CEO van de toekomst: het kwetsbare leiderschap van Joost Callens, baas van Durabrik

Joost Callens (50) is de grote baas van Durabrik, een bouwbedrijf met 250 personeelsleden en 100 miljoen euro omzet, maar hij werkt vier vijfde, trekt om de zes weken een dag naar de stiltehoeve in Damme en investeert veel geld in het welzijn van zijn werknemers. Vorig najaar nam hij vijf maanden pauze om naar Santiago de Compostela te stappen, een tocht waarover hij zijn tweede boek aan het schrijven is. ‘Tijd is het grootste cadeau dat je jezelf kunt geven.’

'Op het einde van de rit gaat het niet om hoeveel geld je hebt verdiend. Dan telt alleen of je gelukkig was en anderen gelukkig hebt gemaakt'

Zijn eerste boek, ‘De kwetsbare leider’ (2015), was een oproep aan bazen om tijdig voor de spiegel te gaan staan en afstand te nemen van hun autoritaire rol. Joost Callens wil een fijne werkomgeving creëren, waardoor zijn mensen ’s morgens fluitend naar hun job gaan. We stappen dus met hoge verwachtingen het moderne glazen gebouw van Durabrik in Drongen binnen, waar het personeel de CEO met ‘Joost’ aanspreekt.

HUMO En toch had u nood aan een sabbatical. Waarom?

Joost Callens «Die tocht naar Santiago de Compostela zat al tien jaar in mijn hoofd. Elk jaar leg ik een stuk van de route af met mijn vrouw en een bevriend koppel. Als we na vier dagen weer naar huis moeten, krijg ik het altijd moeilijk. Die tocht is zo bijzonder dat ik hem helemaal wilde doen. Ik ben vorig jaar 50 geworden en ik wilde mezelf ook iets gunnen. En tijd is het grootste cadeau dat je jezelf kunt geven.»

HUMO U bent 89 dagen onderweg geweest. Hoe hebt u die beleefd?

CALLENS «Het contrast was enorm. In België vliegt het leven voorbij. Op zo’n tocht verschuift de focus naar jezelf en de natuur. Wandelen gaat zo langzaam dat je elk detail kunt waarnemen. Je wordt terug in de tijd geworpen. Die dorpjes, kerkjes en bossen staan daar al honderden jaren. Ik voelde mijn hart opengaan. En dan kom je bij de essentie van het leven.»

HUMO En die is?

CALLENS «Liefde, dat besef ik nu meer dan ooit. Mijn kinderen, ouders, vrienden en collega’s hebben stukjes van de tocht samen met mij afgelegd. Meestal stapte ik een week alleen en kreeg ik daarna twee dagen gezelschap. Als je in België met een vriend iets gaat eten, is dat na een paar uur voorbij. Daar waren we hele dagen samen en hadden we tijd om écht te praten. Dan ga je dieper. Ook voor vriendschap is tijd het mooiste cadeau.

»Vroeger had ik weleens problemen met eenzaamheid, en op die reis heb ik die bewust opgezocht. Als je alleen bent, stel je je meer open voor anderen. Onderweg heb ik veel pelgrims uit allerlei windstreken ontmoet. Een Amerikaanse vrouw maakte de tocht na de dood van haar man, een gerenommeerd dokter. Hij was gestorven aan dezelfde soort kanker die hij jarenlang bij anderen had behandeld. Na zes weken was ze hem kwijtgeraakt. Op weg naar Compostela hoopte ze heling te vinden. Zo had ieder zijn verhaal.»

HUMO Kwam u zelf tot nieuwe inzichten?

CALLENS «Je graaft dieper. Ik ben een zoekende mens, dat heb ik van mijn moeder. In de maatschappij mis ik dat soms. We worden voortdurend gehackt door het leven: de maalstroom van het bedrijf, de stress, de kinderen die van alles nodig hebben… Het zou goed zijn als mensen daar af en toe uit stappen om zich af te vragen wat écht telt. Op een workshop kreeg ik ooit de opdracht om mijn eigen begrafenis uit te schrijven door de ogen van mijn dierbaren. Die oefening deed me beseffen dat het op het einde van de rit niet gaat om hoeveel huizen je hebt gebouwd of hoeveel geld je hebt verdiend. Dan telt alleen of je gelukkig was en voldoende anderen gelukkig hebt gemaakt. In onze maatschappij is het moeilijk om naar dat inzicht te leven.»

HUMO Veel mensen komen na een lange reis terug met allerlei goede voornemens. Maar na een paar weken zijn ze weer bezig zoals vroeger. Hebt u dat ook?

CALLENS «Ik probeer toch dagelijks te mediteren en om de zes weken naar de stiltehoeve in Damme te gaan. Stilte brengt rust en doet je in jezelf kijken. En als er veel stress en chaos in je hoofd zit, maak je fouten in je contacten met anderen. Vergelijk het met een fles water waar je zand in doet. Als je ermee schudt, wordt het water troebel. Maar als je de fles neerzet, zakt het zand naar de bodem en wordt het water helder.

»Tijdens mijn Compostela-tocht ben ik tot de conclusie gekomen dat mijn passie, mijn job en mijn roeping in het leven mooi samenvallen. Ik doe graag wat ik doe, ik word ervoor betaald en ik kan ook maatschappelijk dingen realiseren. Dat maakt me gelukkig. Maar in de gesprekken onderweg voelde ik dat dat bij veel mensen niet zo was. Ze hadden de verkeerde job, de verkeerde relatie of kwamen niet aan hun passie toe. Sommigen waren voor een diploma gegaan dat hun ouders belangrijk vonden, en ze wisten niet hoe ze uit dat spoor konden raken. Dat hoor je vaak. Mensen volgen te weinig hun eigen pad. Ze nemen opvattingen en wensen van vorige generaties over zonder uit te zoeken wat hun eigen ideeën en wensen zijn.»

HUMO Hebt u moeten vechten voor uw sabbatical?

CALLENS «Nee, en daar ben ik veel mensen dankbaar voor, ook mijn zus, die samen met mij het bedrijf leidt. Als baas is het niet evident om vijf maanden pauze te nemen. Toch zal mijn tocht het bedrijf op lange termijn ten goede komen. Wat ik heb geleerd, zal voelbaar worden in de organisatie. En in het laatste deel van de tocht is mijn team mee komen stappen. We hebben in duo’s gewandeld, zodat ik telkens een halve dag met elk van hen kon praten. Uit die gesprekken bleek dat er een onderstroom in het bedrijf was waar we nog te weinig aandacht voor hadden. We selecteren onze mensen op leergierigheid en merken dat ze heel betrokken zijn, maar daardoor vergroot het risico dat ze over hun grens gaan. De druk is soms enorm. We hebben nog niet veel burn-outs gezien, maar we moeten waakzaam zijn.»

HUMO Wat doen jullie om burn-outs te voorkomen?

CALLENS «Als iemand ergens mee worstelt, is er budget voor een individuele coach. Onze werknemers volgen ook workshops en opleidingen rond mindfulness, empathisch luisteren en geweldloze communicatie. We trekken soms ook naar de stiltehoeve.

»We geven mensen de ruimte om zichzelf te zijn en hun zorgen te uiten. Op elke vergadering houd ik een check-in, waarbij iedereen kan zeggen hoe hij zich voelt. Bij een computer moet je ook regelmatig de harde schijf scannen op virussen en schadelijke bestanden. Die rotzooi maakt je computer trager. In de geest van een mens kunnen ook lastige bestanden rondzweven die je maar beter verwijdert.»

HUMO Ik heb dat idee voorgelegd aan enkele andere CEO’s. Hun reactie: ‘Voor dat zweverige gedoe hebben we geen tijd.’

CALLENS «Je wínt er net tijd mee. Natuurlijk wil je zo snel mogelijk de agenda afwerken, maar als je geen vijf minuutjes vrijmaakt om te peilen naar de emoties van je mensen, kunnen die een negatieve invloed hebben op het werk. Iemand die ’s ochtends thuis met slaande deuren is vertrokken omdat zijn vrouw vindt dat hij te hard werkt, krijgt in die vergadering misschien een bijkomende deadline opgelegd. Dan gaat hij nog meer over zijn limiet. Als je dat vooraf weet, kun je er rekening mee houden en een conflict vermijden.»

HUMO Klopt het dat u lang hebt geworsteld met uw rol als CEO?

CALLENS «Mijn managementstijl was niet authentiek. Ik speelde een rol om aan bepaalde verwachtingen te voldoen. Er was een Joost op het werk, een Joost onder vrienden en een Joost in het gezin. Dankzij mijn personal coach en de workshops die ik heb gevolgd, is er nu nog maar één Joost. Of ik met jou spreek, met mijn zoon of met werknemers, ik ben altijd dezelfde.

»Toen mijn vader het bedrijf aan ons overliet, werkten we met een externe CEO. De zaak draaide goed, maar ik miste iets. Alles was gericht op winst en groei. Voor mij moet het ook gaan om de lange termijn, de mensen, waarden zoals duurzaamheid, ontwikkeling, zorg en vriendschap. Vroeger hadden we geen personeelsbeleid. Iemand deed wel de loonadministratie, maar ik wil er ook voor zorgen dat mensen graag komen werken, want ze spenderen een groot deel van hun leven in óns huis. Die persoonlijke coaching en de opleidingen hebben mij enorm veel deugd gedaan en ik wil mijn mensen dat ook gunnen.»

'In de gesprekken onderweg voelde ik dat veel mensen de ­verkeerde job of de verkeerde relatie hadden, of niet aan hun passie toe kwamen.' (Foto: op weg naar Santiago de Compostela.)'

HUMO In uw boek schrijft u dat uw persoonlijke zoektocht pijnlijk en confronterend was.

CALLENS «Als je bereid bent aan jezelf te werken, krijg je meer inzicht in jezelf, maar niet alles wat je ontdekt, is aangenaam. Ik heb een opleiding van 37 dagen gevolgd over leiderschap, gespreid over twee jaar. Bij de eerste oefening moest ik in het midden van de groep gaan staan en zeggen hoe ik me voelde. Ik was sprakeloos. Ik voelde me bloot. Ik had allerlei emoties, maar ik stond daar nooit bij stil. Eén van de thema’s was: wie ben ik echt? Het woordje ‘echt’ is cruciaal. We acteren vaak op automatische piloot, terwijl er op de achtergrond duizend behoeften spelen die ons gedrag beïnvloeden zonder dat we het beseffen. Zo heb ik dingen bij mezelf ontdekt waar ik geen weet van had. Een ander thema was: wie ben je in een groep? Ben je vaak aan het woord? Durf je tegen de stroom op te varen? Het is heel leerrijk om met een helikoptervisie naar jezelf te kijken als je onder collega’s of vrienden bent.

»Aan het eind van de opleiding mochten we onze nieuwe inzichten met de groep delen. Ik heb dat overgedaan voor mijn directiecomité. Een kantelpunt in ons bedrijf. In 2008 zijn we voor het eerst met een groep van twaalf mensen drie dagen gaan stappen, tussen Pamplona en Los Arcos. Sindsdien geven we al onze werknemers de kans om zo’n tocht te doen. Je bent samen in de natuur, je wordt begeleid door een coach die de juiste vragen stelt en ’s avonds aan het kampvuur vertellen mensen zaken die ze op het werk nooit zouden vertellen. Daardoor creëer je een hechtere band.»


Voor de spiegel

HUMO U ging tijdens uw opleiding ook 48 uur in afzondering, diep in de Ardennen.

CALLENS «Het was de bedoeling dat ik me isoleerde, weg van alle prikkels, e-mails en telefoons. Ik had een enveloppe gekregen die ik pas in afzondering mocht openen. Daarin zat een papiertje met één vraag: ‘Wat is jouw droom?’ Ik was jarenlang weggevlucht voor die vraag. Mijn leven was een volle agenda. Ik was met te veel dingen tegelijk bezig: de kinderen, het bedrijf in een nieuwe richting sturen, opleidingen, een bedrijvenvereniging leiden, nieuwe vriendschappen, reizen… Plots zat ik daar ’s nachts in mijn tentje, diep in de bossen, omringd door rare geluiden en everzwijnen die kwamen snuffelen. Spannend en confronterend, maar ik raad het iedereen aan. Ik besefte daar dat ik moest leren omgaan met de overvloed en meer tijd moest maken voor stilte, en voor mijn kinderen. Zij zijn het allerbelangrijkst. In sommige periodes werk ik keihard, maar mijn drie zonen gaan altijd voor. De twee oudsten zitten al op kot, maar de jongste is een zorgenkind, geboren met een hersenletsel. Hij is 16, maar hij heeft de mentale leeftijd van een 6-jarige.»

HUMO Hebt u het moeilijk gehad om dat te aanvaarden?

CALLENS (emotioneel) «Misschien ben ik er onbewust wel een tijdje van weggelopen. We hebben allemaal een valkuil. De mijne is dat ik altijd veel projecten en ideeën heb en daardoor vaak in het rood ga. Mijn slaap is soms gestoord en ik heb al last van hartritmestoornissen gehad. Mijn wil wint het te vaak van mijn lichaam.

»De begeleider van die cursus, Michael Barnett, een kwieke man van 89 jaar, gooide drie kussens in de ruimte: ‘Het ene staat voor je lichaam, het tweede voor je geest, het derde is onbekend.’ Hij vroeg me om voor het kussen van mijn lichaam te gaan staan en zonder woorden te spreken. Ik sloot mijn ogen en begon onbedaarlijk te huilen. Dat vond hij zeer duidelijk (lacht). Bij het tweede kussen maakte ik gebaren die hij niet begreep, en hij vroeg me te spreken. Er volgden woorden als ‘verantwoordelijkheid dragen’, ‘jezelf bewijzen’, ‘moeten’, maar ook ‘ongelukkig’. Ik schrok er zelf van. Daarna nam ik plaats op het derde kussen. Ik sloot mijn ogen en zei dat ik aan mijn jongste zoon dacht. ‘Hij heeft geen projecten, hij leeft van dag tot dag, volgens zijn impulsen. En hij is altijd gelukkig.’ Dát inzicht heb ik ook tijdens een cursus opgedaan. Ik ben daarna gaan spreken voor ouders die kinderen zoals Toon hebben. Velen worstelen daarmee en voelen zich een slachtoffer. Ik heb ze verteld dat hun kind hun ook iets bijbrengt: het besef dat we meer moeten vertragen en in het hier en nu leven.

»Met Durabrik gaan we in het hele land Toontjeshuizen bouwen, kleinschalige woonprojecten voor jongeren met een beperking die graag zelfstandig willen wonen. Toon wil óók graag op kot zoals zijn broers. Voor hem zou zo’n huis ideaal zijn. Elke dinsdag komt er ook een meisje met een beperking kleine klusjes doen bij ons aan het onthaal. Haar aanwezigheid heeft een grote impact op de andere werknemers. Er is meer verdraagzaamheid. Ze leggen de lat minder hoog, omdat ze zien dat er anderen zijn die minder aankunnen.»

'De Noordpool heb ik niet gezien, maar ik besef nu dat de reis zelf belangrijker is.'

HUMO U begeleidt ook een Syrische vluchteling.

CALLENS «Ja. Hasan was in Syrië apotheker, maar zijn zaak werd gebombardeerd tijdens de oorlog. Hij begon opnieuw, maar toen werd hij opgeroepen voor het leger van Assad. Binnen de tien dagen moest hij zich aanmelden. Samen met zijn vrouw en kind vluchtte hij halsoverkop het land uit. Hij is één van die mensen die met een rubberboot de Middellandse Zee zijn overgestoken en via tussenstops in mensonterende kampen op de Balkanroute tot in België zijn geraakt. Hasan woont nu in Gent, spreekt perfect Nederlands en is intelligent, maar zijn diploma wordt hier niet gevalideerd. Daardoor heeft hij nog geen werk. Hij studeert nu opnieuw, aan de VUB. Maar alle vakken zijn in het Nederlands, wat het natuurlijk moeilijk maakt.

»Alles wat mensen over vluchtelingen weten, halen ze uit de media. Maar als je zelf met die mensen praat, wordt je blik ruimer. Daarom hebben twaalf werknemers van ons bedrijf zich opgegeven om hetzelfde te doen. We gaan met die vluchtelingen uit eten, of we nemen hen mee naar de voetbalmatch van onze kinderen. Zo zien ze hoe Vlaanderen werkt. En als ze met een vraag zitten, proberen we te helpen.»

HUMO U wil niet gewoon huizen bouwen?

CALLENS «Wij willen het goed doen als bedrijf, maar daarnaast ook iets voor de samenleving doen. Ik kom geregeld samen met gelijkgestemde CEO’s. Vorig jaar hebben we een congres georganiseerd over kwetsbaar leiderschap en de organisatie van de toekomst. Daar waren honderdvijftig bedrijfsleiders aanwezig en velen beseften dat we het anders moeten gaan doen, met minder focus op de cijfers, en meer zorg voor mens en milieu. Aan de top heerst vaak nog een machocultuur. Kijk naar Trump en zijn stoerdoenerij. Vreselijk. Verandering kan alleen werken als politici en bedrijfsleiders voor de spiegel gaan staan en kwetsbaarheid durven te tonen.»

'Mensen volgen te weinig hun eigen pad. Ze nemen opvattingen en wensen van vorige generaties over, zonder uit te zoeken wat hun eigen ideeën en wensen zijn'

HUMO Niet evident op een niveau waar de ego’s doorgaans reusachtig zijn.

CALLENS «Grote ego’s laten zich vaak tot machtsspelletjes verleiden. Dat loopt altijd fout af. Ik vraag me af hoelang bedrijven nog een baas zullen hebben. Over vijftig jaar kijken we daar misschien op terug zoals op de slavenhandel: ‘Hoe is het mogelijk dat dat ooit heeft bestaan?’ De toekomst is aan zelfsturende teams. Helaas zit het hiërarchische denken nog diep in onze cultuur verankerd. Kijk maar naar het onderwijs. Veel schooldirecteurs verwachten nog altijd ontzag voor hun functie.»

HUMO Is ontzag voor een hooggeplaatste per se slecht?

CALLENS «Ontzag gaat over macht, dat vind ik negatief. Geef mij maar wederzijds respect.»

HUMO Maar in scholen en bedrijven moet er toch iemand de weg wijzen en knopen doorhakken?

CALLENS «Natuurlijk, maar dat kan ook zonder machtsspelletjes. Goed leiderschap is een combinatie van verbinding en daadkracht. Dat heb ik geleerd tijdens een paardenworkshop. De opdracht luidde: kies in een wei vol wilde paarden een dier waarmee het klikt en leid het de wei uit. Zonder touw. We moesten het puur vanuit ons leiderschap meelokken. Dat lukt alleen als je eerst verbinding maakt met dat paard. Dan ontstaat er vertrouwen en aanvaardt het dat je richting geeft. Als je het meteen probeert mee te sleuren, gaat het niet. Met mensen is het net hetzelfde.»

HUMO Ondernemer Jürgen Ingels, bekend van het VIER-programma ‘Leeuwenkuil’, zei onlangs in Humo: ‘Vertrouwen is goed, controle is beter.’ En ook: ‘Time is meer dan ooit money.’

CALLENS «Daar ben ik het niet mee eens. Wij vertrekken vanuit vertrouwen, en soms wordt dat beschaamd. Vorig jaar ontdekten we dat enkele arbeiders vaak te lang in hun camionette bleven zitten op de bouwwerf. We dachten eerst aan ontslag, maar gaven hun een tweede kans door hun te vragen om Cunina te steunen. Via die vzw betalen wij elke maand het onderwijs voor een twintigtal kinderen in het zuiden. Een halfjaar later begingen die mannen dezelfde feiten en hebben we toch afscheid van hen genomen. Maar dat is geen reden om van filosofie te veranderen. Ik geloof niet in badgesystemen en verstikkende controles. En al helemaal niet in time is money.»


Zwarte vingers

HUMO Uw tocht naar Compostela was niet uw eerste avontuur. Acht jaar geleden reisde u naar de Noordpool.

CALLENS «Ik droomde al jaren van een poolreis met Dixie Dansercoer. Hij stelde maar één voorwaarde: ik moest me met de rest van het team drie jaar voorbereiden. We trokken naar de Ardennen, de zee, Zwitserland en IJsland. We sleurden met vrachtwagenbanden over het strand, wandelden op gletsjers en leerden om liggend te plassen in een fles die we ’s nachts tegen ons aan moesten houden, als warmtebron. Uiteindelijk werden we op de Noordpool gedropt, op 89 graden noorderbreedte. De laatste graad zouden we te voet overbruggen, dat is ongeveer 111 kilometer stappen. Het was min 40 graden. Je kunt amper beschrijven wat dat met een mens doet. Elke ademstoot vult je longen met ijskoude poollucht. Al wat je eet, is bevroren. Elke handeling gaat drie keer trager. Je draagt vier paar handschoenen, drie paar sokken, speciale schoenen, pákken kledij. Probeer dan je jas maar eens open te ritsen of een tent op te zetten. Ik heb het daar geen minuut warm gehad. De tweede dag kreeg ik pijn aan mijn vingers. Ik had mijn handschoenen uitgetrokken om foto’s te maken. Een cruciale fout. Drie vingers zagen lijkwit en waren zo hard als steen. Ik dreigde ze kwijt te raken als ik daar bleef. Meteen was de droom weg waar ik me drie jaar op had voorbereid, ik zou de Noordpool nooit zien. Tijdens de evacuatie zagen mijn vingers al zwart. Achteraf heb ik gehoord dat ze aan amputatie dachten, maar ze hebben ze kunnen redden.»

HUMO Hoe ging u om met de teleurstelling?

CALLENS «Dat was zeer pijnlijk, want je wilt je doel bereiken. Ik had niet verwacht dat de omstandigheden zó extreem zouden zijn. Maar ik heb beseft dat de reis zelf belangrijker is. Soms moet je tevreden zijn met 95 procent en aanvaarden dat die laatste 5 procent onmogelijk is.»

HUMO Tijdens uw reis naar Compostela hebt u uw doel wel bereikt. Was dat het hoogtepunt?

CALLENS «Ja. De laatste driehonderd kilometer waren magisch, door de omgeving, de zachtheid die ik bij mezelf ervoer, de gesprekken met mijn vrienden… Als ze ’s avonds vertrokken, liepen de tranen over mijn gezicht van ontroering. De laatste drie dagen wilde ik alleen zijn. Ik zie me nog aankomen op dat plein in Santiago. Ik heb het uitgeschrééuwd, zo gelukkig was ik. Sommige pelgrims voelen op dat moment ook een zekere treurnis omdat hun reis ten einde is. Die heb ik pas thuis gevoeld. Soms verlang ik opnieuw naar die totale vrijheid. Ik kon alles zelf beslissen, zonder met iemand rekening te moeten houden. In het gewone leven is dat toch minder. Voor mij is vrijheid het hoogste goed.»

'Als ik merk dat een werknemer overspannen is, stuur ik hem een dag naar huis.'

HUMO Werkt u daarom vier vijfde?

CALLENS «Ja, ik probeer één dag per week in mezelf te investeren. Sommige directieleden doen dat ook. En als ik merk dat iemand overspannen is, stuur ik hem een dag naar huis.»

HUMO Moet je in ondernemerskringen niet vooral roepen dat je zes vijfde werkt?

CALLENS «Hier wordt keihard gewerkt. Maar als iemand vraagt om deeltijds te werken, weigeren we dat nooit. Wij willen onze talenten behouden. Uiteindelijk lopen we allemaal een marathon: je moet vermijden dat mensen onderweg buiten adem raken.

»Bedrijfsleiders die vinden dat een CEO niet deeltijds mag werken, mogen gerust onze boeken inkijken. Wij zijn winstgevend en we groeien in een sector die krimpt. Er is een rechtstreekse link tussen investeren in persoonlijke ontwikkeling en winst. Vroeger was er in ons bedrijf veel meer focus op de cijfers. Nu is dat minder, en toch zijn de cijfers beter.

»Mensen vragen soms of we door onze aanpak minder ziekteverzuim hebben, maar daar doen we het niet voor. Wij zien onze mensen graag. Bedrijven hebben de plicht zorgzaam met hen om te gaan, in plaats van ze leeg te zuigen of als nummers te beschouwen.

»Onlangs was ik op een herdenking voor de slachtoffers van de aanslagen van 22 maart. Met dertig mensen zaten we in stilte in een kring in de Bozar. Onwaarschijnlijk wat zo’n moment met je doet. Elke mens zou daar deugd van hebben. Als elke organisatie daar ruimte voor zou maken, zodat mensen even op adem kunnen komen, zou de wereld een fijnere plek zijn.»

HUMO Hoe ziet u de toekomst van uw sector? Er komt een betonstop in Vlaanderen en bouwen moet steeds ecologischer.

CALLENS «Ik geloof niet in drastische veranderingen. Het versnipperd bouwen ligt mee aan de basis van de dramatische mobiliteit in België, maar dat draai je niet zomaar terug. De deeleconomie zal voor een stuk onze manier van wonen beïnvloeden, maar ik geloof niet dat we over tien jaar allemaal aan cohousing zullen doen. In de meeste flatgebouwen zijn er weinig gemeenschappelijke ruimtes, en iedereen heeft zijn eigen boormachine en ladder. Via apps en een andere manier van bouwen kan dat geleidelijk veranderen, maar we blijven toch gesteld op onze privacy. Na een werkdag willen mensen zich in hun cocon terugtrekken.

'Tijdens zo'n tocht naar Compostela gaat je hart open en kom je bij de essentie van het leven. En dat is liefde'

»Op ecologisch vlak vind ik dat de politiek meer moed mag tonen. Voor nieuwbouwwoningen zijn de normen streng, maar die vertegenwoordigen maar 10 procent van de markt. Wat met de vier miljoen bestaande woningen? Sommige steden weren vervuilende wagens, maar de grootste bron van energieverlies zijn de oudere gebouwen. Ook daar moeten politici maatregelen tegen nemen. Als je die strengere normen in de tijd spreidt, hoeven ze de eigenaars niet eens pijn te doen. Tenslotte verandert de gemiddelde woning om de 25 jaar van eigenaar. Wel problematisch is dat vandaag gekke prijzen worden betaald voor uitgeleefde woningen. Dat is onhoudbaar.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234