null Beeld

Christiaan Weijts - Het valse seizoen

In z’n debuut ‘Art. 285b’ volgde Christiaan Weijts een stalkende pianist. ‘De etaleur’ was een ‘dansnovelle’. In ‘Euforie’ luisterde het personage Johannes Vermeer naar klassieke muziek. En in thriller ‘De linkshandigen’ was een rol weggelegd voor een gestolen Guarneri-cello. Maar zo bont als in het nieuwe ‘Het valse seizoen’ (De Arbeiderspers) kleurde Weijts zijn klassiekemuziekfetisj niet eerder.

Al in oktober 2015 liet hij weten dat we voor zijn volgende roman ‘het literaire equivalent van een strijkkwartet’ konden verwachten, ‘dus met vier stemmen, die elkaar afwisselen, ondervragen, opjagen’. Het is uiteindelijk een trio geworden: een violist, een altiste en een cellist-componist treffen elkaar op wat een kruispunt in elk van hun levens zal blijken, en ze vluchten samen weg op een replica van de Titanic, spelend ten onder. Het is: weg van 2016, weg van de werkelijkheid, weg van al het gezeur.

Camiel is de eeuwige tweede violist, een zoekende tobber in een barstende ivoren toren; de altiste Nadège een religieus het eigen instinct volgende natuurkracht met issues – ‘een teug zigeunerbloed, een roofdier’. Pablo Sleedoorn was ooit een componist van wereldfaam die de Scala en Carnegie Hall deed volstromen, nu een Uber-chauffeur die verbannen is naar de nachtradio, een norse parler vrai-adept, en tijdelijk de speelbal van de mysterieuze Zaalmans. Hun verhalen worden gevat in naar elkaar geschreven brieven. Hun ambities en wensen dienen als illustratie voor de vragen die de schrijver een boek lang herhaalt: wat zijn het nut en het belang van de kunst? Hoe dienen kunstenaar en publiek zich tegenover elkaar te verhouden? Wat is het luidst klinkende instrument: het hart of het brein? Antwoorden zult u overigens niet krijgen, tenzij tussen de regels en vol tegenstrijdigheden.

Nog eens de Weijts van 2015: ‘Elke imbeciel kan een symfonie schrijven, maar een strijkkwartet, dat is andere koek.’ Nu blijkt dat op basis van ‘Het valse seizoen’ helaas ook enigszins voor literaire equivalenten te gelden. De roman sleept de lezer namelijk niet aanhoudend mee: de aanloop is ellendig lang, het gegoochel met verhaallijnen voelt te snel te gekunsteld aan, en voor het eerst leer ik Weijts-personages kennen die ik niet voor de volle 100 procent geloof. Camiel is bij momenten meer plotvehikel dan mens, Pablo een oude, cynische brombeer die onze hele jongste generatie de grootste slettenbakken noemt, maar die zich voor zijn correspondentie wel romantisch in papieren brieven uitdrukt. Weijts hamert er zijn leidmotieven bovendien aldoor iets te opzichtig in.

Dat zijn te veel valse noten voor een staande ovatie, maar voorts kent ‘Het valse seizoen’ wel een pak scènes en dialogen om van te likkebaarden. De taalbeheersing van Weijts staat in onze letteren nog steeds op patente hoogte. En ook de seks is als vanouds weer lekker allegro con fuoco: ‘Je wierp je op me, je besprong me, je neukte, bereed me, je schaambeen bonkte tegen het mijne. Het was alsof je met elk van je bewegingen wilde zeggen: zo, en jij dacht dat je wist wat neuken was? Dít is neuken, klootzak.’

Als Weijts de passie voor klassieke muziek voelt branden, dan is het voor de lezer soms moeilijk te volgen. Setting, taalgebruik, metaforen en hier en daar heelder scènes zijn bepaald onvrijblijvend – en af en toe ontoegankelijk – recht van op partituren en uit de wereld van de kamermuziek geplukt. Elke wissel van vertelperspectief wordt gemarkeerd met sol- en andere sleutels. De complete Mahler-, Tartini- en Janácek-leek zal zich tijdens het lezen af en toe een neanderthaler voelen, maar tegelijk is het aandoenlijk en mooi om zoveel passie voor muziek uit iemands pen te zien gulpen. Om u te helpen is Spotify dezer dagen overigens voorzien van een ‘Het valse seizoen’-afspeellijst met alle vermelde muziekstukken, zodat u kunt horen wat u leest.

Kort, want de coda is al begonnen: Weijts mag ons, afspraak over twee jaar, nog eens een glorieuze symfonie als ‘Via Cappello 23’ aan de hand doen. In afwachting kan hem geen gebrek aan ambitie verweten worden.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234