null Beeld Getty Images
Beeld Getty Images

BuitenlandChina

Chinezen mogen voortaan drie kinderen hebben, maar hebben daar geen oren naar

China heeft de eenkindpolitiek noodgedwongen verder verruimd. Maar het lijkt er niet op dat het nieuwe beleid gaat zorgen voor de golf aan nieuwe geboorten die het land zo hard nodig heeft.

Decennialang een ijzeren greep houden op de gezinsplanning en dan wat versoepelen, terwijl de staat toch de controle houdt. Met die benadering hoopt China de ernstige vergrijzing die het land te wachten staat te verzachten. Maar succes lijkt niet verzekerd. Demografen en burgers op sociale media reageren sceptisch op de nieuwe regel dat alle Chinezen voortaan drie kinderen mogen krijgen.

‘Maatregelen om de vergrijzing actief aan te pakken’ zijn gisteren aangenomen door het politbureau onder leiding van president Xi Jinping, zo melden Chinese staatsmedia. Ouders toestaan drie kinderen te krijgen, moet helpen ‘China’s bevolkingsstructuur te verbeteren’.

De eenkindpolitiek, landelijk ingevoerd in 1980, heeft volgens de Chinese overheid het aantal geboorten sinds die tijd met 400 miljoen beperkt. Een belangrijker effect is waarschijnlijk psychologisch geweest: het krijgen van kinderen is tientallen jaren lang voorgesteld als iets problematisch, met soms harde straffen achter de hand. Het gebruik van voorbehoedmiddelen is heel normaal en abortus is geen taboe meer.

Langetermijnbom

China werd ondertussen rijker, een ontwikkeling die in bijna alle landen ter wereld heeft gezorgd voor lagere geboortecijfers. De betere gezondheidszorg zorgde voor een daling van de kindersterfte en ook voor een sterk gestegen levensverwachting. Tegenover al die ouderen zijn straks veel jongere werkenden nodig om pensioenen en zorgkosten te betalen. ‘Dit is een langetermijnbom,’ zegt econoom Liang Jianzhang van de Peking Universiteit in The New York Times. China kent nauwelijks immigratie, iets wat in veel westerse landen de bevolking op peil houdt.

Peking hoopt dat veel Chinese ouders nu opgelucht ademhalen en plannen maken voor een tweede of derde kind. Maar daar ziet het bepaald niet naar uit. Het geboortecijfer in China is de afgelopen jaren alleen maar gedaald, naar inmiddels 1,3 kind per vrouw, ook al zijn twee kinderen toegestaan sinds 2015. Om de omvang van de bevolking van een land stabiel te houden is 2,1 kind per vrouw nodig. Vorig jaar waren in China twaalf miljoen geboortes, het laagste aantal sinds 1961, toen het land in de greep was van een ernstige hongersnood.

Het lijkt erop dat het voor Chinezen inmiddels normaal is geworden om één kind te krijgen, misschien twee of juist helemaal geen. Die laatste keuze wordt vooral door veel jonge vrouwen geuit op sociale media. Ze maken carrière, hebben het economisch goed en kunnen niet altijd een geschikte partner vinden – ook omdat de traditionele rolpatronen in China nog altijd sterk aanwezig zijn. Vrouwen worden geacht voor kinderen en het huishouden te zorgen, al werken ze meer dan veertig uur per week.

De Chinese staat blijft daarbij hangen in ouderwets denken. Na versoepeling van het eenkindbeleid in 2015 is de boodschap nu: oké, drie dan, voor de toekomst van het land. Voor veel Chinezen blijft dit een vorm van irritante bemoeienis met keuzes waar de overheid niets mee te maken zou moeten hebben.

Sterilisatiecampagnes

De herinnering aan harde sterilisatiecampagnes, gedwongen en soms heel late abortussen is nog levendig. Bovendien klinkt in de overheidscommunicatie ook nu weer de noodzaak om iets te doen aan de vergrijzing, meer dan de wens om mensen keuzevrijheid te geven.

Gao Bing, een 27-jarige loterijverkoper in Qingdao, heeft zelf zijn leven te danken aan het feit dat zijn moeder zijn geboorte verborgen wist te houden voor de autoriteiten, vertelt hij in The New York Times. Hij is niet te spreken over het nieuwe beleid. ‘Om eerlijk te zijn: toen ik de aankondiging zag, was ik behoorlijk boos. Ik denk dat het de overheid ontbreekt aan een menselijke houding als het om vruchtbaarheid gaat.’

Zo lijkt de kans klein dat China erin slaagt het kindertal snel omhoog te krijgen. Andere landen in de regio, zoals Zuid-Korea en Japan, kennen ook lage geboortecijfers. De overheden in die landen proberen wel nieuw beleid te voeren als het gaat om kinderopvang en toeslagen, maar zonder veel succes. Peking heeft ook plannen in die richting aangekondigd, maar geen details bekendgemaakt.

(Het Parool)

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234