUIGDEMONT «Sánchez móét praten met Junqueras. Hij heeft de verkiezingen in Catalonië gewonnen en geniet enorm veel steun bij de bevolking.»

HUMO Junqueras moest na zijn eedaflegging meteen weer naar de gevangenis. Het hooggerechtshof doet wellicht eind deze maand een uitspraak in de rechtszaak tegen hem en de andere Catalaanse ministers die al twintig maanden vastzitten. Bent u eigenlijk niet de kapitein die het schip heeft verlaten?

PUIGDEMONT «Het is andersom: ik hou het schip drijvende, zonder mij zou het zinken. Ik leg contacten en houd de Catalaanse kwestie zichtbaar. Jammer genoeg kunnen mijn vrienden geen interviews geven vanuit de gevangenis.»


Dag van schaamte

HUMO Blijft de onafhankelijkheid het finale doel?

PUIGDEMONT «Ja, dat is onomkeerbaar.»

HUMO Slechts 47 procent van de Catalanen is voorstander van onafhankelijkheid. Volstaat een gewone meerderheid voor u: 50 procent van de stemmen plus één?

PUIGDEMONT «Zo werkt een referendum, toch? Maar als de staat akkoord gaat met een referendum, ben ik bereid om te praten over de spelregels.»

HUMO U hebt een verdeeld Catalonië achtergelaten. Mensen die er wonen, zeggen dat ze sinds oktober 2017 in een verscheurde maatschappij leven.

PUIGDEMONT «Omdat er zoveel geweld is gebruikt door de nationale politie.»

HUMO Van beide kanten is er geweld gebruikt, meneer Puigdemont. Regisseuse Isabel Coixet is op straat aangevallen door separatisten, omdat ze tegen de onafhankelijkheid is.

PUIGDEMONT «Ik heb vooral gezien dat er enorm veel geweld is gebruikt tegen de independistas, maar van haar geval ben ik niet op de hoogte, ik ga me er niet over uitspreken.»

HUMO Er was ook veel nepnieuws over gewonden tijdens het referendum. In werkelijkheid lagen er de dag na het referendum maar twee gewonden in het ziekenhuis.

PUIGDEMONT «Officiële documenten maken gewag van bijna duizend mensen die onmiddellijke medische verzorging nodig hadden. Oké, ze moesten misschien niet allemaal opgenomen worden in het ziekenhuis, maar iemand heeft wel een oog verloren, iemand anders is bijna gestorven. De politie had duidelijk de intentie om extreem geweld te gebruiken. Het was een dag van schaamte voor Spanje, en die dag zal nooit vergeten worden.»

HUMO De spanning is sindsdien te snijden in Barcelona. Discussies met independistas worden beter gemeden, alle redelijkheid lijkt zoek.

PUIGDEMONT «Er is een probleem tussen Spanje en Catalonië, niet tussen de Catalanen. Twee miljoen mensen willen Spanje verlaten, en zijn altijd op een vredelievende manier voor hun ideeën opgekomen: waarom zou dat voor een verdeelde maatschappij zorgen?»

HUMO Ik voel veel haat.

PUIGDEMONT «Zij hebben ons tegen de muur gezet, niet andersom. Wij hebben daar de kracht niet voor.»

HUMO Is er misschien toch iets wat de Spanjaarden wel goed doen?

PUIGDEMONT «O, maar ik heb niks tegen Spanje en de Spanjaarden, wel tegen de Spaanse staat. Spanje heeft zoveel te bieden: de literatuur, de taal, de landschappen, de musea... Veel Spaanse gastronomische producten zijn van superieure kwaliteit.»

HUMO U heeft vast ‘Vae Victus’ gelezen, de weergaloze historische roman van de Catalaanse schrijver Albert Sánchez Piñol over het beleg van Barcelona door de Spaanse troepen in 1714. Hij omschrijft de Spanjaarden als lui en gezegend met een ridicuul eergevoel. Maar ook voor de Catalanen is hij snoeihard: ze tonen weinig daadkracht en stapelen de strategische fouten op elkaar. Herkenbaar?

PUIGDEMONT «Wij zijn het perfecte volk niet, dat geef ik toe, verre van zelfs (lacht). We zijn een minderheid die een machtige staat tegenover zich heeft, één die zich gedraagt als het oude wereldrijk dat geweld gebruikte om volkeren aan zich te onderwerpen. Wij zijn niet groot, maar we moeten ons staande zien te houden. Ik geef niet op, ik doe voort.»

HUMO Om terug te komen op het begin van dit interview en het boek voor uw neus: bent u een utopist?

PUIGDEMONT «Natuurlijk ben ik dat. Je mag de utopie niet afwijzen, we mogen niet in de val van het realisme trappen. Utopieën zijn essentieel, wat zou de mensheid zijn zonder?»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234