Cultuur: De Canvasconnectie: Joost Swarte

De ploeg van ‘De Canvasconnectie’ brengt zondagavond een bezoekje aan het Haarlemse atelier van Joost Swarte, de weergaloze tekenaar die begin jaren 70 op het idee kwam om de grote thema’s van dat tijdvak – seks, drugs & rock-’n-roll – te koppelen aan de klare Kuifje-stijl die de meeste mensen zich uit hun kindertijd herinnerden, en zodoende eerst Europa en vervolgens ook de Verenigde Staten wist te veroveren. 67 is Swarte nu – de tijd staat voor niemand stil – maar van rustig achteroverleunen en z’n zegeningen tellen wil de voormalige Humo-illustrator vooralsnog niet weten.

Joost Swarte «Ik moet er echt niet aan denken om met pensioen te gaan: ik vind mijn vak erg leuk en opwindend, en veruit te verkiezen boven nietsdoen. ’t Is de laatste tijd dus een drukte van belang, zoals dat heet. Ik ben onder meer bezig aan een boek met getekende portretten van een vijftigtal inspirerende figuren uit de cultuur, van Groucho Marx tot Jacques Tati en van Gerrit Rietveld tot Raymond Queneau. En verder steek ik ook veel tijd in het oprichten van een nieuw tijdschrift, Scratches genaamd. Dat komt: vorig jaar was ik nauw betrokken bij de oprichting van Scratch, een uitgeverij van stripboeken en graphic novels. Tot op heden hebben we enkel buitenlandse auteurs uitgegeven, maar de bedoeling is om ook met Nederlandstalige auteurs aan de slag te gaan. Nu weet ik dat het voor Nederlandstalige tekenaars doorgaans erg moeilijk is om enkel van het werk dat ze in het Nederlands uitbrengen te kunnen leven: wil je er iets aan kunnen overhouden, dan moet je ook in het buitenland kunnen verkopen. Daar is het idee uit voortgekomen om een Engelstalig tijdschrift op te richten – Scratches, dus – waarin we Nederlanders en Vlamingen een internationaal podium bieden. Enerzijds gaat het dan om mensen wier kwaliteiten wijd en zijd bekend en onomstreden zijn; anderzijds willen we ook een deel jonge en minder bekende tekenaars in de vaart der volkeren opstuwen.»

HUMO Zoals daar zijn?

Swarte «Ik heb een verlanglijstje opgesteld van tekenaars die ik er graag bij zou willen betrekken: die mensen zullen we binnenkort benaderen. Voor Vlaanderen zijn dat onder anderen Brecht Vandenbroucke, die ik heel erg goed vind, en Pieter Van Eenooge, van wie ik onlangs op een tekening ben gestuit die me zeer beviel. In 2016 zal de Frankfurter Buchmesse in het teken staan van Nederland en Vlaanderen: dat zou een voortreffelijke gelegenheid zijn om met een mooie editie van Scratches voor de dag te komen.»

'Ik moet er niet aan denken om met pensioen te gaan: ik vind mijn vak erg leuk en opwindend, en veruit te verkiezen boven nietsdoen'

HUMO Naast striptekenaar, architect en ontwerper van glas-in-loodramen bent u nu dus ook de bezielende kracht achter een tijdschrift. Welk van die vier hoedanigheden voelt u zich het meest?

Swarte « Toch striptekenaar, denk ik. Kijk, lang geleden ben ik aan een opleiding voor industrieel ontwerper begonnen, maar die heb ik nooit afgemaakt: ik kwam erachter dat ik mijn ideeën veel eenvoudiger in tekeningen kwijt kon. Als ontwerper, en dus ook als architect, ben je beperkt door de wetten van de fysica. Bij het ontwerpen van glas-in-loodramen, wat ik overigens geweldig vind om te doen, moet je er bijvoorbeeld rekening mee houden dat je met een glassnijder niet zomaar alle vormen kunt snijden die je in je hoofd hebt, en je moet ook acht slaan op de doorvalbeveiliging, en de winddruk. Dat is bij een tekening uiteraard niet het geval: je tekent simpelweg alles wat je wil tekenen. En dat is wel zo handig voor iemand met veel ideeën en weinig tijd.

»Voorbeeldje: in het portret dat ik van hem getekend heb, heb ik Gerrit Rietveld op een Rietveld-fiets afgebeeld. Zo’n fiets bestaat in het echt niet, en evenmin weet ik of je er wel echt op zou kunnen fietsen. Maar dat doet er dus niet toe, althans niet op die tekening. Nu wil het geval dat ik vaagweg van plan ben om die fiets een keer in het echt uit te werken: dan moet-ie wél rijden, natuurlijk.»

HUMO Heel iets anders nog. In november van vorig jaar mochten de luisteraars van Radio 1 het beste Belgische stripalbum aller tijden verkiezen. Dat werd ‘Album 26’ van Kiekeboe, uit 1984. Mee eens?

Swarte «Moeilijk te zeggen: ik zie wel degelijk een figuurtje opdoemen wanneer ik het woord Kiekeboe hoor, maar ik heb er nooit een album van gelezen (lacht). ’t Is toch een andere wereld dan de mijne, zal ik maar zeggen.»

HUMO Welk stripalbum zou u kiezen?

Swarte «Als zijnde het beste Belgische stripalbum aller tijden? ‘Pas op, Kwabbernoot!’ van André Franquin vind ik in ieder geval heel goed. En ik was ook zeer onder de indruk van een recent boek van Judith Vanistendael, over een man die terminale kanker heeft (‘Toen David zijn stem verloor’, red.). Maar als we het over het állerbeste Belgische stripalbum aller tijden hebben, dan zou ik toch kiezen voor een ex aequo: enerzijds ‘De blauwe lotus’ van Hergé; anderzijds het beste van Cowboy Henk, van Kamagurka en Herr Seele. Ik vind de grappen van Cowboy Henk doorgaans erg goed, omdat ze vaak een filosofische en relativerende strekking hebben. Mensen nemen een hoop aan in het leven: wanneer je erin slaagt om die aannames te ontkrachten, en om de lezer bijgevolg enigszins uit zijn lood te slaan, dan is dat een heel grote kwaliteit.»

HUMO Doet me eraan denken: hoe komt het eigenlijk dat u al zo lang geen tekeningen meer aan Humo geleverd hebt?

Swarte «Dat komt omdat ik een aantal keren niet op een verzoek ben kunnen ingaan, omdat ik met andere zaken bezig was. En ja, dan raak je vanzelf uit het vizier, natuurlijk.»

HUMO Zou u het in de toekomst eventueel opnieuw willen doen?

Swarte «Ik ben in ieder geval nog altijd erg enthousiast over Humo. Dus ja: ’t zou zomaar eens kunnen. Leg jij het anders ’ns voor bij de hoofdredacteur?»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234