'City 40': De stralende stad

In ‘City 40’ geeft de Iraans-Amerikaanse cineaste Samira Goetschel een stem aan de inwoners van Ozersk: de bakermat van de Russische nucleaire industrie bestond tot 1994 officieel niet, maar ze speelde wél een sleutelrol in allerhande politieke en ecologische dossiers. Straffe kost, maar Goetschel was eigenlijk eerst van plan om met haar film de angstindustrie te ontmantelen. Qué?

SAMIRA GOETSCHEL «Regeringen maken burgers graag bang met berichten over terroristen die nucleair materiaal zoeken om een vuile bom mee te maken, maar klopt dat wel? We weten dat angst een miljardenindustrie is: fabrikanten verkopen wapens waarmee regeringen zich zogezegd beschermen, farmaceutische bedrijven brengen pilletjes aan de man om de angst onder controle te houden... Kortom: ik wilde in Rusland checken of je de grondstof én de technologie voor zo’n bom inderdaad zo snel te pakken krijgt als onze regering beweert.

»Dat ik niet voor één of ander nieuwsmedium werkte, had zo zijn voordelen: het duurde langer voor de Russische geheime dienst FSB me op het spoor kwam. Maar het was lastig om een goeie fixer te strikken: de mijne kon er niet bij dat een Amerikaanse met Iraanse roots alléén naar Rusland zou reizen, met een budgetlimiet van een kredietkaart. Ik moest dus wel een spion zijn, hij wist alleen niet voor welke regering. Ik zei: ‘Als je me nu in het hoofd schiet, zal er niks met je gebeuren. Je zult hoogstens een bedankmailtje krijgen van mijn ex.’ Hij is gebleven, en hij heeft de hele rit mee uitgezeten.

»Mijn zoektocht leidde me naar Ozersk, bakermat van de Russische kernindustrie, en daar ontmoette ik Nadezhda Kutepova, een mensenrechtenactiviste die het opneemt voor haar mede-inwoners. Velen werden ziek door de straling van de kerncentrale en de gevolgen van een zwaar ongeluk in 1957, maar ze kregen nauwelijks compensatie omdat hun stad tot 1994 officieel niet bestond. Dat verhaal intrigeerde me meer dan dat van het nucleaire terrorisme.»

HUMO Gek: je legt niet uit hoe je het zwaarbewaakte Ozersk binnen bent geraakt.

GOETSCHEL «Ik had er gerust de hele film aan kunnen wijden, maar ik wilde de kijker niet afleiden van het echte verhaal: dat van de bewoners zelf, die al drie generaties lang met een onzichtbare psychologische schutting om zich heen leven. Maar als je ’t echt wil weten: ja, het was verschrikkelijk lastig.»

HUMO Je hoofdpersonage Nadezhda is naar Parijs gevlucht na een aanvaring met de FSB, maar heb jij ze ook over de vloer gehad?

GOETSCHEL «Ik verscheen pas op hun radar toen The Guardian me had gevraagd om een stuk te schrijven over Ozersk: toen konden de autoriteiten niet anders dan reageren. Eerst noemden ze mijn film propaganda van het Westen, en mij ‘die vuile hoer van The Guardian’. Lastiger werd het toen ik anonieme telefoontjes kreeg die ik kon traceren naar de Russische ambassade, en ik mailtjes op mijn computer tikte die live door een hacker werden gewist. Van bevriende journalisten wist ik dat ik me niet mocht laten intimideren, maar één keer ben ik echt in paniek geraakt. Toen ik de kinderen naar school bracht, zag ik twee mannen vlakbij in een auto zitten, en ik dacht: ‘O nee, wat als ze een bom in m’n auto hebben geplant?!’ Ik heb het contactsleuteltje toch maar omgedraaid, en er gebeurde niks. Waarna ik me urenlang heb afgevraagd waarom ik geen film over pakweg de Franse wijncultuur had gemaakt. Maar goed: nu m’n film op Netflix staat, is het te laat om me nog iets aan te doen.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234