null Beeld

Daar is hij weer met een foute uitspraak en een goeie plaat, maar hoe rechts is Morrissey eigenlijk?

Tom Barman die tijdens een Radio 1-sessie met dEUS openlijk z’n steun betuigt aan Theo Francken, om dan fluks ‘Instant Street’ in te zetten terwijl het verzamelde publiek er bedremmeld op staat te kijken? Het is ondenkbaar. Maar dat is te vergelijken met wat Morrissey onlangs presteerde tijdens een BBC-set ter promotie van z’n nieuwe plaat ‘Low in High School’. Hoe rechts is Morrissey eigenlijk? En hoe relevant is zijn politieke visie voor zijn muziek?

'Over rechtse rakkers, rukkers en rockers'

Alternatieve rock – met z’n tweedehandsgitaren, op de achterzijde van stempelkaarten gepende songteksten en Leger des Heils-anoraks – is links, zo wil een natuurwet. Toen David Cameron enkele jaren geleden in z’n hoedanigheid van Britse eerste minister te kennen gaf weleens een plaatje van The Smiths op te leggen, maakte dat Johnny Marr razend: hij verbood Cameron zelfs fan te zijn van zijn ex-groep. Zijn gewezen Smiths-bloedbroeder, Steven Patrick Morrissey, is een ingewikkelder paar mouwen. Terwijl hij met The Smiths nog ‘Margaret on the Guillotine’ zong, een doodswens aan het adres van Margaret Thatcher, kroop de solo-Morrissey begin jaren 90 op het podium gewikkeld in een Union Jack, waardoor songs als ‘The National Front Disco’ en ‘Bengali in Platforms’ (met een lyric als ‘Life is hard enough when you belong here’) helemaal niet meer zo ironisch leken als aanvankelijk gedacht.

undefined

Sindsdien zit Morrissey niet verlegen om een rechtse hoek meer of minder, liefst ter aankondiging van een nieuwe plaat. Laatst was het weer prijs, tijdens een sessie voor de BBC6, een radiozender opgericht ter nagedachtenis van John Peel: zowat het icoon van de alternatieve muziek. Morrissey bracht enkele nummers uit z’n nieuwe plaat ‘Low in High School’ en liet tussendoor optekenen dat hij erg blij was dat Anne Marie Waters de nieuwe leider was van UKIP – om daar meteen aan toe te voegen: ‘Oeps, vergeten, Waters is helemaal niet verkozen, de stemming werd gemanipuleerd.’ Stilte in de zaal. De Ierse Anne Marie Waters stond immers mee aan het doopvont van Pegida UK, een anti-islambeweging, en bleek zelfs voor het rechtse UKIP te radicaal. Nadat ze de verkiezingen had verloren, stapte ze ook op bij UKIP om haar eigen partij op te richten, For Britain. Na deze voor het weldenkende BBC6-publiek hoogst choquerende dienstmededeling, schakelde Morrissey vlotjes over naar de volgende song in z’n set.

Er zijn rechtse rockers – meestal Amerikanen – die al jaren schertsfiguren zijn. Zoals Ted Nugent, vooraanstaand lid van de wapenlobby NRA. Nugent vergeleek Barack Obama in een speech voor die schietgrage bende eens met een ‘coyote’, een dier dat best ‘af te knallen’ valt. Johnny Ramone, altijd al de gehaaide zakenman binnen de Ramones, was een vurige Republikein en eiste dat de titel van ‘Bonzo Goes to Bitburg’, een sneer naar toenmalig president Ronald Reagan, veranderd werd in ‘My Brain Is Hanging Upside Down’ – DeeDee en Joey zouden uiteindelijk plooien voor tiran Johnny. De tot mens geïncarneerde hotdog Kid Rock zong ooit z’n ‘Born Free’ op een rally voor Mitt Romney. En Mike Love, voor immer de gehate Beach Boy, kwam met plezier optreden tijdens een fundraiser voor John McCain, ook al had die de zomerse zorgeloosheid van ‘Barbara Ann’ al eens ongelukkig herdoopt tot ‘Bomb-bomb-bomb / Bomb-bomb-Iran’.

Om zoveel hersenloos redneckgedrag is het nog makkelijk lachen, ook omdat de meesten op muzikaal vlak weinig voorstellen. Dat is moeilijker als Morrissey weer eens een foute uitspraak doet. Hij wordt wél serieus genomen, omdat hij prachtige muziek heeft gemaakt, die eenzame zielen van Manchester tot Latijns-Amerika uit hun isolement lichtte. En omdat hij op middelbare leeftijd niet alléén bedenkelijke provocaties uit z’n botten slaat. Even vaak zegt Morrissey zinnige dingen. Neem nu afgelopen zomer, na de aanslag in Manchester op het concert van Ariana Grande. The Queen kreeg er als vanouds van langs, maar hij richtte zijn pijlen ook op Theresa May in haar ivoren toren en de burgemeester van Manchester, omdat die nogal vaag verklaard had dat de aanslag het werk was van ‘extremisten’. ‘An extreme what?’ aldus Morrissey. ‘An extreme rabbit?’ Het is een observatie die pakweg Alex Turner, om dan toch maar eens iemand van de jonge, apolitieke, stille generatie rockers te noemen, niet eens kan bedenken.

Eigenlijk heeft Morrissey door de jaren heen zijn eigen politieke drankje gebrouwen: hij doet niet aan partijpolitiek en besprenkelt het ene moment Labour-man Jeremy Corbyn met lof omdat die geen vlees eet en tegen het koningshuis is, maar is even later vernietigend voor diens partijgenoot Sadiq Khan, de burgemeester van Londen, omdat die volgens hem IS niet hard genoeg had veroordeeld na de aanslag in Manchester. Nu eens zegt Morrissey dat hij Nigel Farage bewondert, dan weer verkoopt hij na z’n optredens T-shirts met het opschrift ‘Black is how I feel on the inside’.

Waar Morrissey precies vóór is, is onduidelijk. Waar hij 100 procent tegen is, is dat minder: de vleesindustrie, Lokerse paardenworsten, islamisten en Theresa May. Over het Kanaal hebben z’n uitlatingen Morrissey wel degelijk fans gekost, zoals Johnny Marr, die al liet verstaan dat hun botsende politieke overtuiging één van de redenen is waarom een Smiths-reünie er niet meer inzit. Zijn uitspraken inspireerden ook sommige radeloze fans – die wanhopig van z’n muziek blijven houden maar de commentaar erbij liever geblurd zien – om de slogan ‘Shut up Morrissey’ op linnen schoudertassen te drukken en te verkopen via internet.

Tegenwoordig word je ook in z’n muziek heen en weer geslingerd tussen ‘yae!’ en ‘shut up Morrissey!’, zeker op zijn nieuwe plaat. Op ‘Low in High School’ staat bijvoorbeeld het – ook muzikaal – bedenkelijke ‘Israel’, een klaagzang waarin Israël al z’n zonden wordt vergeven en de rest van de wereld jaloezie wordt verweten jegens Morrissey’s geliefde staat (ooit beklom hij het podium in Tel Aviv gewikkeld in de Israëlische vlag). En de monarchie krijgt er opnieuw van langs op de albumhoes, waar een kleine boze jongen de slogan ‘Axe the monarchy’ vasthoudt. Maar je kunt moeilijk zeggen dat Morrissey een irrelevante ouwe zeur is als je luistert naar ‘The Girl From Tel- Aviv Who Wouldn’t Kneel’, een bruuske afwijzing van mannelijke dominantie en autoriteit, of naar het glorieuze ‘Spent the Day in Bed’, een song die als geen ander de tijdsgeest vat. ‘Stop watching the news / Because the news contrives to frighten you / To make you feel small and alone / To make you feel that your mind isn’t your own’ – het klinkt Flip Kowlier, die zich in Humo onlangs outte als verwoed nieuwsmijder, vast bekend in de oren.

‘Spent the Day in Bed’ is alvast mijn single van het jaar: een uitnodiging om de hele dag in zijden pyjama Franse films te kijken, in plaats van elke nieuwsje zo snel mogelijk in en uit je lichaam te jagen. Bijvoorbeeld over in caravans gevonden adresboekjes uit 1984, het jaar waarin The Smiths hun debuut uitbrachten. Toeval? Wie zal het zeggen? And really: what difference does it make?

null Beeld

‘Low in High School’ komt op 17 november uit bij BMG.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234