null Beeld

Cherchez la Femme: Li Vandamme, de vrouw van nieuwsanker Lieven Verstraete

Twee dingen worden al snel duidelijk voor wie Li O Lait binnenstapt, de Brugse koffiebar die nieuwsanker Lieven Verstraete mee uitbaat. Eén: binnen deelt Li Vandamme, niet Lieven, de lakens uit. En twee: Lieven heeft zijn vrouwen het liefste zoals zijn koffie. Wárm. Of wat dacht u.

Tom Raes

'Ik moet nooit iets opzoeken als we op reis gaan, Lieven weet alles al'

Tot voor kort hechtten ook wij geloof aan het gerucht als zou de elegante verschijning aan de zijde van Lieven Verstraete van Braziliaanse makelij zijn. Een vergissing die wellicht ingegeven was door Lievens vurige koorts voor al wat van ver en van dichtbij met Brazilië te maken heeft. Maar de liefde doet niet aan identiteitscontroles: Li is half Congolees. Wij hebben onze vooroordelen het liefste zoals onze koffie: verkeerd.

HUMO Hoe heb je Lieven leren kennen?

Li Vandamme «Ik werkte vroeger in de marketing. Op een bepaald moment zat er op mijn werk een bedrijfsfeest aan te komen, maar ik had helemaal geen zin om alleen te komen opdagen – mijn huwelijk was niet lang daarvoor stukgelopen. Toen ik dat vertelde aan een collega, zei die dat hij iemand voor me zou zoeken. Die collega was toevallig de beste vriend van Lieven, en hij heeft hem mijn nummer gegeven. Nu, we hebben elkaar niet voor het eerst ontmoet op dat feest: we hadden vooraf toch eens afgesproken, zodat we tenminste al wisten hoe we er uitzagen (lacht). En het klikte.»

HUMO Kende je Lieven dan niet van op tv?

Vandamme «Nee, we zijn echt aan elkaar voorgesteld. We hadden elkaar wel al één keer eerder ontmoet, ook via die gemeenschappelijke vriend. ‘Dit is Lieven Verstraete,’ zei die, met een lijst van de programma’s die hij presenteerde. Waarop ik dacht: ‘O nee, het is zo’n dikkenek.’ (lacht)»

HUMO Hoe ging de avond zelf?

Vandamme «De avond van het feest had Lieven nog een presentatie te doen, weet ik nog. Maar hij is toch nog afgekomen. Dat hij die moeite wou doen, nam me wel voor hem in. Maar het waren de foto’s van zijn kinderen die de doorslag gaven. Dat hij die altijd bij zich had, charmeerde me. Nu heeft iedereen een smartphone en is het makkelijk om foto’s boven te halen. Maar toen betekende dat nog iets, een man die altijd foto’s van zijn kinderen bij zich droeg.»

undefined

'Van ons twee ben ik de creatieveling, Lieven de realist. Ik droom, en hij zet me af en toe weer met de voeten op de grond'

HUMO Jullie hadden allebei al kinderen. Hoe vlot ging het om dat nieuw samengestelde gezin op poten te zetten?

Vandamme «We hadden er elk twee, een ménage à quatre die we in goeie banen moesten zien te leiden. Zoiets is nooit evident, en al helemaal niet als de kinderen ook nog eens op de drempel van de puberteit staan. Er komt voor elk kind een moment waarop z’n ouders plots ouwe zakken zijn, en bij ons kwam dat min of meer op hetzelfde moment: Lievens oudste zoon scheelt maar een jaar met mijn oudste dochter, en zijn dochter scheelt maar een jaar met mijn zoon. We hebben het dus mogen horen (lacht).

»Je hebt elk een eigen manier van opvoeden, en je probeert je niet te mengen in hoe de ander z’n kinderen grootbrengt. Maar verschillen zijn er altijd: het moet al een mirakel zijn willen jouw visie en die van je partner voor 100 procent samenvallen.»

HUMO Was Lieven jouw type?

Vandamme «Eigenlijk niet (lacht). Maar wat betekent dat? Types zijn iets voor als je jong bent, later leer je verder kijken dan dat: waar een mens voor staat, wat zijn waarden zijn en waar zijn gevoeligheden liggen. Die foto’s die Lieven bijhad van zijn kinderen, die vertelden voor mij iets over hem. Bovendien merkte ik er totaal niets van dat hij bekend was van tv: hij liep op geen enkele manier naast zijn schoenen. Ook vandaag: zelfs als we op reis zijn en we komen Belgen tegen die hem herkennen, blijft hij altijd beleefd. Zelfs wanneer ze ongevraagd komen aanschuiven aan tafel.»

HUMO Dat gebeurt?

Vandamme «O ja, een groepsreis moet je niet proberen te maken vanuit België: dan is Lieven zelf één van de attracties.»

HUMO Schrok het je niet af dat hij journalist is? Het cliché wil dat die in de eerste plaats met hun werk getrouwd zijn.

Vandamme «Lieven werkt ook veel, ja. Maar ik ben opgegroeid in een groot gezin met heel verschillende individuen. Ik ben het gewoon om rekening te houden met andere mensen, en met de manieren waarop mensen van elkaar kunnen verschillen. Leven en laten leven – zolang je elkaar in het midden maar kunt vinden.»

HUMO Hoe sterk verschillen jullie van elkaar?

Vandamme «Mij kan het bijvoorbeeld niet altijd even hard schelen wat er gaande is in de wereld, wat Lieven natuurlijk wél ten volste interesseert. Niet dat het me koud laat, maar ik heb al genoeg miserie meegemaakt dicht bij huis, denk ik maar. Als ik het ’s avonds toch eens waag om hem te vragen wat er die dag in de wereld gebeurd is, wil hij het vaak niet vertellen. Hij heeft het tegen dan al een paar keer aan iedereen moeten uitleggen voor de camera, zodat hij uitgepraat is (lacht).

undefined

'Nadien was hij iets emotioneler, maar dat is weer goed gekomen.' Lieven Verstraete stond na zijn openhartoperatie op de cover van Humo.

»Die verschillen tussen ons maken het ook boeiend: ik heb bijvoorbeeld aan de kunstacademie gestudeerd, hij geschiedenis aan de universiteit. Daardoor heb ik de luxe om nooit iets te moeten opzoeken als we op reis gaan: Lieven weet alles al, en hij neemt ons telkens mee naar de interessantste plekken, die geen ander mens weet zijn. Nu, soms kan hij daardoor ook weleens roekeloos worden. Lieven is bijvoorbeeld peter van een project in Brazilië om kinderen in favela’s van de straat te houden, en toen we er op reis waren, nam hij ons eens mee naar zo’n buurt. Geen toerist die er ooit komt, klonk het. Tot we er kleine gastjes met messen over straat zagen lopen, en ik plots besefte waarom dat zo is. Dus ja, spannend (lacht).»

HUMO Lievens liefde voor Brazilië is bekend, net als zijn bijna encyclopedische kennis over het land.

Vandamme «O, maar niet alleen over Brazilië: Lieven weet over vrijwel alles iets. Neem nu Barcelona: toen we daar op reis waren, troonde hij ons mee naar plaatsen die geen kat weet zijn. Het échte stadsleven, fantastisch om zien. Of muziek: veel mensen denken dat Lieven enkel thuis is in Braziliaanse muziek, maar hij kan werkelijk bij álle genres artiest, tekst en jaar van verschijning opnoemen. Echt, soms sta ik te kijken van wat hij allemaal weet.»


Klein hartje

HUMO Twee jaar geleden toonde Lieven op de cover van Humo het litteken dat hij had overgehouden aan zijn openhartoperatie drie maand eerder. Hij zou zijn hartproblemen lang voor jou verborgen hebben.

Vandamme (lachje) «Lieven mag dan wel stil overkomen voor de buitenwereld, maar zó stil is hij nu ook weer niet. Voor de problemen vastgesteld werden, klaagde hij al langer dat er iets aan de hand was. Lieven is een sportieve man, maar bij het lopen merkte hij dat hij zijn hele parcours niet meer kon afwerken zonder pijn. Maar toch, toen het verdict uiteindelijk kwam en bleek dat er een openhartoperatie zou volgen, waren we enorm geschrokken. Kort daarvoor waren we in Gent nog op controle gegaan, omdat Lieven voelde dat er iets mis was, en na afloop hadden we te horen gekregen dat er geen problemen waren. Lieven geloofde er niets van – en terecht, zo bleek: toen ze even later bij een onderzoek dan toch eens zijn binnenkant bekeken, mocht hij niet eens meer naar huis: hij moest meteen onder het mes. Zo dringend was het.»

HUMO Wat denk je op zo’n moment?

Vandamme «Ik herinner me nog goed hoe ik na de operatie voor het eerst bij hem op de kamer kwam: daar lag hij dan, bijna halfdood tussen al die machines. Mijn zoon was meegegaan naar het ziekenhuis: vooraf had hij nog lacherig zitten opscheppen dat hij een selfie zou maken met Lieven. Maar toen we binnen stonden, durfde hij al niet meer (lacht). Een akelig zicht was het. Het idee ook: dat ze bij zo’n operatie je hele borstkas openzagen. Ik heb destijds aan de kunstacademie anatomieles gekregen om te leren hoe je een lichaam moet schetsen, en ik had toen gezien hoe je ribbenkast eigenlijk je hele lichaam bijeenhoudt. Daar moest ik vaak aan denken. Zelfs na de operatie was ik nog lang bang dat Lievens ribbenkast langs de naad weer zou openspringen.»

HUMO Is hij veranderd na die periode? In zijn comebackinterview gaf hij toe emotioneler te zijn geworden.

Vandamme «Dat is intussen alweer goed gekomen (lacht). Hoe gaat dat met mensen die zoiets meemaken? Eerst denk je dat je veranderd bent en heb je allerlei voornemens, maar nadien neemt je persoonlijkheid het weer over.»

HUMO Kijk je sindsdien over z’n schouder mee om te zien of hij wel gezond leeft?

Vandamme (lacht) «Daar begin ik niet aan. Als ik tegen mijn kinderen zeg wat ze moeten doen, is het al van: ‘Ma, zaag niet.’ Wat zou ik een volwassen man dan de les gaan spellen? We zijn groot genoeg, hè. We moeten zelf maar beslissen wat goed is en wat niet.»

undefined

'We waren één van de eerste Congolese gezinnen in Oostende. Wanneer we op straat liepen, gebeurde het weleens dat er werd geroepen: 'Er is daar een neger!''

undefined

null Beeld

HUMO Je runt een koffiebar, waar Lieven vaak een handje toesteekt. Al doende heeft hij, naar eigen zeggen, beseft dat hij geen geboren ondernemer is.

Vandamme «Ik ook niet hoor. Maar ik geef toe: ik heb hem een beetje meegesleurd in het hele verhaal. Ik ben van ons twee de creatieveling, Lieven de realist. Ik droom, en hij zet me af en toe weer met de voeten op de grond. Maar ik heb wél altijd zijn steun, hoe gek hij mijn dromen soms ook vindt. Toen ik met het idee kwam om een koffiebar te beginnen, heeft hij me ook gevolgd – zij het met een klein hartje (lacht).»

HUMO Je had een job als marketeer. Waarom heb je die opgegeven?

Vandamme «Ik had er genoeg van om voor iemand anders te werken en nooit thuis te zijn. Hier kunnen mensen me opzoeken terwijl ik werk, wat op een kantoor niet zou kunnen. Maar dat neemt niet weg dat het momenteel ongelofelijk moeilijk is om iets te beginnen als zelfstandige. Dat voelen we wel. En dan lopen we ook nog eens in de kijker omdat Lieven als bekend gezicht mee in de zaak staat.»

HUMO Zo viel in december in de vakpers te lezen dat Li O Lait geen goeie investering zou zijn – ‘niet rendabel’.

Vandamme «Juist, ja. Maar wij dóén het wel, we durven het tenminste aan. Het is geweldig werk, en we hebben een fantastisch, gemengd publiek. En intussen draaien we wél al break-even: het voorbije boekjaar hebben we voor het eerst een kleine winst geboekt. Zeker na de aanslagen in Brussel, die voor een toeristische stad als Brugge ook gevolgen hebben, is dat toch een prestatie. Onze klanten zijn ons gelukkig trouw gebleven.

»Ik had al wat kennis van bedrijfskunde door mijn jaren in de marketing. Ik zou als jongere niet graag iets beginnen vandaag. Je goed laten begeleiden is de boodschap. Mijn dochter studeert momenteel zorgkunde, en samen met haar volg ik een cursus om kankerpatiënten te masseren. Mijn zus heeft zelf darmkanker gehad, en de meter van mijn dochter heeft ook al borstkanker overwonnen. Daarom droom ik er nu van om ooit iets op te starten voor mijn dochter – dat ze die mensen kan helpen.»


Beetje vreemd

HUMO Je bent half Congolees. Rekening houdend met je achternaam, ga ik ervan uit dat dat langs moederkant is.

Vandamme «Klopt, mijn moeder is een volbloed Congolese, mijn vader was een Belg die naar Congo getrokken was om daar voor de Belgische overheid te gaan werken. Ik was het middelste kind in een gezin met elf kinderen. Mijn moeder was nog zeer jong toen ik geboren werd, het zou nu waarschijnlijk niet meer aanvaard worden. Voor hij naar Congo vertrok, was mijn vader in België al een keer getrouwd geweest – zijn eerste dochter uit dat huwelijk heet Liliane, net als ik. Vandaar dat ik mijn naam afkort tot Li, dat is minder verwarrend.»

undefined

'Toen ik vijftien jaar geleden van werk veranderde, werd er op de werkvloer eerst aan iedereen gevraagd of ze geen problemen hadden 'om met een vreemde te werken''

HUMO Wat deed je vader precies in Congo?

Vandamme «In tegenstelling tot veel andere kolonialen had hij geen plantage: hij was jager. Geen idee waarom de overheid officiële jagers nodig had, maar dat was dus wel zijn taak – tot de onafhankelijkheid kwam. Met ivoor had het alvast niets te maken, want hij schoot op veel meer dan enkel olifanten. Ze hadden toen nog meer dieren rondlopen, veronderstel ik: ze neerschieten was blijkbaar vrij normaal. Jaren later wist mijn vader nog altijd te vertellen dat olifantenpoten een echte delicatesse waren (lacht). Net zoals apenvlees en schildpadden.»

HUMO Je was nog geen jaar oud toen je naar België kwam.

Vandamme «In 1964 was dat. In Congo was de burgeroorlog uitgebroken, en net als zoveel andere Belgen is mijn vader moeten vluchten. Maar in tegenstelling tot vele anderen is hij zijn gezin daarna wél nog gaan zoeken. Hij vond ons, en liet ons overkomen naar België. We vestigden ons uiteindelijk in Oostende. Ik moet een maand of acht geweest zijn. Helemaal zeker weet ik het niet, want ik heb er geen idee van hoe oud ik precíés ben – mijn geboorteakte is destijds achtergebleven in Congo, waar ze wellicht vernietigd is. Het voordeel is dan weer dat ik in België zelf mijn verjaardag heb mogen kiezen: het is 28 maart geworden.»

HUMO Waarom precies die dag?

Vandamme «Een speciale reden is er niet. Het oogt mooi (lacht).»

HUMO Hoe was het om met een gezin met elf kinderen aan te komen in België?

Vandamme «Moeilijk, dat kun je wel zeggen. In België moest mijn vader – en wij dus ook – weer helemaal van nul beginnen. Zo zie je maar: avontuurlijk zijn kan soms ook nadelen hebben (lacht).

»We waren één van de eerste Congolese gezinnen in Oostende, wat natuurlijk voor heel wat aandacht zorgde. Wanneer we op straat liepen, gebeurde het weleens dat er werd geroepen: ‘Er is daar een neger!’ Maar mijn moeder was een trotse Afrikaanse: ze liet zich niet doen. En ze sprak dan wel geen Nederlands, ze verstond het wel. Eén keer werd haar op straat eens lacherig een pak frieten aangereikt door twee mannen die dachten dat ze geïntimideerd zou zijn – ‘frietje hebben?’ Maar dat was buiten mijn moeder gerekend: ze nam het hele pak gewoon aan en at het op. En daarna griste ze het pak van de andere uit z’n handen en speelde ook dat binnen (lacht).»

undefined

'Mijn vader was in Congo jager in opdracht van de overheid. Volgens hem waren olifantenpoten een echte delicatesse.'

undefined

null Beeld

HUMO Andere tijden, gelukkig.

Vandamme «Denk je? Geloof me maar als ik zeg dat het vandaag niet zoveel makkelijker is als gekleurde vrouw in Vlaanderen. Voor ik mijn eigen koffiezaak begon, heb ik dus vijfentwintig jaar in de marketing gezeten. Ik heb voor verschillende bedrijven gewerkt, wat betekent dat ik af en toe heb moeten solliciteren. En dat was vaak een halve nachtmerrie, hoeveel ervaring ik ook had verzameld. Meer dan eens heb ik mogen horen: ‘Mevrouw, we mogen eigenlijk geen vreemden aannemen.’ Elke keer was ik dan even in shock, want zelf sta ik er totaal niet bij stil dat ik er anders uitzie dan de gemiddelde blanke. Ik ben hier opgegroeid: ik sta er pas bij stil wanneer ik zoiets te horen krijg.

»Eén keer werd ik aangenomen, maar werd er op de werkvloer wél eerst aan iedereen gevraagd of ze zeker geen problemen hadden ‘om met een vreemde te werken’.»

HUMO Hoelang is dat geleden?

Vandamme «Nog maar vijftien jaar, je kunt het je bijna niet voorstellen. Zoveel is er niet veranderd, denk ik dan. Rond diezelfde tijd scheidde ik van mijn man en zocht ik een nieuw huis. Ik had een afspraak om opgehaald te worden door de makelaarster om iets te gaan bekijken, maar toen ze aankwam en doorkreeg dat ík mevrouw Vandamme was, reed ze gewoon door. ‘Ik neem geen vreemden mee in mijn auto,’ zei ze. Nu, ik vind mezelf ook wel wat vreemd vergeleken met de doorsnee mens (lacht). Maar zó vreemd ben ik nu toch ook weer niet. En het is nog altijd niet helemaal verdwenen, hoor. Toen we net met de koffiebar begonnen, kwamen er weleens mensen over de vloer die gehoord hadden dat Lieven de zaak mee uitbaatte en die schrokken als ze hoorden dat ík de bazin was. ‘Je hebt ook zwarte bazen, hoor,’ zeg ik dan.»

HUMO Je zoon staat ook in de zaak. Hij is barista.

Vandamme (wijst trots naar een certificaat aan de muur) «De tweede beste van België nog wel! Hij werkt nu een tijdje in een koffiebar in Australië.

»Het is raar om het te moeten zeggen, maar ik ben blij dat mijn kinderen blanker zijn dan ik. Toch in deze samenleving. Ze hebben enkel hun bruine ogen en hun krulhaar van mij geërfd, wat ervoor zorgt dat ik al vaak de vraag gekregen heb wie ik eigenlijk ben als ik ze vergezel naar de dokter. Of naar een rapportuitreiking, zoals vorig jaar nog het geval was. Ik denk niet dat het omgekeerd ook zo zou zijn, dat een blanke vrouw met gekleurde kinderen bij de dokter de vraag zou krijgen wie zij dan wel mag zijn.»

HUMO Er wordt veel over positieve discriminatie gedebatteerd. Denk je dat dat in jouw geval geholpen had?

Vandamme «Voor mijn generatie zal dat nog weinig uithalen. Ik heb het gevoel dat ik deel uitmaak van een hele generatie mensen die tussen de kieren gevallen is: we zijn Belgen, we zijn hier opgegroeid, maar we worden allerminst zo gezien. En tegelijk zijn we ook niet thuis in het land waar we vandaan komen. Eigenlijk zijn we nergens echt thuis.»

HUMO Heb je nog voeling met Congo?

Vandamme «Ik ben er nooit meer geweest. Vorig jaar ben ik wel naar Rwanda gereisd, we kopen koffie van een plaatselijke plantage. Dat was de eerste keer dat ik weer zo dicht in de buurt kwam van de plaats waar ik ooit geboren ben. Ik ben toen naar de grens met Congo gewandeld, maar die wordt streng bewaakt. Geen oversteken aan. Zelfs vanop een afstand merkte je het verschil: het leven in Rwanda verloopt nog vrij georganiseerd, Congo is daarmee vergeleken een rommeltje. Kijk naar de problemen die er nu zijn: ongelofelijk voor een land met zoveel rijkdom. En tegelijk is het ook indrukwekkend hoe de mensen er toch hun optimisme bewaren. Hier regeert ondertussen het pessimisme: beetje jammer, toch?»

HUMO Maar hier loopt wél Lieven Verstraete rond. Om af te ronden: in een interview zei Lieven ooit dat hij vrouwen op hun mooiste vindt vanaf hun 35ste. Vindt hij dat nog altijd?

Vandamme «Is dat zo? Goh, en ik was zelfs nog een stukje ouder toen we elkaar leerden kennen. Dan moet hij me wel héél mooi gevonden hebben (lacht).»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234