Cherchez La Femme: Helen Sherburn, de weduwe van wielrenner Tom Simpson, die 50 jaar geleden stierf op de Mont Ventoux

‘Tomorrow will be my day’: dat waren de laatste woorden van Tom Simpson aan zijn vrouw Helen. De volgende dag, op 13 juli 1967, viel hij van zijn fiets in het maanlandschap van de Mont Ventoux. Hij smeekte zijn sportbestuurder om hem er weer op te zetten, maar enkele honderden meters verder ging hij opnieuw tegen de grond, om nooit meer wakker te worden. Vijftig jaar later zal de hele familie Simpson, meer dan tweehonderd man sterk, de berg beklimmen voor een ultiem eerbetoon. Deze week verschijnt er al een nieuw boek vol foto’s uit het familie-archief, ‘Major Tom Simpson. De legende leeft voort’.

'Tom is het slachtoffer geworden van zijn eigen onverzettelijkheid'

Helen (77) en haar man Barry Hoban (77) wonen op een majestueuze heuvel in Wales, tussen de boerderijen en ontelbaar veel schapen. Twee jaar na Simpsons dood hertrouwde Helen met de voormalige Britse renner en achtvoudige ritwinnaar in de Tour. Hoban was een vriend van Tom, en zijn ploegmaat op die fatale 13de juli. Om ons welkom te heten, hangt de Vlaamse leeuw te wapperen. ‘Ons hart ligt nog altijd in Gent. Het is de enige plaats die aanvoelt als thuis,’ vertelt Helen. ‘Ook al wonen we al 36 jaar in Wales.’

Barry Hoban «Ik kreeg hier na mijn carrière een job aangeboden bij een grote fietsconstructeur.»

Helen Sherburn «In het begin ging ik kapot van de heimwee, omdat ik mijn dochters Jane en Joanne had moeten achterlaten. Zij waren bijna 20, en wilden niet mee. Gent is alles voor mij: de plaats waar mijn dochters zijn geboren, en waar de carrières van Tom en Barry tot bloei kwamen.»

Ondanks de hartelijke ontvangst lijken Helen en Barry op hun hoede te zijn. Ze willen weten wat voor een artikel Humo precies in gedachten heeft. Het imago van Tom Simpson, in wiens lichaam sporen van alcohol en amfetamine gevonden zouden zijn, is de voorbije vijftig jaar genoeg besmeurd. Zodra we hun vertrouwen gewonnen hebben, komen de sandwiches en de thee op tafel, en keren we terug naar het verleden. Simpson was in Gent beland, nadat hij eind jaren 50 de oversteek vanuit Noord-Engeland naar het Europese vasteland had gemaakt – de enige mogelijkheid om het als wielrenner te maken.

Sherburn «Wat zich over het Kanaal afspeelde, was een andere wereld, maar Tom was niet bang. Dat is hij nóóit geweest.»

Hoban «In die tijd ging nog niemand naar Benidorm of zo, zelfs Londen heb ik pas op mijn 18de bezocht. Wielrennen op het continent leek ons onbereikbaar. We kregen af en toe buitenlandse wielermagazines in handen, zoals het Franse Miroir du Cylisme. We begrepen niks van wat ze schreven, maar de foto’s van Fausto Coppi en Louison Bobet deden ons dromen.»

HUMO ‘Ik ben geboren om één van hen te zijn,’ zei Tom tegen zijn moeder.

Sherburn «Hij hield plakboeken bij over zijn helden. Zijn ouders hadden het moeilijk met zijn beslissing: het was lang niet zeker of hij het zou maken.»

HOBAN «Maar toen hij in Frankrijk aankwam, won hij meteen koersen. Hij werd snel prof.»

Sherburn «Ik ben op mijn 17de naar Duitsland getrokken. Ik wilde airhostess worden, en zou mijn talen leren als au pair. Zo ben ik ook in Bretagne beland, waar ik Tom heb ontmoet.»

HUMO Jij kwam uit een welgestelde familie, Tom wilde vooral een beter leven dan zijn ouders.

HOBAN «Helen en haar familie waren snobs (lacht). Haar vader had een auto, daar droomden wij zelfs niet van. Je ging ook naar een privéschool.»

Sherburn «Toms ouders hadden niet veel, en een leven in de koolmijn zoals zijn vader zag hij niet zitten.»

HOBAN «Toms familie was echt working-class. Ik kom uit dezelfde streek en heb zelf nog in de koolmijn gewerkt. Maar we beschouwden onszelf niet als arm: we hadden niet veel, maar dat gold voor iederéén. Toen Tom in 1956 naar de Olympische Spelen van Melbourne was geweest, had hij een andere wereld gezien. Hij wist: ik móét dit proberen.»

HUMO Helen, wat trok je in hem aan?

Sherburn «Zijn persoonlijkheid: hij was lief, goedlachs en van in het begin konden we heel goed praten. De zoon van de familie waar ik als au pair verbleef, vertelde dat een Engelse renner die bij de slager in de buurt verbleef, een koers had gewonnen. Ik ging een kijkje nemen, en trof hem al zonnend in het voortuintje aan. ‘Logeert Tom Simpson hier?’ vroeg ik. Waarop hij: ‘Oh no, not another bloody froggy.’ Fransen werden door de Britse soldaten in de Tweede Wereldoorlog froggies genoemd. Hij zei het omdat het Frans hem zo veel moeite kostte dat het op zijn zenuwen werkte. Maar toen hij hoorde dat ik een Engelse was, was hij blij.

»We waren al snel verloofd, op een kerstavond, met het plan om een jaar later te trouwen. Maar de volgende dag zei hij: ‘Waarom wachten?’ Een week later zijn we getrouwd. We schraapten de bovenste laag van de kerstcake en zetten er een bruidspaar op. Typisch Tom: hij had geen geduld, en was héél onstuimig en impulsief. Ik was 21 jaar, en vond het allemaal best (lacht).»

HOBAN «Tom wilde geen tijd verliezen. Het was altijd meteen van: ‘Yes, let’s do it!’ Dan kocht hij bijvoorbeeld een Aston Martin – hij was gek van sportwagens – zonder erbij stil te staan dat zo’n ding 1 liter olie voor 4 liter benzine verbruikt. Een goeie investering kun je zoiets niet noemen.»

Sherburn «Je kon hem nóóit intomen: hij wilde vooruit en was altijd bezig. Zo had hij het plan opgevat om in een trein te gaan wonen, ergens met een mooi stuk land eromheen. De wagons zou hij zelf verbouwen, hij had het allemaal uitgetekend. Hij wilde anders zijn, ik weet niet waarom. Ik ben blij dat het niet is doorgegaan, maar met Tom was het leven nooit saai (lacht).»

HOBAN «Ook in de koers speelde dat vurige temperament: hij demarreerde als hij er zin in had. Maar daardoor maakte hij fouten en viel hij veel. Dat vond hij niet erg: ‘Wie niet waagt, niet wint.’ Zo reed hij in Parijs-Roubaix van 1960 bijna de hele tijd alleen in de aanval, om nét voor de finish stil te vallen.»

HUMO Op die manier won hij wel de harten van de wielerliefhebbers. Met zijn excentrieke en hartelijke karakter was hij heel populair. Hij kwam – hoogst uitzonderlijk – zelfs in de gratie van keizer Rik Van Looy.

Sherburn «Hij was anders dan de Vlaamse renners. Als hij naar een koers ging, zei hij vooraf: ik ga zó hard rijden dat er aan de finish niemand meer bij mij zit.»

HOBAN «Rik Van Looy accepteerde Tom omdat hij van nergens kwam, omdat hij had moeten vechten om er te komen. Eddy Merckx, daarentegen, vond hij een Brusselse snob.»

HUMO Als je Tom op archiefbeelden hoort praten, valt vooral zijn zachte stem op.

Sherburn «Hij was de vriendelijkheid zelve, altijd.»

HOBAN «Maar in de koers veranderde dat. Als de adrenaline pompt, word je een beest. Ik zag mezelf ook altijd als een vriendelijke mens, tot een ploegmaat me een keer zei: ‘Barry, de laatste 20 kilometer heb je de hele tijd naar mij zitten grommen en brullen.’ Ook Tom was zo. Tijdens Parijs-Nice van 1967 heeft hij zijn jonge ploegmaat Eddy Merckx geflikt door in de afdaling weg te springen: hij wilde die snotneus laten voelen wie de kopman was.»

HUMO In 1965 werd Tom wereldkampioen, een belangrijk moment voor hem.

Sherburn «‘Nu hoor ik écht bij de groten,’ zei hij. Hij bereikte al zijn grote doelen: Milaan-Sanremo, de Ronde van Vlaanderen, de Ronde van Lombardije, Bordeaux-Parijs.»

HOBAN «Hij had zijn plaats tussen Anquetil, Poulidor, Van Looy en Altig verworven: Tom had het voor mekaar.»

'De organisatie van de Tour heeft Toms dood op haar ­geweten. De medische voorzieningen waren totaal ontoereikend.'


De eerste Brit

HUMO Helen, Tom en jij waren celebrity’s in die tijd: hij zoog de aandacht naar zich toe.

Sherburn «Tom had net zo goed een acteur kunnen zijn. Hij ging volgens de laatste mode gekleed, met leren broeken en puntschoenen. Of hij liep rond met een bolhoed, als een echte Engelse gentleman.

»Ach, voor mij zal Tom nooit sterven: als ik mijn dochters zie, leeft hij voort. Soms zegt Joanne iets, en krijg ik een déjà vu: ze klinkt exact hetzelfde als haar vader. Ze heeft zijn karakter, met diezelfde vastberadenheid. Zij wil ook het meest over haar vader weten.»

HOBAN «Als ze iemand ontmoet die Tom heeft gekend, haalt ze hem de pieren uit de neus.»

Sherburn «Jane hield ook van haar vader, maar het is anders. Soms wenste ik dat hij een beetje langer had geleefd: mijn dochters waren 4 en 5 toen hij stierf, dan ben je te jong om veel te onthouden.»

HUMO Toen Joanne in 1997 de Mont Ventoux opreed, vond ze daar naar eigen zeggen haar vader terug.

Sherburn «Ja, en de trap naar het monument die ze onlang liet bouwen, noemt ze haar stairway to heaven. Joanne bewaakt Toms nalatenschap, en gaat dikwijls naar de Ventoux. Dit jaar komt er een heel bijzondere herdenking: het was mijn grote wens om met de volledige familie samen te komen in de Provence. Veel familieleden van Tom hebben het monument nog nooit gezien. Joanne heeft iedereen aangeschreven, en het lijkt erop dat bijna iedereen zal komen – ik schat dat we met meer dan tweehonderd zullen zijn.»

HOBAN «Joanne zal ’s morgens de berg proberen te beklimmen, met Toms originele rugnummer 49 opgespeld. Eigenlijk kon ze niet meer fietsen door een zwaar fietsongeval, maar ze heeft de genen van haar vader, hè. Een deel van de familie zal haar vergezellen, samen met een hoop sympathisanten. Er zijn duizenden mensen die dagelijks de Ventoux oprijden, je kunt je inbeelden hoe het op 13 juli zal zijn.»

HUMO De naam Tom Simpson roept nog veel emoties op. Hoe voelt dat voor jou, Helen?

Sherburn «Amazing. Af en toe bezoeken we het monument. Toen we er enkele jaren geleden op de 13de juli aan het schoonmaken waren, hebben we met de mensen gepraat die er stopten. Zonder ons kenbaar te maken. Zo was er een Japanner die een kruisteken maakte en begon te huilen. Zelfs Bradley Wiggins heeft ons gevraagd of hij op de herdenking van dit jaar met Joanne mag meefietsen.»

HOBAN «Brad weet alles van Tom. In zijn huis is hij een klein museum met memorabilia van zijn wielerhelden aan het bouwen. Spullen van Tom zullen er in overvloed zijn.»

HUMO Toen de Tour in 2009 het Verenigd Koninkrijk aandeed, werd Simpson uitgebreid geëerd door de huidige generatie Britse renners – David Millar, Mark Cavendish én Wiggins.

HOBAN «Ook toen Cavendish wereldkampioen werd, reed de hele Britse ploeg met hem in gedachten. Tom won als eerste Brit de grote koersen, en effende het pad voor alle Britse wielrenners.»


Dromen van Tom

HUMO Ook jullie houden de herinnering levendig.

Sherburn «Tom maakt deel uit van ons huwelijk. Wij zijn hier met z’n drieën.»

HOBAN «Het hangt hier vol foto’s, en in het toilet vind je een klein museum met zijn medaille van het WK.»

Sherburn «Wij praten nog elke dag over hem.»

HOBAN «Soms voel je dat mensen het onderwerp angstvallig proberen te vermijden, om ons niet te kwetsen. Maar dat zou nooit het geval zijn.»

Sherburn «Ik droom geregeld dat Tom terug is. Dan staat hij opeens in de keuken en vraag ik hem: ‘Waar heb je al die tijd gezeten? Denk je hier zomaar te kunnen binnenwandelen?’ Barry verberg ik dan snel in een kast, omdat Tom niet weet dat ik met hem getrouwd ben (lacht).»

HOBAN «Dan staan we ’s morgens op en zegt Helen: ‘Tom was weer op bezoek vannacht’.»

HUMO Barry, Joanne zei dat ze jou een moeilijke tijd heeft bezorgd als kind.

Sherburn «Ik begreep het wel. Ze had haar vader verloren, en ze dacht dat ik ook haar moeder van haar zou afpakken.»

Sherburn «Op een keer zei ze: ‘Jij bent mijn vader niet.’»

HOBAN «Nee, dat was Jane. ‘Je hebt geluk,’ heb ik geantwoord. ‘Ik heb je vader beter gekend dan jij, en hij zou nog veel strenger voor jou geweest zijn.’»

HUMO Er bestaan foto’s van Tom en jou, voor de start van de fatale rit, op een boot voor de haven van Marseille, samen breed lachend: symbolischer kan haast niet.

Sherburn «Dat gevoel heb ik ook: mijn twee echtgenoten, samen op de foto, en enkele uren later is één van de twee er niet meer. Bizar.»

HOBAN «Op één van die foto’s zie je hoe Tom stevig in mijn arm knijpt. Zijn grimas zegt alles: ‘Ik weet dat je me in het water zult kieperen zodra je de kans krijgt.’ Zolang je koerst, blijf je een kwajongen (lacht).»

HUMO ‘Als ik me nog meer opofferingen zou getroosten, dan zou ik op een dag de Tour de France kunnen winnen,’ heeft hij gezegd.

Sherburn «Hij wilde de Tour van 1967 winnen. Toen ik hem naar het station van Gent-Sint-Pieters bracht, waar hij de trein naar de start in Parijs nam, zei hij tegen mij: ‘Ik ga naar de Tour om hem te winnen.’ Hij stond op de zesde plaats in het klassement toen hij stierf: wie zal zeggen of het hem gelukt zou zijn? Misschien niet. Maar als je er niet in gelooft, raak je er zeker niet, vond hij.»

HUMO ‘Tomorrow will be my day,’ zei hij aan de telefoon tegen jou de avond voor zijn dood. Wat was hij van plan?

Sherburn «Tja, wat wilde hij daarmee zeggen? We zullen het nooit weten. Hij klonk zeer opgewekt, en het was echt het allerlaatste wat hij tegen mij zei. Hij heeft woord gehouden (zwijgt lang).»

HOBAN «Volgens mij had hij de Tour kunnen winnen, ook al was hij geen echte ronderenner. De Ronde van Frankrijk werd dat jaar met landenploegen gereden en die edities waren altijd gemakkelijker dan die met sponsorploegen. De koers verliep minder gecontroleerd. Met één superdag in de bergen kon je winnen. ‘Morgen val ik aan op de Ventoux,’ moet Tom gedacht hebben.»

'Soms wenste ik dat Tom een beetje langer had geleefd: mijn dochters waren 4 en 5 toen hij stierf.'

HUMO In de dagen daarvoor was hij ziek geweest: hij sukkelde met z’n maag en darmen. Waren die problemen dan van de baan?

HOBAN «Dat wordt altijd beweerd, maar ik heb nooit geweten dat hij ziek was. Terwijl ik met hem in de ploeg reed, en close met hem omging.»

Sherburn «Hij kreeg zogezegd al dagen geen eten meer binnen. Maar aan de telefoon heeft hij mij daar nooit iets van gezegd. Terwijl hij me dagelijks belde. Waarom zou hij dat voor mij hebben verzwegen?»

HOBAN «Als je naar die foto’s op de boot kijkt, merk je toch ook niks aan hem?

»Men heeft zoveel verteld: zo hebben ze sporen van alcohol aangetroffen, het zou om cognac gaan. Cognac? Als het bloedheet is? (Windt zich op) Komaan, zeg. We dronken zelfs geen bier omdat we wisten dat het meteen op de benen sloeg. Alcohol gebruikten we enkel tijdens de koude voorjaarsklassiekers. Dan hadden we allemaal een heupflesje bij, met jenever of kersenlikeur.

»Die dag was het meer dan 42 graden op de Mont Ventoux, afschuwelijk heet. Héél die Tour hebben we afgezien van de warmte. Ze drukten ons op het hart: ‘Drink niet te veel, dat is slecht voor je.’ Terwijl het net tegenovergesteld is. In de jaren 60 was er niks geweten over voeding voor topsporters. Nu heeft elke ploeg een voedingsdeskundige in dienst.»

Sherburn «Op dat vlak was Tom een pionier. Hij zocht wél naar de juiste voeding, aan de hand van een Frans boekje – ‘Les cures de jus fruits et légumes’. Daarin stond de heilzame werking van fruit- en groentensap beschreven: ik heb líters wortelsap voor hem gemaakt. En Tom at dagelijks knoflook. Rauw, als een appel. Om infecties tegen te gaan, en voor de bloedsomloop.»

HUMO De Britse ploegleider Alex Taylor heeft het zichzelf altijd verweten dat hij Tom terug op zijn fiets zette, op diens eigen vraag, nadat hij er een eerste keer al zwalpend af was gevallen.

HOBAN «Ja, maar we mogen Alex en Harry (Hall, de mecanicien die hielp, red.) niks verwijten: het kwam gewoon niet in je op dat iemand op de fiets kon sterven. Ik ben tijdens die rit ook voorbij Tom gereden: ik dacht dat hij gevallen was, of zichzelf geforceerd had. Niet ondenkbaar met die hitte. Helaas voor Tom waren de medische voorzieningen in de Tour totaal ontoereikend, meer nog: het was een schande! (Kwaad) Tom had nóóit mogen sterven. En: hij is van twee dingen doodgegaan: uitputting en een hartstilstand. Full stop.»


Hypocriet

Helen komt tussen en vraagt wie er zin heeft in appeltaart. Het lijkt alsof ze het gesprek even uit de weg wil gaan. Het zogenaamde amfetaminegebruik van Simpson is taboe, is me vooraf gemeld. Maar als Barry verdergaat met zijn vlammende betoog, komt ze er meteen weer bij zitten.

HOBAN «Er zakken ook weleens voetballers op het veld in mekaar. En zo is het ook bij Tom gegaan. Joanne probeert al jaren het autopsierapport te bemachtigen, maar ze stoot telkens op een muur.»

Sherburn «Ook al weten we dat het bestaat. Het is uitgevoerd in het ziekenhuis van Avignon, waar Tom per helikopter naartoe was gebracht. Daar beweren ze dat het vernietigd is.»

HOBAN «In de Tour hadden ze zaken als een defibrillator bij de hand moeten hebben. Maar er was niks. Toen Tom stierf waren er twee opties: ofwel kreeg de Tour de France de schuld toegewezen, ofwel Tom zelf. En de organisatie van de Tour heeft er alles aan gedaan om van Tom de grote zondebok te maken. Zij hebben het bericht verspreid dat zijn dood mee te wijten is aan een combinatie van amfetamine- en alcoholgebruik. Maar dat klopt niet, het is speculatie. En het autopsierapport zou dat bijna zeker bevestigen.»

HUMO Helen, is het dat wat je na al die jaren nog het meest raakt? Dat de Tour de schuld in Toms schoenen schoof?

Sherburn «Ja, want zij hebben zijn dood op hun geweten.»

HOBAN «Het enige wat de Tour als hulp kon aanbieden was mond-op-mondbeademing. Daar bleef het bij.»

HUMO De toenmalige Tourdokter Pierre Dumas had niet eens een toereikend diploma, wordt dikwijls beweerd.

Sherburn «Praat me niet over die man! Ik krijg er nog altijd de stuipen van. Hij liep er ook altijd onverzorgd bij.»

HOBAN «Hij was een hypocriet. En een vazal van organisator Felix Lévitan, door wie hij zich liet gebruiken. De Tour pakte er graag mee uit dat ze een ‘sportdokter’ ter beschikking hadden, maar Dumas had nooit het beroep van arts uitgeoefend. De Tourorganisatie van die jaren laat zich in één woord omschrijven: maffia! Het is pas verbeterd toen ex-renner Jean-Marie Leblanc aan de macht kwam. Pas toen werden de belangen van de renners verdedigd.»

Sherburn «Leblanc heeft de hand naar ons uitgestoken, nadat de Tourorganisatie ons jarenlang had doodgezwegen: wij waren een smet op hun blazoen. Ach, de Tour wil Tom het liefst van al vergeten. Ze zullen hem nooit eren, zoals ze met Fabio Casartelli hebben gedaan (Casartelli kwam in 1995 om het leven bij een valpartij in de 15de etappe van de Tour, red.).»

HUMO Heeft Tom amfetamines gebruikt?

HOBAN «Dat weten we dus niet, en daar gaat het om. In de kranten stond dat ze amfetamines hadden aangetroffen in zijn truitje.»

Sherburn «Amfetamines kunnen zijn dood niet veroorzaakt hebben.»

HUMO Zoals Jan Janssen, Toms generatiegenoot in het peloton, zei: ‘Als Toms dood aan amfetaminegebruik te wijten is, dan zouden we allemaal gestorven zijn.’

HOBAN «Natuurlijk. Men doet alsof Tom de enige renner was die amfetamines nam, terwijl het gebruik ervan wijdverspreid was in het peloton. Maar je moet vooral naar Toms karakter kijken: hij kon meer afzien dan de andere renners. En op de Mont Ventoux ging hij véél te ver, op een plaats en in omstandigheden die daar niet voor geschikt waren. Tegenwoordig mag de publiciteitskaravaan de berg niet meer op als het windstil en bloedheet is. Maar die dag hing de berg nog vol dieseldampen. Zulke dingen moet je óók in acht nemen.»

Sherburn «Tom is het slachtoffer geworden van zijn eigen onverzettelijkheid. Die dag is hij daarin te ver gegaan: hij wilde niet opgeven, tot zijn hart het begaf.»

'Men doet alsof Tom de enige renner was die amfetamines nam, maar het gebruik ervan was wijdverspreid in het peloton'

HUMO In het Canvas-programma ‘Belga Sport’ citeerde jullie ploegmaat Colin Lewis Tom over zijn amfetaminegebruik: ‘If it takes ten to kill, I’ll take nine.’

HOBAN «Ik begrijp niet waar hij dat vandaan haalt. Lewis reed de Tour met ons in 1967, zijn enige wapenfeit. Járen later, alsof zijn geheugen plots opnieuw werkte, kwam hij met dit verhaal op de proppen. Maar hij kraamt echt onzin uit. Zo beweerde hij dat er op een avond in ons hotel in Grenoble mannen in zwarte leren jassen aan de receptie stonden, om Tom van amfetamines te voorzien. Alsof het om agenten van de KGB ging! (Woest) Ik verzeker je: als je spul nodig had, kon je dat heel gemakkelijk krijgen en moest je geen beroep doen op mannen in zwarte leren jassen.»

Sherburn «Ik walg van zijn verhalen.»

HOBAN «Ik heb hem opgebeld en gezegd: ‘Judas die je bent.’ I hate him. Hoe kun je nu zo’n verhaal verzinnen, enkel en alleen om zelf in de belangstelling te staan? We blijven ons verzetten tegen het beeld van Tom Simpson als de eerste dopingdode van de Tour de France. Waarom? Omdat het niet met de waarheid strookt.

»Er werd ook gezegd dat Tom onder grote druk stond van zijn manager Daniel Dousset: hij moest zogezegd goede resultaten neerzetten voor een nieuw contract. Maar Dousset was er de man niet naar om iemand onder druk te zetten. Je wist zelf wel dat je meer geld kon vragen als je goed presteerde.»


Wit als een laken

HUMO Helen, jij was op die bewuste dag op vakantie in Corsica met de kinderen.

Sherburn «We waren op het strand, en luisterden naar het ritverslag op de radio. Eerst hoorden we dat Tom gevallen was, daarna dat hij een schedelbreuk had opgelopen. Met Blanche Leulliot, een vriendin én de vrouw van een journalist in de Tour, besloten we naar het dorp te gaan voor meer nieuws. Toen ze haar man belde, zei ze alleen ja en nee. Ze drong erop aan dat we naar het huis van vrienden zouden gaan, even verderop. Op straat keek iedereen me met grote ogen aan, niemand durfde iets te zeggen: ik voelde dat er meer aan de hand was. En toen vertelde Blanche me dat Tom gestorven was. Wat volgde, was de wereld die op mijn hoofd viel. Meteen daarna kwam mijn vader de kamer binnen – mijn ouders waren de dag voordien in Corsica aangekomen. Zijn gezicht zag zo wit als een laken, en we zijn mekaar in de armen gevlogen. Nadien ben ik weggevlucht, ik kon de situatie niet meer aan. Ik was volledig verdoofd, en ben blijven wandelen. De volgende morgen zijn we naar Avignon gevlogen en meteen naar het funerarium gegaan. Ik weet nog dat Dalida, de beroemde zangeres, plots in mijn kamer stond. Ze verbleef in hetzelfde hotel, en heeft zeker twee uur met me gepraat. Ze had zelf een bewogen leven achter de rug, en wilde me helpen. Ik moest zoveel beslissingen nemen: waar zou ik Tom begraven? En in welke kist? Allemaal dingen waar ik niet aan toe was – ik was amper 27. Uiteindelijk is hij in Harworth begraven, het stadje waar hij opgroeide en waar zijn ouders woonden.»

HUMO Het opschrift op zijn grafsteen vat alles samen: ‘His body ached, his legs grew tired, but he still would not give in.’ Wie heeft die bedacht?

Sherburn «Zijn broer Harry, van wie ik tot dan nog nooit iets had vernomen. Hij woont nog altijd in Australië. Tom en hij verschilden heel erg van karakter en hadden nauwelijks contact. Toch wist hij beter dan wie ook te beschrijven wat er met zijn broer was gebeurd.»

HUMO Barry, jij won de rit de dag na Toms overlijden.

HOBAN «Dat was een surreële ervaring: er was nauwelijks lawaai, zelfs in het peloton zei amper iemand een woord. En als we door de dorpen reden, stonden de mensen in kilometerslange rijen sereen in de handen te klappen. Je voelde tot in je diepste vezels het verdriet, hoe iedereen meeleefde. Voor de start kwam Jean Stablinski naar mij toe om te zeggen dat de notabelen van het peloton – hijzelf, Gimondi, Poulidor, Janssen, Pingeon – hadden beslist dat er een Britse renner moest winnen. Op een gegeven moment reed ik plots 40 meter voor het peloton uit. Toen ik achteromkeek, gaven de Franse renners me een teken: ik moest alleen doorrijden.»


Onstuimig in zaken

HUMO Helen, hoe heb je het de jaren nadien gered?

Sherburn «Mijn zus Kay werkte in Zwitserland, maar is meteen gestopt en bij me ingetrokken. In het begin was het heel moeilijk omdat al het geld geblokkeerd stond. Het waren donkere tijden, ik dacht dat ik niet verder kon zonder Tom. Dat ik er nog ben, is dankzij de kinderen: zij gaven me een reden om te blijven leven.»

Hoban «Op zo’n moment duiken er altijd profiteurs op. Mensen die plots kwamen aanzetten met: ‘Mevrouw Simpson, Tom moet me nog geld.’ En Helen betaalde.»

'Twee jaar na ­Simpsons dood hertrouwde Helen met zijn ploegmaat, Barry ­Hoban: 'Ik ben er zeker van dat hij het zou ­goedkeuren.'

HUMO Eddy Merckx heeft ooit gezegd dat Tom zich in de laatste jaren van zijn leven meer inliet met zaken dan met wielrennen.

HOBAN «Tom was fit, sterk en vitaal. Hij dacht vooruit, en wilde zijn toekomst veiligstellen. Hij kocht gronden en bouwde appartementen. Alleen kreeg hij veel slecht advies: in die tijd werden wij slecht omringd, mensen wilden vooral voordeel halen uit sterren als Tom.»

Sherburn «Op Corsica had hij 11 hectare grond gekocht, waarvan ik er achteraf 9 heb verkocht. Hij wilde er een vakantiepark op bouwen, een heel goed idee. Maar ja, ook in het zakendoen was Tom onstuimig.»

HOBAN «Aan het kanaal in Gent had hij twee appartementsblokken laten optrekken, en op de hoek moest ook nog een benzinestation komen.»

Sherburn «Veel geld is in rook opgegaan aan plannen en speculatie. Ja, er waren schulden, maar geen grote. De appartementen hebben minder opgebracht omdat de notaris een fout had gemaakt. En zo heb ik veel moeten bijpassen.»

HUMO Hoe werden jullie een koppel?

HOBAN «Ik woonde ook in de buurt van Gent, en kwam al geregeld bij Tom en Helen over de vloer. Na de Tour van 1967 heb ik eerst een maand criteriums gereden in Frankrijk. Mensen vragen me nog dikwijls waarom ik de Tour heb uitgereden na Toms dood. Maar ik moest mijn brood verdienen als renner. Natuurlijk had ik liever het vliegtuig genomen en zijn begrafenis bijgewoond. Enfin, ik kwam na de Tour nog meer op bezoek bij Helen, en we werden goede vrienden. Al weet ik niet meer wanneer de vlam precies is overgeslagen.»

Sherburn «Dat ben ik ook vergeten (lacht).»

HUMO Wat waren de reacties toen jullie trouwden?

Sherburn «Ik heb Barry meteen gezegd dat ik eerst met Toms ouders wilde praten, ze moesten het eerst van mij horen. Ze hadden er moeite mee, vooral omdat ik opnieuw met een wielrenner trouwde. Dat was de reactie die ik het meest hoorde, en iedereen had tijd nodig om aan het idee te wennen. Maar uiteindelijk waren Toms ouders ook aanwezig op ons huwelijk.»

HUMO En wat zegt Tom er in jouw dromen van dat je met Barry bent hertrouwd?

Sherburn «Hij weet het niet, want ik verstop Barry altijd! En Tom is in die dromen nooit veel van zeggen (lacht). Maar ik ben er zeker van dat hij het zou goedkeuren.»

HOBAN «Tom en ik hadden een goede verstandhouding. Hij was een vriend.»

HUMO Had u het nooit moeilijk met Toms schaduw die over het huwelijk hing? Of bij de zoveelste herdenking?

HOBAN «Nooit. Ook omdat ik hem niet wilde afpakken van Jane en Joanne. Ik heb heel veel respect voor wie Tom was. Zelfs onze dochter Daniella is opgegroeid met de herinnering aan Tom Simpson, ook al heeft ze hem nooit gekend. En nadat we getrouwd waren, bleven ze Helen in de winkels in Gent aanspreken als ‘mevrouw Simpson’. Nu nog, trouwens (lacht).»

HUMO Helen, is het nog altijd je wens dat jouw as op de Mont Ventoux wordt verstrooid?

Sherburn «Ja, daar wil ik zijn als ik dood ben, dicht bij Tom. Op die plek is hij gestorven, hij ís daar.»



Mark Van Lombeek,

‘Major Tom Simpson. De legende leeft voort’, Borgerhoff & Lamberigts

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234