null Beeld

Componist Dirk Brossé: 'De wrede dood van mijn stiefdochter Aurore zal zeker in mijn muziek sluipen'

In de nacht van zondag 25 augustus beroofde de vermoedelijke dader van de moord op Aurore Ruyffelaere zich van het leven in zijn cel. De advocate van de familie van Aurore liet weten dat de familie "rustig en sereen" op deze gebeurtenis reageert. Ze ervaren het als een opluchting dat de dader geen gelijkaardige feiten meer kan plegen en kunnen nu voor zichzelf beginnen met het rouwproces. Humo sprak enkele dagen vóór die zondagnacht met Dirk Brossé, gefêteerd componist-dirigent én de stiefvader van Aurore.

Rudy Vandendaele

HUMO Is componeren: ervoor gaan zitten en aan de slag gaan? Of is er méér aan de hand?

Brossé «Ik geloof nog altijd in de onvoorziene ingeving, een elementje dat je niet kunt controleren. Iets dat je niet te binnen schiet als je aan het componeren bent, maar wel als je bijvoorbeeld aan een strand een zeester ziet liggen – als je dus even níét aan muziek loopt te denken. Voor de rest is componeren voor het grootste deel hard en ingespannen werken, maar ondertussen blijf ik wel ontvankelijk voor het onvoorziene – er blijft in mijn hoofd altijd een deurtje openstaan.

»Drie weken geleden is mijn stiefdochter vermoord. Ik kan niet zeggen dat die vreselijke gebeurtenis in muzikaal opzicht niets met me doet. Ik ben aan het componeren, en dat gruwelijke feit maalt ondertussen door mijn hoofd, het ís er, en het kan haast niet anders of het zal ook in mijn muziek sluipen. Die troeblerende gebeurtenis heeft in één klap mijn kijk op heel veel dingen veranderd… De oerschreeuw van mijn vrouw, toen ze het vreselijke nieuws vernam, heeft iets in me op gang gebracht… (brok in de keel, stilte). Dat geluid zal ik nooit vergeten: de kreet van een moeder die haar jong verliest. Je kunt toch potverdorie niet zeggen dat dat niets met je doet? Ik ben er dan ook zeker van dat de moord op mijn stiefdochter mijn komende stukken zal beïnvloeden.»

undefined

HUMO Ik belde je een paar dagen nadat die misdaad aan het licht was gekomen. In dat telefoongesprek zei je tot twee keer toe: ‘Het leven gaat door.’ Dat is onmiskenbaar waar, maar dat leven zal voor alle betrokkenen nooit meer hetzelfde zijn als voorheen.

Brossé «Absoluut. Los van verdriet en pijn en volslagen onbegrip is er nog iets anders in het spel: mijn hele waardesysteem is op losse schroeven komen te staan – 't is alsof ik mijn ideeën over goed en kwaad moet herzien. Ook begrippen als allochtoon en autochtoon moet ik weer afwegen, en veiligheid en onveiligheid… Je bent ergens aan de wandel, en een voorbijganger kijkt je strak in de ogen: wat betekent dat? Daar sta ik ineens weer bij stil, alsof al die dingen een heel andere lading hebben gekregen. 't Is sterker dan mezelf. Ik probeer tot het meest beschaafde deel van de samenleving te horen, en daarom blijf ik tegen de doodstraf, maar ik denk wel weer na over de doodstraf. Zo'n vreselijke gebeurtenis raakt niet alleen de naaste betrokkenen, want ze is een splinterbom: de hele samenleving deelt in de klappen. De wrede dood van Aurore heeft misschien wel duizenden mensen geraakt.»

undefined

HUMO Ik ben weer erg ongerust als ik merk dat mijn jongste dochter (19) in het weekend om drie uur 's nachts nog niet thuis is.

Brossé «Heel Vlaanderen heeft met die tragedie meegeleefd. Maar we hadden het over transpiratie en inspiratie, hè? Wel, inspiratie bestaat. En het is de taak van een kunstenaar om zijn mentale voelsprieten optimaal te gebruiken, en geen gevoelens uit de weg te gaan, hoe pijnlijk ze ook mogen zijn. We moeten ten aanzien van onze medemensen getuigenis afleggen van alle aspecten van het leven. Opdat onze medemensen daardoor ook scherper zouden kunnen voelen, misschien.»

undefined

HUMO Ik las dat moord bij nabestaanden van het slachtoffer vooral woede en wraaklust veroorzaakt.

Brossé «Bij mij uit die woede zich soms in verschrikkelijke dromen… Maar we hebben al beseft dat die woede, die er zeker is, ons geen stap verder brengt. Als familie – en daarmee bedoel ik ook de vader en stiefmoeder van Aurore – proberen we vooral ons verdriet te verwerken, zo sereen mogelijk. De uitvaart van Aurore was het afscheid van onze dochter en stiefdochter, en niets anders. Straf moet in de rechtszaal geregeld worden. Als je zoiets meemaakt, is het leven ineens wezenloos en onwerkelijk – alsof je ontwaakt bent in een zeer slechte politiefilm waarvan de plot je totaal ongeloofwaardig lijkt. Je kunt je op veel voorbereiden, maar niet op een vermoorde geliefde.»

undefined

HUMO De moeder van Aurore, je partner, is een carrièrevrouw, en jij bent ook een erg bezet man. Het gebeurde dat jullie elkaar ontmoetten in luchthavens, omdat het niet anders kon. Zal daar nu verandering in komen?

Brossé «Ik weet het niet. Nu moet ik er zijn om de pijn op te vangen. Gelukkig kunnen mijn vrouw en ik er goed over praten, maar ons verhaal vertellen aan mensen van wie we houden, blijft niettemin heel moeilijk. De verwerking zal veel tijd kosten. Drie dagen na de afscheidsplechtigheid van Aurore, moest ik in Zwitserland een aantal concerten dirigeren. Bepaalde mensen in het orkest waren op de hoogte van wat er was gebeurd. Ik ken dat orkest zeer goed, de musici vliegen me om de hals zodra ze me zien, behalve deze keer: iedereen leek me te mijden. Ik begrijp dat mensen niet weten hoe ze zich in zulke omstandigheden moeten gedragen. ‘Dit loopt mis,’ dacht ik. Toen heb ik de manager van het orkest gevraagd om in mijn afwezigheid officieel te vertellen wat er gebeurd was. Daarna heb ik al mijn moed bijeengeraapt om een korte speech af te steken, die neerkwam op: ‘Loop alsjeblieft niet van me weg, en laten we weer over de gewone dingen praten.’»

undefined

HUMO Ik citeer je even: ‘Componeren is hartverscheurend.’

Brossé «Met name in de hedendaagse muziek zijn er mensen die ijskoud kunnen componeren, met klinische distantie, maar hoe ik het ook draai of keer: ik ben in emotioneel opzicht een hedendaagse uitloper van de hartstochtelijke negentiende-eeuwse muziek. Het doet me iets als ik een vogeljong uit het nest zie vallen. En een kind in een rolstoel doet me ook altijd iets, wat ik alleen maar menselijk vind.

»Mijn muziek moet voor mij altijd een concreet emotioneel onderwerp hebben, een onderwerp buiten de muziek – muziek om de muziek componeren, kan ik niet. Pas op, dat héb ik gedaan toen ik in het IPEM (Institute for Psychoacoustics and Electronic Music van de UGent, red.) met Lucien Goethals werkte. Al die composities heb ik verbrand. 't Was allemaal shit. Maaksels. Gewrochten. Niet doorleefd. Ik wou er voor eens en altijd vanaf zijn. Ik heb er niets meer mee te maken.»

undefined

HUMO Kun je me iets zeggen over de inspiratie voor ‘Sophia, symphonic poem for violin and orchestra’ ?

Brossé «Ik heb aan het sterfbed van dat meisje gezeten. Ze had kanker. Ze was achttien. Een dierbare vriendin. Ze was erbij toen dat werk voor het eerst werd uitgevoerd. Ik had het gedirigeerd – staande ovatie, achter mij een orkest van tachtig man, en toen kwam ze in haar rolstoel-met-infuus het podium opgereden. Ik boog naar haar toe en ze fluisterde in mijn oor: ‘Voor ik doodga wil ik nog met jou naar bed.’ Tja… Kunst moet je vóélen, anders heeft ze geen zin.»

undefined

HUMO In welke geestelijke staat ben je als je componeert?

Brossé «'t Is zeker een toestand van verhevigd bewustzijn: alsof ik dan met de essentie van mijn leven flirt. Alles moet ervoor wijken. Vandaar dat ik er altijd voor gezorgd heb dat ik een open agenda had: ik wou niet gebonden zijn. Daarom wist ik al op mijn zestiende dat ik kinderloos door het leven zou gaan. Ook wel om te vermijden dat ik een foute vader zou zijn. De natuurlijke behoefte om me voort te planten heb ik nooit gevoeld, en nog steeds niet. Mijn opdracht in het leven is – 't zal wel melig klinken maar dat kan me niet schelen – schoonheid creëren, die in mijn optiek ook bezielde lelijkheid kan zijn, génialement mal foutu, op een geniale manier klote. Ik moet muziek maken waardoor andere mensen beter of anders worden – mijn muziek moet impact hebben op het denken en het voelen : dat is mijn doel in het leven.»

undefined

HUMO Geen geringe opdracht.

Brossé «Ik durf het nu pas, na al die jaren, onder woorden te brengen.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234