In Barcelona meldden de inwoners tijdens de lockdown 38 diefstallen per dag, waar dat er eerder 385 waren. Er was gewoon niemand om te bestelen. Beeld EPA
In Barcelona meldden de inwoners tijdens de lockdown 38 diefstallen per dag, waar dat er eerder 385 waren. Er was gewoon niemand om te bestelen.Beeld EPA

Criminaliteit

Corona maakte de wereld een stuk veiliger (of toch voor even)

Straatcriminaliteit nam tijdens de eerste lockdown drastisch af in 27 verschillende wereldsteden. Maar de daling was van korte duur.

Dat overvallers, inbrekers en zakkenrollers tijdens de lockdowns minder actief waren, werd al vermoed. Maar nu ligt er onderzoek dat dit vermoeden bevestigt. In 27 steden in Europa, Azië en Noord- en Zuid-Amerika daalde de criminaliteit aanzienlijk door de coronabeperkingen in de eerste helft van 2020, ontdekten onderzoekers van de Universiteit Utrecht en de Universiteit van Cambridge. Van Stockholm tot Rio de Janeiro en van Barcelona tot Chicago bekeken zij hoe het aantal misdrijven zoals overvallen, berovingen en moorden in de periode voor en tijdens de lockdown zich ontwikkelde.

In het onderzoek, dat deze week in Nature Human Behaviour werd gepubliceerd, concluderen zij dat dit soort zware ‘straatcriminaliteit’ tijdens de lockdown met gemiddeld 37 procent afnam. Vooral het aantal berovingen daalde tijdens de eerste lockdown spectaculair: gemiddeld 46 procent. ‘In sommige steden ging het zelfs om 80 procent’, zegt Amy Nivette, sociologe aan de Universiteit Utrecht en een van de auteurs.

‘Natuurlijk zijn de omstandigheden heel verschillend’

‘In Lima daalde de straatcriminaliteit bijvoorbeeld met maar liefst 80 procent. Het zou wel kunnen dat deze uitkomst ietwat vertekend is, omdat het tijdens de lockdown wellicht ook moeilijker was om een misdrijf te melden bij de politie. Dat moeten we nog wat beter onderzoeken. Ik was vooral verrast dat deze dalende trend op zoveel en totaal verschillende plekken in de wereld te zien was.’

Dat een stad als Mexico-Stad lastig te vergelijken is met bijvoorbeeld Stockholm, geeft Nivette onmiddellijk toe. ‘Natuurlijk zijn de omstandigheden heel verschillend. Dat gold bijvoorbeeld ook voor de aard van de lockdowns. Van mijn collega-onderzoekers in Barcelona hoorde ik bijvoorbeeld dat zij tijdens die eerste lockdown hun huis amper mochten verlaten.’ De inwoners van die stad meldden in die periode dagelijks 38 diefstallen per dag in plaats van 385 zoals voor de strenge beperkingen het geval was. ‘In de Zweedse steden was de daling veel minder drastisch, maar daar werden ook veel minder beperkingen doorgevoerd.’

Ook al zijn de omstandigheden heel verschillend, Nivette durft wel de conclusie te trekken dat de criminaliteitscijfers harder daalden naarmate de bewegingsvrijheid in de publieke ruimte sterker werd beperkt. Doordat cafés en winkels gesloten waren en mensen thuiswerkten, was er in sommige steden praktisch niemand op straat; en was er dus voor zakkenrollers en overvallers geen doelwit beschikbaar.

Geweld nam op sommige plekken juist toe

Dat het aantal moorden minder sterk daalde (met gemiddeld slechts 14 procent) verbaast Nivette dan ook niet echt. Een moord kan immers ook buiten de publieke ruimte gepleegd worden. ‘Huiselijk geweld hebben wij in ons onderzoek niet opgenomen.’ Andere onderzoeken laten zien dat juist dat geweld op sommige plekken tijdens de lockdown is toegenomen.

De straatcriminaliteit mag in deze steden tijdens de lockdown dan flink verminderd zijn, dat bleek wel van korte duur. ‘Na een paar weken zag je de criminaliteitscijfers weer oplopen. Zo eind mei, begin juni vorig jaar hadden de inwoners zich blijkbaar aan de nieuwe situatie aangepast. Op veel plekken trad versoepeling van de regels op en verlieten mensen hun huizen weer.’

En daarmee pakten ook criminelen hun routine blijkbaar weer op. Nivette is benieuwd of de cijfers over straatcriminaliteit tijdens de lockdowns die op de eerste volgden grote verschillen zullen laten zien. ‘Ik kan mij voorstellen dat die een ander beeld zullen oproepen omdat inwoners gefrustreerd of boos waren, bijvoorbeeld doordat ze werkloos werden.’ De universiteiten verzamelen nu data om daar in vervolgonderzoek beter zicht op te krijgen.

Ontwerp straat met meer overzicht

‘Wat de maatschappij heeft aan de uitkomsten van dit soort onderzoek? Onze conclusie is zeker niet dat we meer lockdowns nodig hebben om criminaliteit tegen te gaan’, zegt Nivette lachend. Maar ze denkt wel dat de resultaten laten zien dat het loont om te investeren in meer toezicht in de publieke ruimte. ‘Door bijvoorbeeld winkels beter te beveiligen en straten zo te ontwerpen dat er meer overzicht is en zakkenrollers en overvallers minder makkelijk hun slag kunnen slaan.’

(Trouw)

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234