'In de gloria' Beeld vrt
'In de gloria'Beeld vrt

burenruzies

Corona zorgt voor meer spanningen tussen buren: ‘Ze lieten hun hond zijn gevoeg doen voor onze deur of zetten de banden van onze fietsen plat’

Knikkerende kleuters in het appartement boven ons, onkruid op de oprit of luide muziek van pubers in een tuin. We ergeren er ons in corona­tijd blijkbaar nog meer aan. Bemiddelaars bij burenruzies hebben de handen meer dan vol.

Neen, een goede band met de buren is er nooit geweest, moet Marian (49) toegeven. De buren, een ouder kinderloos koppel, hebben het moeilijk met de drie tiener­jongens naast hun deur. Die zijn volgens hen ‘heel onbeleefd en luidruchtig’. De jongens zijn nochtans van goede wil, meent Marian zelf, maar het blijven pubers en bovendien zijn de kleine stads­woningen in Gent nu eenmaal erg gehorig. Muziek die al eens te luid staat of een hoog­oplopende ruzie met slaande deuren, de buren horen het allemaal. Er kon bij het oudere koppel dan ook al jaren geen ‘goeiedag’ meer af als ze het gezin van Marian op straat tegen­kwamen.

MARIAN «Sinds corona is de situatie aan het escaleren. De buren sturen geregeld de politie op ons af. Omdat we zogezegd de corona­regels overtreden. Het lijkt wel alsof ze een nieuw wapen gevonden hebben om ons aan te vallen. Zoals die keer tijdens de paas­vakantie. De zonen hadden een vriend op bezoek en zaten met z’n vieren – geheel corona­proof – in het stads­tuintje wat te chillen, toen ze plots de wijk­agent op bezoek kregen. Volgens de buren waren mijn kinderen een lockdown­feestje aan het houden. Er speelde inderdaad wat muziek en er werd een pintje gedronken. Maar zelfs de agent zag meteen dat er niets aan de hand was en vond het zeer vervelend dat hij alweer langs moest komen.»

Het is een tafereel dat zich in deze corona­tijd blijkbaar op veel plaatsen in Vlaanderen afspeelt. Buren die elkaar al voor corona niet echt genegen waren, maar dat vooral binnenskamers hielden, trekken nu wel op oorlogs­pad. En ze maken daarbij gretig gebruik van de corona­regels om hun buur te ‘verklikken’. Dat merken ze ook bij de lokale politie. ‘Cijfers hebben we daarvan niet, maar het gebeurt zeker’, klinkt het bij zowel de Antwerpse als de Gentse politie. Bij de Antwerpse politie zetten ze het bellen naar de politie voor een corona­overtreding ondertussen in hetzelfde rijtje als het ‘verklikken’ van een buur die een vuurtje stookt of het gras maait op momenten dat het eigenlijk niet mag.

WOUTER BRUYNS (woordvoerder van de Antwerpse politie) «De vraag die je je hier wel moet stellen, is in hoeverre het gaat om pest­gedrag van buren of eerder het opnemen van een maatschappelijke verantwoordelijkheid. Dat onderscheid is vaak moeilijk te maken. Maar we merken inderdaad dat lang niet alle meldingen terecht zijn en dat er in plaats van een corona­overtreding eigenlijk een al langer aanslepend conflict tussen buren speelt.»

MATTO LANGERAERT (Gentse politie) «Het is voor de politie vaak een kwestie van vooraf proberen in te schatten wat er precies aan de hand is. We proberen met gerichte vragen zoveel mogelijk informatie van de melder te verzamelen. En dan kijken we of we tussenbeide komen of niet. Want als er al langer een conflict bestaat tussen de buren, kan een bezoek van de politie als een rode lap op een stier werken.»

De politiediensten adviseren kibbelende buren meestal om contact op te nemen met de dienst Buren­bemiddeling. Eén op de drie Vlaamse gemeenten heeft ondertussen zo’n dienst die probeert buren weer met elkaar te verzoenen. Die diensten zagen het aantal aanmeldingen van burenruzies in 2020 opvallend stijgen. Dat blijkt uit een bevraging van het Vlaams Netwerk Buren­bemiddeling. ‘We zien een toename in heel Vlaanderen’, stelt Els Bruyndonckx, dienst­hoofd Buren­bemiddeling Antwerpen en lid van het Vlaams Netwerk.

In haar eigen stad Antwerpen bijvoorbeeld zag ze het aantal meldingen van 406 in 2019 klimmen naar 481 vorig jaar, een stijging van bijna 20 procent. In Vlaams-Brabant, waar er een provinciaal netwerk buren­bemiddeling is, zag men het aantal klachten meer dan verdubbelen, van 98 naar 224.

Meer spanningen

De toename is des te frappanter omdat de bemiddelingsdiensten zelf ook met de coronamaatregelen te kampen hadden. De meeste diensten lagen tijdens de eerste lockdown een hele tijd stil.

BRUYNDONCKX «Vóór corona gingen bemiddelaars op huisbezoek bij de buren apart en als die dat allebei wilden, werd er een bemiddelings­gesprek georganiseerd in een zaaltje in hun buurt. Zulke huisbezoeken konden tijdens corona niet.»

Na de eerste lockdown hebben ze zichzelf ‘heruitgevonden’ en zijn ze overgeschakeld op telefoneren of zoomen bij het intake­gesprek. Niet zo vanzelfsprekend, zeker niet voor de oudere generatie. Maar de nood was zo hoog, dat niets doen geen optie was.

BRUYNDONCKX «Die cijfers slaan ook enkel op burenruzies. Maar zeker in Antwerpen werden we ook overspoeld door telefoontjes van mensen die wel zeiden dat ze last hadden van hun buren, maar eigenlijk vooral hun verhaal wilden doen. Mensen die zich slecht voelden en zich geen raad meer wisten. Die werden er allemaal uitgefilterd, want zij hadden geen bemiddeling nodig maar soms wel een andere vorm van bijstand. We probeerden hen dan te helpen door hen door te verwijzen naar andere instanties.»

Dat corona voor meer spanningen tussen buren zorgt, is niet meer dan logisch, vinden ze ook in Vlaams-Brabant.

PROVINCIEGOUVERNEUR JAN SPOOREN (N-VA) «Mensen werken meer van thuis uit, zijn vaker thuis in het weekend en spreken met vrienden of familie af in de tuin. Als je vaker thuis bent, krijg je meer last van elkaars geluid.»

Het is dan ook niet verwonderlijk dat er vooral een sterke stijging is van het aantal klachten over geluids­overlast, meent hij. In 2020 ging het in Limburg om 36 procent van de klachten, een jaar eerder nog maar om 23 procent.

Geluids­overlast is in heel Vlaanderen klacht nummer één in deze corona­crisis, blijkt ook uit de bevraging van het Vlaams Netwerk. Lawaai heeft met gemak de wrevel over overhangende takken en erf­afscheidingen – vóór corona vaak voorkomende oorzaken van burenruzies - naar de achtergrond verdreven.

Zelfs het geluid van een spelend kind kan bij de buren de stoppen doen door­slaan. Dat ondervond Steven, die samen met zijn vrouw en hun driejarige zoontje op een appartement woont in Sint-Niklaas. Ook hij werd aangeraden om de dienst Buren­bemiddeling in te schakelen. Zijn onderburen begonnen namelijk in april vorig jaar erg moeilijk te doen.

STEVEN «Ze zetten de televisie keiluid wanneer ons zoontje al in bed lag, lieten hun hond zijn gevoeg doen voor onze deur of zetten de banden van onze fietsen plat omdat ze volgens hen in de weg stonden in de gemeenschappelijke gang.»

Pas tijdens het bemiddelings­gesprek werd het Steven duidelijk dat zijn onderburen last hadden van het lawaai van zijn spelende zoontje.

STEVEN «Hij knikkert graag en heeft een loop­fietsje. Ondertussen hebben we hem een knikker­tapijt gekocht en is er samen met de buren een tijd­slot afgesproken waarin hij met zijn loopfietsje mag spelen. De buren zijn met hun pest­gedrag gestopt.»

Rook uit de schouw

Dat corona het aantal conflicten tussen buren de hoogte in jaagt, verwondert socioloog Ignace Glorieux (VUB) helemaal niet. “Nu iedereen meer thuis is, vergroot de kans dat een buur zich aan iets kan ergeren”, zegt hij. “Maar ook de algemene zenuwachtigheid, het malaise­gevoel bij velen, speelt een rol. We worden nog een stuk prikkel­baarder.”

GLORIEUX «Het is ook een teken van deze individualistische tijd dat ruziënde buren naar de politie bellen in plaats van over de haag of vanaf hun balkon even met de bewuste buur over hun ergernis te praten. Buren kennen elkaar niet meer. En als je iemand niet kent, dan spreek je die ook niet zo snel aan als er iets mis is. Als wij als kind over de omheining van de buren kropen om er kattenkwaad uit te halen, dan kwam die buur dat bij onze ouders aankaarten. Was het iets ergers, dan werd misschien eens de dorps­onderwijzer erbij gehaald. Maar naar de politie bellen? Dat was iets voor zware misdrijven. Naar de politie trekken voor een buren­ruzie is dus vooral een stuk onkunde van mensen om het zelf op te lossen.

»En dat de corona­regels nu volop aangegrepen worden in de strijd is ook logisch, want een overtreding daarvan heeft, meer dan het gras maaien op een zondagochtend, grote gevolgen voor de nabije omgeving van die overtreder. Als we zien dat de buurman toch een feestje geeft met tien man terwijl wij ons best doen om de regels te volgen, dan ergeren we ons daar nog meer aan. Want het gevolg is dat wij daardoor ook langer in quarantaine zitten.»

Al speelt er bij buren­ruzies ook vaak een zeker gebrek aan empathie, weet Patricia. Ze werkt al jaren als vrijwilliger bij de dienst Buren­bemiddeling van een Oost-Vlaamse stad. Ze blijft liever anoniem om zo zelf de privacy van haar cliënten te waarborgen.

PATRICIA «We merken vaak dat de ene buur helemaal niet door­heeft waarom die andere zich zo aan hem ergert. Vorige zomer heb ik bemiddeld tussen buren met een gemeenschappelijke oprit. De een vond het helemaal niet erg dat daar onkruid stond, de ander vond dat vreselijk. Zeker nu hij de hele tijd van thuis uit moest werken en er praktisch elke dag op zat te kijken. Alleen had hij dat nog nooit tegen zijn buurman gezegd. Hij ging ervan uit dat iedereen onkruid op de oprit vreselijk vindt en zag dus wat zijn buurman deed als puur pestgedrag.»

Het lijkt ook alsof kibbelende buren in deze corona­tijd nog minder in staat zijn om problemen in hun ware proportie te zien. Een burenruzie begon voor corona ook al vaak klein. Tot de ergernissen zich opstapelen, het in de hoofden begint te malen en het probleem alsmaar groter wordt.

PATRICIA «Wat wij doen, is eerst naar beide verhalen luisteren. Vaak zagen we dat ze door hun verhaal te kunnen vertellen al tot een soort van zelf­reflectie kwamen. En inzagen dat ze zelf misschien wat overdreven. Dat is nu een heel stuk minder. Mensen projecteren nu nog veel meer al hun problemen op die ene persoon of dat ene gezin. En het is onze taak om hen dat te doen inzien.»

Afgelopen winter bemiddelde ze nog tussen twee buren die al een tijdje over elkaar klaagden. De klachten gingen alle kanten uit, van geluid­overlast door spelende kinderen en een luidruchtige wasmachine door de ene buur tot aanhoudend geroddel en zwartmakerij door de andere buur.

PATRICIA «Tijdens het bemidde­lings­gesprek kwam naar boven wat de echte oorzaak was: de ene buur had last van de open haard van de andere. Hij vond dat de rook die uit de schoorsteen kwam de hele buurt deed stinken, waardoor hij en zijn vrouw nooit eens de ramen konden openzetten of was buitenhangen op hun terras. Maar tijdens het gesprek bleek dat de aangeklaagde buur helemaal geen open haard meer had. Die was al anderhalf jaar geleden vervangen. De geur­hinder kwam dus van elders.»

Zondebok

Ook Els Bruyndonckx merkt dat heel wat mensen door corona nog veel gevoeliger geworden zijn. En zich daardoor nog meer gaan fixeren op wat de buren in hun ogen allemaal fout doen.

BRUYNDONCKX «Ze leggen de schuld bij de buur in plaats van bij het virus. En soms zijn mensen ook zo gefixeerd dat ze niet willen of kunnen inzien dat corona hier een rol in speelt. Dat het ook voor een stuk ligt aan het feit dat ze zelf nog maar heel weinig kunnen verdragen. Dat zijn soms moeilijke gesprekken, maar meestal geraken we er wel uit.»

In Antwerpen zijn ze vooral opgelucht dat ze in 2020 nog altijd 31 procent van de bemiddelingsdossiers positief konden afsluiten. Dat is evenveel als voor corona. Positief afsluiten betekent dat er een geslaagde bemiddeling was, de situatie ondertussen verbeterd is of dat de twee buren besloten om zonder bemiddelaar verder te gaan.

BRUYNDONCKX «In de andere dossiers gaat het vaak over een van de buren die niet aan de bemiddeling wil deelnemen. Of om de klagende buur die zelf afhaakt wanneer hij hoort dat wij ook naar de andere kant van het verhaal zullen luisteren. Want daar vergissen de mensen zich soms in: wij zijn er niet om hun problemen op te lossen. Finaal moeten de buren dat zelf samen doen.»

(DM)

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234