null Beeld BELGAIMAGE
Beeld BELGAIMAGE

BOEK★★★★☆

‘Dagboek van een natuurjongen’ is het dagboek van een autistische puberjongen, maar ook zoveel meer

Dagboeken schrijf je altijd voor een ander, betoogde de onvolprezen Patricia De Martelaere ooit, ook als ze geheim zijn. Het geheime dagboek dat slordig werd verstopt, vraagt erom gevonden én gelezen te worden. Door die ex, bijvoorbeeld, die na lezing ervan tot inzicht komt en terugkeert bij de geliefde die zo bruut verlaten werd. Ook de dagboekschrijver die niet de stiekeme hoop heeft nu of in de toekomst gelezen en begrepen te worden, schrijft voor of aan een imaginaire lezer. Je toekomstige ik, bijvoorbeeld. Het puberdagboek roept niet alleen: ‘Zo bén ik’, maar ook: ‘Zo wás ik, laat ik dat niet vergeten.’

‘Dagboek van een natuurjongen’ van Dara McAnulty is een puberdagboek – hij is 14 wanneer hij het bijhoudt – en toch ook niet. De Noord-Ierse jongen is geen gewone puber. Hij is een hoogbegaafde autist die tot rust en leven komt in de natuur, hét medicijn tegen een overactief brein. Hij wordt geplaagd door angsten en gepest op school, maar in het weekend trekken hij en zijn familie naar plekken die ze tot hun eigen speeltuin rekenen. Zo spot hij in het Big Dog Forest klein hoefblad, ‘explosies van zon uit de opengebarsten grond’ waar de veldhommels zich begerig aan tegoed doen. Het zijn de eerste stuifmeelplanten, weet hij, en ongelofelijk belangrijk voor de biodiversiteit. Hij kan zichzelf zijn tussen de planten en de dieren, een berg op rennen, op de grond gaan liggen als hij wil, een pissebed op zijn huid voelen kriebelen. Heerlijk vindt hij dat.

Als hij geluk heeft, zijn er blauwe kiekendieven, of hij kan vanaf de heuveltop de eerste wilde zwanen op het meer zien dobberen. En zien is ook echt zien, zó goed kijken dat hij er achteraf over kan schrijven, alsof hij door te schrijven beseft wat hij heeft gezien. Zijn binnenste ontploft als hij op zijn kamer terugdenkt aan die wolk van zweefvliegen boven de lisdodden, en hij koestert de woorden die hem in staat stellen het allemaal nog een keer te voelen.

null Beeld

Verbinding, daar gaat het Dara McAnulty om, niet alleen met de wereld en de natuur, maar ook met het verleden zoals dat spreekt uit volksverhalen en folklore. Zijn zintuiglijke ervaringen en boeken van schrijvers als Homerus, Oscar Wilde, Edward Thomas en Seamus Heaney – hij heeft ze allemaal gelezen – helpen hem een brug te slaan naar die ene gevaarlijke diersoort waar McAnulty het zo lastig mee heeft: de mens. Het hele gezin is trouwens autistisch, ‘behalve pap: hij is het buitenbeentje’.

Van jongs af aan heeft hij geleerd om te gaan met zijn gebreken en te genieten van zijn vermogen één te zijn met de natuur. Een zeehond zou hij willen zijn. ‘Niet alleen kunnen ze van zonsopkomst tot zonsondergang op de rotsen liggen, ze hoeven ook maar één grote beweging te maken om zich in de donkere diepte te storten, op zoek naar voedsel.’ Maar Dara McAnulty is een mens, eentje met een missie zelfs: ‘tegen andere mensen praten, interactie hebben’, om de wereld te redden. McAnulty schrijft dit natuurdagboek niet louter voor zichzelf, maar voor een groot publiek, dat moet voorkomen dat soorten uitsterven en de aarde nog verder opwarmt. En juist daarin zit ook het puberale van zijn schrijven.

In de herfst van dit dagboek, dat een jaar beslaat, begint hij zich af te vragen of hij wel de juiste keuzes maakt. Moet hij naar school gaan, studeren, vogels ringen en kennis vergaren, of spijbelen en staken, zoals Greta Thunberg doet? Het is die hartstochtelijke ambitie en die vertwijfeling, en zelfs dat vleugje jaloezie, die van McAnulty een gewone puber maken. Eentje die de schaduw zoekt en steeds meer in het licht komt te staan. Een jongen die gedichten schrijft met zinnen als: ‘Groei om de groei, het moet ophouden / Zal mijn generatie het recht zien / Opkomen?’ Daar is geen woord autisme bij.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234