null Beeld

Concertreview: Sun Ra Arkestra in Het Depot (Leuven)

Ticketje op de kop kunnen tikken voor Soulwax in de AB? Tafeltje gereserveerd in het derde Sergio Herman-restaurant? Alsnog een vakantiehuis vlak bij een fjörd gevonden? Eigen schuld, mensen, had dan geboekt bij Reisbureau Sun Ra Arkestra. Wervende reclametekst: 'Bij Reisbureau Sun Ra Arkestra is space gegarandeerd the place. Zomaar één voorbeeld: met de rocket number nine zijn wij donderdagavond van Saturnus naar Venus gevlogen.

Wij zijn dus in Het Depot in Leuven naar het 12-koppige Arkestra van wijlen Sun Ra gaan kijken. Het orkest staat vandaag onder leiding van Marshall Allen, die ons wordt voorgesteld als the keeper of the legacy. en als the maestro, at 92 years young.

Als aan het eind van het concert de treeplank van het Sun Ra-ruimteschip wordt uitgeklapt, krijg ik - voor ik van boord ga - van de in glitterponcho’s en -kaftans gehulde stewardessen een lijst van passagiers met de meeste Sun Ra Space Miles.

De lijst is lang. Neem nu A Tribe Called Quest. Als zij rappen: ‘There ain’t no space program for niggas', hebben ze waarschijnlijk dezelfde bronnen geraadpleegd als Ra. ‘Arkestry’, een interludium van Flying Lotus, wordt ook muzikaal gebracht in an Arkestra stylee. Kamasi Washington komt live in een bezetting die lijkt op die van het Arkestra, draagt op het podium ook geen kostuum met das, en prees Ra niet lang geleden in pop-O-rama op Canvas.

Ras G. heeft een plaat gemaakt die Space Base Is The Place heet. Andere golden card travellers die ik ken: King Britt, Archie Shepp, Thelonious Monk, Wayne Kramer van The MC 5, Thurston Moore, Kendrick Lamar, Motorpsycho, Gilles Peterson, John Coltrane, The Beastie Boys, Yo La Tengo, Dans Dans, Death Grips, Outkast, Janelle Monae en Shabazz Palaces. Geef toe, da’s niet niks.

Maar wie is de in 1993 overleden Sun Ra eigenlijk? Tijdens een uit de hand gelopen meditatie werd Herman Poole Blount - zo heet-ie echt - ooit naar Saturnus ontvoerd, en de boodschap ginder luidde: ‘Je bent geboren en getogen Saturniaan, en samen met je zwarte broeders en zusters verkeerdelijk in Amerikaanse getto’s beland. Teleporteer of transmoleculariseer hen terug naar hier, via je muziek.’ Sun Ra bespeelt allerlei toetsen - ondermeer een door hulpvaardige aliens op maat gemaakt Solar Sound Instrument - en componeert vanaf zijn 12e. Hij is de slimste van de klas, wordt in een vrijmetselaarsbibliotheek gedropt, gaat daar de hele esoterische en apocriefe literatuur te lijf, zal er ook wel een boek hebben gelezen over tijd- en ruimteverkeer, speelt piano in stripclubs omdat er daar - en alleen daar - werk is voor zwarte muzikanten, verdedigt tijdens wereldoorlog II zijn wens om gewetensbezwaarde te zijn met zoveel overtuiging dat hij een jaar in de gevangenis belandt, en begint in 1954 een doowopgroepje. Van dan af duurt het niet lang meer voor hij voltijds Saturniaan wordt.

Sun Ra is de grootste anything goes-muzikant die ik ken, en dat blijkt ook uit de set van het concert in Leuven. ‘Saturn’, dat vroeg in de set zit, is aan de buitenkanten van de tune houterig, maar het lange middenstuk is een track die zo naar een goeie Mingusplaat kan worden geteleporteerd. Dit is jazz zoals we jazz kennen, Sun Ra heeft zijn Arkestra al die jaren tot een uitmuntend niveau opgetild door in een commune-omgeving werkelijk constant te repeteren, alcohol, drugs én seks te verbieden, en pas dáárna de wat rare fanfaresfeer, bizarre elektronica en Batmansongs te introduceren. De fanfare klinkt in Leuven een paar keer alsof ze uit New Orleans uit, de funky Batmansong van dienst heet ‘I’m Gonna Unmask the Batman’. Tekstfragment: ‘You’d better look out Robin / ain’t nothing you can do’.

Zes blazers tellen we, maar de meest indrukwekkende is bandleider Marshall Allen zelf, die soms met één hand sax speelt (en ondertussen dirigeert), en nog hogere én meer spacey registers verkent als hij op de ewi overschakelt, een elektronisch blaasinstrument ter grootte van een blokfluit. Vooral met de sax speelt hij ballades indrukwekkend de prak in. Op de grootste chaos van de avond volgt dan weer een zijdezacht ‘Sometimes I’m happy’, keurig gezongen door de bezonnebrilde en rondborstige Tara Middleton.

Soms - als iemand zich aan een acrobatendansje waagt, als iedereen vrolijk door mekaar praat én musiceert, als alle Arkestraleden gaan rechtstaan en opnieuw gaan zitten, of als de trombonist lange tijd niet aan zijn instrument komt en een dansende en roepende Bez van dienst wordt - is Sun Ra’s Arkestra vanzelfsprekend en onnozel als de echt grote clowns van onze tijd (Eddy Wally, Jan Becaus, …). Even later kruipt dit collectief diep en uiterst geconcentreerd in werkelijk prachtig experiment.

Het oog wil ook wat: veel glitter, Napoleonhoedje naast een blauwglinsterende pannenkoek op iemands hoofd. In haar geheel doet de groep aan het oude Egypte denken, én aan een bende aliens die het pad kruisen met het ruimteschip Starship Enterprise: voor de zekerheid gaan wij er dan altijd bij staan als de 'resoluut logische en menselijke alien' Mr.Spock.


Het moment

‘Rocket number nine’ - tekstfragment: ‘Rocket number nine took off to the planet Venus’ - wordt gaandeweg snoeihard en pakt me echt zoals Sonic Youth me vroeger live pakte. Maar daarna - of was het daarvoor - komt een standard die op ‘My Funny Valentine’ lijkt me over het bolletje aaien, en ben ik zo weg van zangeres Tara Middleton dat ik besluit een jas van goudsnippers en sterrenstof te kopen, een jaargang van ‘Jongens & Pseudowetenschap’ te lezen, naar de piramides van Gizeh af te reizen en haar van daaruit een lange liefdesbrief te schrijven.


Het publiek

Voor zover we er zicht op hebben is in het Depot geen enkele van de - jonge én oude - concertgangers naar Saturnus opgebeamd.


Quote

Geen quote, maar wel een stukje Sun Ra-tekst op tape, dat aan het begin van het concert zat. Komt uit de lowbudgetfilm ‘Space is the place’. In Saturnuspak flitst Sun Ra een inner city-jeugdhonk in het Oakland van de seventies binnen, waar een Black Panther-gang aan het biljarten is. Een meisje vraagt: ‘Hoe weten we dat jij geen hippie bent? Hoe weten we eigenlijk dat jij echt bent?’ Waarop Ra: ‘Ik kom uit een droom. Ik ben niet echt. Maar jullie ook niet. Anders zouden jullie niet om gelijke rechten moeten vechten… You’re not real. If you were, you’d have soms status amongst the nations of the world. So we’re both myths’. Eindconclusie: het Saturnus van Ra is gewoon een betere plek dan die waar de zwarte stedelijke onderklasse ook vandaag nog in overleeft.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234