null Beeld Humo
Beeld Humo

Tussen Hemel & Hel

Caroline Pauwels: ‘Mag ik zeggen dat ik dit een heel onnozele vraag vind?’

De laatste keer dat wij bij een schoolautoriteit op het matje werden geroepen – de details sparen we op voor onze memoires – was al bij al nét iets minder aangenaam dan het anderhalf uur dat we in de nabijheid van VUB-rector Caroline Pauwels hebben mogen vertoeven. De koffie was sterk, de rector op dreef.

CAROLINE PAUWELS «De vader van mijn twee kinderen, met wie ik nog altijd een goeie relatie heb, is Fransman. Zijn betoudovergrootvader was een sociaal utopist, en is ooit een traditie gestart die tot de dag van vandaag in stand wordt gehouden: iedere zomer komt de voltallige familie – inmiddels zijn we met z’n honderden – samen in Bretagne, waar een deel van de clan nog altijd bij elkaar in de buurt woont. De hemel op aarde stel ik me zo voor: ’s ochtends sluit iedereen aan voor het ontbijt aan lange tafels. We eten baguettes en croissants, en tussen de politieke discussies en de kleine pesterijtjes door – ze vinden het leuk om een Belgisch accent na te doen – bespreken we de plannen voor die dag: gaan we vissen, zwemmen, met chars à voile (zeilwagentjes, red.) rijden? Wat zullen we eten, wie doet de boodschappen, bij welk familielid zal het aperitief doorgaan? Zalig, ook omdat het licht in Bretagne altijd zo mooi is ’s morgens. Ik moet op die momenten weleens denken aan dat prachtige gedicht van Herman de Coninck: ‘De ene horizon kijkt klaar / In de andere / Alle dingen zien elkaar / en dit is goed als een gezin aan tafel / Wetend: iedereen is daar’.»

HUMO Wat is voor u de hel op aarde?

PAUWELS «De uitzichtloze situatie van de sans-papiers onlangs bij ons op de campus. Die mensen kunnen níét zoals in dat gedicht vergenoegd rondkijken en zien: ‘Iedereen is er.’ Ze weten vaak niet eens waar hun familie zit, of wat er van henzelf of van hun kinderen moet worden. Je kunt je toch ook niet voorstellen wat het moet zijn om een overtocht op zee te maken in een bootje waarvan je niet weet of het zal standhouden?»

HUMO Waar heeft u een hekel aan?

PAUWELS «Aan geroddel en geroezemoes. Ik vind het altijd dermate onaangenaam wanneer mensen over iemand kletsen zonder dat die persoon erbij is, dat ik me terstond verwijder. Hetzelfde wanneer ik in aanraking kom met lui die met allerhande complottheorieën komen aandragen. ‘Men zegt dit, men zegt dat’: op zulk drijfzand bouwen ze hun constructies, maar dat weigeren ze in te zien. Vermoeiend.»

HUMO Vermoeit u uw naasten ook weleens?

PAUWELS «Zeker wel, ja. Ik sta gretig in het leven, en zeg bijgevolg praktisch per definitie ja tegen alle voorstellen die mijn kant uitkomen. Daardoor raak ik geregeld in tijdnood – vervelend voor mijn medewerkers op de VUB – en berokken ik ook mezelf schade: ik blijf maar doorgaan, ook al ben ik doodmoe. Maar goed, ik ben dan ook een aanhanger van de ‘breedtetijd’, het concept waarover een goeie vriend van me, met wie ik samen filosofie heb gestudeerd, ooit zijn thesis heeft geschreven. Oorspronkelijk is het een idee van A.F.Th van der Heijden – bij hem heet het ‘leven in de breedte’ – en het komt erop neer dat je de tijd in plaats van verticaal ook horizontaal kunt zien. De vraag is dan: hoeveel kun je in één moment stoppen?»

HUMO U bent een enthousiast lezer?

PAUWELS «Je ziet het: het huis staat vol met boeken (lacht). Hier beneden zie je de kunstboeken, boven staat de rest. Ik heb altijd graag gelezen, alleen doe ik het de laatste jaren veel te weinig naar mijn zin. Het laatste boek was ‘Gare du Nord’ van Eric Min: adembenemend goed. Ondertussen heb ik het al wel tien keer gekocht, om cadeau te doen aan mijn vrienden. Die hebben dat dan in een wip en een gauw gelezen, terwijl ik er veel langer over moest doen. Maar er is in een dag zoveel te beleven, en ’s avonds ben ik vaak moe, ook door mijn ziekte (Pauwels is kankerpatiënte, red.). Dus veel lezen zit er op dit moment in mijn leven gewoon niet in. En als ik het doe, kies ik al snel voor een Nederlandse vertaling, omdat het me te veel krachten kost om in het Frans of het Engels te lezen.»

HUMO In welk van de honderden kunstboeken die hier staan hebt u het vaakst gebladerd?

PAUWELS «Allicht zal dat één van mijn boeken over Isamu Noguchi zijn, een Japans-Amerikaanse beeldhouwer die ik op jonge leeftijd heb leren kennen, en die sindsdien altijd met me is meegereisd. Zie je die lamp daar? Dat is een Noguchi-lamp – in elke kamer van dit huis staat er eentje. Als ik in New York ben, ga ik altijd naar zijn atelier: mijn kleine bedevaart.

»Mijn dochter heeft een jaar in Japan gewoond. Ik heb haar één keer bezocht: toen had ze als verrassing geregeld dat we naar de plek gingen waar Noguchi vaak werkte wanneer hij in Japan was. Er stond een klein, sober huisje met achteraan een grote tuin, waar hij zijn stenen kapte. Ik was buitengewoon ontroerd, om te beginnen al omdat mijn dochter daaraan gedacht had. Maar ook omdat ik plots oog in oog stond met een werk, ‘Energy Void’, dat ik tot dan toe alleen maar kende uit de boeken. Het was veel groter dan ik me had voorgesteld, en dat deed me zoveel dat ik even moest gaan zitten en ben beginnen te huilen. Was ik overmand door schoonheid, of door verdriet? Ik weet het niet. Zo liepen de tranen me ook een keer over de wangen tijdens een opvoering van de opera ‘Otello’, meer specifiek in de fameuze aria waar Desdemona ‘Salce, salce’ aanheft, het lied over de treurwilg. ‘Waarom huil jij nu?’ vroeg de vriendin die naast me zat. Ik zeg: ‘Ik weet het niet.’»

HUMO Kan popmuziek dat ook bewerkstelligen?

PAUWELS «Ja. Mijn zoon studeert in Canada, maar was door covid een heel jaar hier. Toen er enkele versoepelingen werden doorgevoerd en het dus weer mocht, is hij naar Santiago de Compostela gewandeld. ‘Hit the road’ is zijn levensmotto – het mijne ook, al ben ik geen stapper. In zijn afwezigheid heb ik een keer zijn autootje gebruikt toen ik ergens naartoe moest. Ik zette de cd op die in de lader stak: het bleek de soundtrack van Eddie Vedder bij de film ‘Into the Wild’ te zijn. Ik ben beginnen te huilen: ineens besefte ik hoe erg het voor hem moet zijn geweest om hier opgesloten te zitten.

»Onlangs zag ik trouwens een film die een beetje aan ‘Into the Wild’ deed denken: ‘Nomadland’, een absolute aanrader. Hij gaat over mensen die in een van gaan leven, een bestelbusje, omdat ze geen inkomsten meer hebben of omdat de maatschappij hun niet meer aanstaat. ’t Is een gelaagde film, en daar hou ik wel van. Vlakheid, daar heb ik niets mee – zelfs een vlakke zee spreekt me niet aan. Geef mij maar laagjes.»

HUMO Liefhebber van lasagne?

PAUWELS (lacht) «Ik hou van de Italiaanse keuken in het algemeen. Behalve het ontbijt: daar kennen ze in Italië niets van. Veel te zoet, en het brood heeft geen smaak.

»Lekker eten, voor mij heeft dat ook altijd te maken met de omstandigheden. Couteaux (scheermesjes, de schelpdieren, red.) smaken nooit zo lekker als wanneer je ze zelf bent gaan zoeken op het strand, en ze vervolgens eigenhandig hebt klaargemaakt.»

HUMO Wat is voor u het hoogste lichamelijke genot?

PAUWELS «Zwemmen. Bij voorkeur in natuurwater: een rivier, een meer, de zee. Al kan ik ook wel genieten van een paar baantjes in het gemeentelijke zwembad. Maar er gaat niks boven om zeven uur ’s ochtends, wanneer er nog niemand is, in de Noordzee te zwemmen. Ik ben wel niet meer zo roekeloos als vroeger, toen ik nog een eind de zee in zwom, en in middelgrote meren zelfs van de ene oever naar de andere. Naaktzwemmen, dat heb ik ook al lang niet meer gedaan.»

HUMO Voor de op twee na laatste keer dit seizoen: wie is uw favoriete onenightstand?

PAUWELS «Mag ik zeggen dat ik dat een onnozele vraag vind?»

HUMO Alstublieft.

PAUWELS «Het is niets voor mij, schrijf dat zeker op. Het zou me trouwens ook nooit overkomen. En als het me zou overkomen, zou ik er heel veel spijt van hebben.»

HUMO Waarvan akte.

PAUWELS «Ken je de film ‘La dolce vita’, met Marcello Mastroianni? Dat zou ik nog wel zien zitten: één nacht lang met Marcello Mastroianni door de straten van Rome dwalen, praten over alles en over niets, en ten slotte aankomen op het strand, la spiaggia, waar we langoureuze blikken uitwisselen maar waar verder niets gebeurt: too much of a fuss. En dat allemaal in een magisch zwart-witdecor: jááh

HUMO Die ‘jááh!’ kan enthousiaster.

PAUWELS (luid) «Jáááááh!!»

HUMO Dank u.

PAUWELS «Graag gedaan.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234