Dagelijkse kost: namaakvoedsel

In China krijgen mensen omeletten van nepeieren op hun bord. In India worden schoolkinderen ziek van giftige synthetische melk. En nu overspoelt de namaakmaffia ook de Europese markt met rommelvlees, afvalkaas, nephoning, chemisch aangelengde wodka en vervalste bioproducten vol pesticiden. Aan tafel!

Eind augustus confisqueerde de Chinese politie 30.000 ton kippenpoten. Ze waren gemarineerd in waterstofperoxide, een chemische stof die doorgaans wordt gebruikt om haar te blonderen of papier te bleken. Minstens negen fabrieken hadden de uit bot, huid en pezen bestaande kippenboutjes op deze onconventionele wijze bereid met de bedoeling de populaire Chinese snack er witter en verser te doen uitzien.

Twee weken eerder hadden ze in India ontdekt dat melkproducenten hetzelfde waterstofperoxide aan hun melk hadden toegevoegd, nog aangevuld met het uiterst giftige en bijtende kaliumhydroxide, dat onder meer gebruikt wordt als ingrediënt in ontstoppers. Daarmee dachten ze ‘de levensduur van de melk te verlengen’. Indiase kranten die het schandaal onder de aandacht brachten, gingen ook uitgebreid in op reeds langer gangbare procedés van melkvervalsing, zoals de productie van ‘synthetische melk’. Die wordt verkregen door 20 milliliter (0,02 liter!) authentieke koeienmelk te mengen met een liter water, waspoeder, plantaardige olie en glucosekorrels.

Topje van de ijsberg

Wie de Twitterberichten van hoogleraar voedselveiligheid Chris Elliott van Queen’s University in Belfast leest, zal maandelijks ettelijke alarmerende en deprimerende berichten over namaakvoedsel voorbij zien komen en even geen honger meer hebben. En misschien de volgende keer in de supermarkt de diepvriesmaaltijden en kant-en-klaargerechten voor een keertje overslaan. Want afgaande op zijn onafgebroken stroom aan meldingen zijn ook onze contreien allesbehalve immuun voor nagemaakte voedingsmiddelen.

‘Het is mijn job om zo veel mogelijk te weten te komen over de wereldwijde voedselfraude en -namaak,’ zegt Elliott vanuit zijn kantoor in Belfast. ‘De omvang en de frequentie van de incidenten en schandalen, waarvan de meeste bij ons nooit in het nieuws komen, zijn bijzonder zorgwekkend.’

De Noord-Ierse professor haalt geregeld de Britse media sinds de regering in Londen hem gevraagd heeft een grootschalig onafhankelijk onderzoek te voeren naar de zwakke schakels in de Britse voedselketen. Dat gebeurde in de nasleep van het paardenvleesschandaal van vorig jaar. Daarbij trof men op grote schaal paardenvlees aan in producten die werden verkocht onder het etiket ‘100% rundvlees’. In Roemenië geslachte paarden waren, via een Nederlandse en een Cypriotische vleeshandelaar, bij een Frans bedrijf als ‘rundvlees’ beland, om van daaruit, verwerkt in bevroren hamburgers en diepvriesmaaltijden, te worden verdeeld over supermarkten in de hele Europese Unie.

Vorige week publiceerde Elliott zijn langverwachte rapport. Eerder had hij een aantal leden van de Britse regering al zenuwachtig gemaakt met een tussentijds verslag van de onderzoekresultaten. Volgens Elliott is de Britse voedingssector ten prooi gevallen aan de georganiseerde misdaad en moet er zo snel mogelijk een food crime unit komen die adequate controles kan uitvoeren.

Betrouwbare statistieken over de wereldwijde voedselfraude zijn er nog niet en het onderzoek naar het fenomeen staat nog maar in de kinderschoenen. ‘Het enige wat we met zekerheid kunnen zeggen is: als we op zoek gaan naar fake food dan zullen we het ook altijd vinden,’ zegt Elliott in zijn melodieuze Ierse accent.

Chris Elliott «In onze strijd tegen voedselcriminaliteit hebben we amper het topje van de ijsberg gezien. En dat geldt voor elk land in Europa, ook voor België. Het goede nieuws is dat er nu eindelijk wereldwijde aandacht voor het fenomeen ontstaat. Daar hebben het Chinese melamineschandaal in 2008, waarbij baby’s overleden na het drinken van giftige melk, en de massale Europese fraude met paardenvlees, zeker aan bijgedragen. Sindsdien is men gaan beseffen hoe gevaarlijk voedselvervalsing kan zijn. Nog maar vijf jaar geleden was niemand bezig met de aanpak van namaakvoedsel. Bij Europol en Interpol was er wat dat betreft zero activity.»

Diarreetonijn

‘Vóór 2010 gebeurde hier inderdaad niks rond voedselfraude,’ zegt Chris Vansteenkiste in de persruimte van het luxueuze nieuwe hoofdkwartier van Europol in Den Haag. ‘En eigenlijk wordt namaakcriminaliteit in Europa nog altijd stiefmoederlijk behandeld, zowel door de politiediensten als de magistratuur. ‘Namaak? O, dat zijn die nagemaakte T-shirts van Lacoste en sacochen van Louis Vuitton,’ is de veelgehoorde reactie. Men focust zich te veel op de etalage en beseft te weinig waar we ondertussen mee te maken hebben: de maffia bemoeit zich met onze voedselproductie en sjoemelt op grote schaal met vlees, vis, bioproducten en pesticiden.’

De joviale Vansteenkiste, een voormalige Vlaamse flik die jarenlang de Namaakcel van de Belgische federale politie leidde, is sinds vier jaar diensthoofd Namaak van Europol. In die functie speelde hij de voorbije drie jaar een actieve rol in de coördinatie van de grensoverschrijdende opsporingsacties van de Europese politiedienst. Bij die operaties, die de naam Opson meekregen (Oudgrieks voor voedsel), wordt een week lang aan grensovergangen, in havens en op vliegvelden, maar ook in supermarkten en buurtwinkels, jacht gemaakt op fake food.

Bij de recentste actie, eind vorig jaar, waaraan 33 landen uit Europa, Azië en Zuid-Amerika deelnamen, bestond de vangst uit 1.260 ton namaak- en imitatievoedsel en meer dan 430.000 liter dubieuze drank. Werden onder meer aangetroffen: nepwodka waarin antivries was verwerkt, potten honing die gevuld waren met suikerstroop, en olijfolie die aangelengd was met goedkope plantaardige olie.

Die jaarlijkse oogsten van de Europol-operaties veroorzaken, mede door de media-aandacht, altijd wel enige opschudding, maar specialisten als Chris Elliott zijn ‘totaal niet verrast’. Gesjoemel met dranken en etenswaren is zo wijdverbreid dat politiediensten elke week wel ergens illegaal of vervalst voedsel in beslag nemen. Van sjoemelwijn, nepchampagne en synthetisch granaatappelsap, over met water geïnjecteerde en met chemicaliën behandelde vis, tot namaakkoffie vermengd met gerst en soja en imitatiethee waarin ordinair gras of varenblad wordt aangetroffen. Vaak worden ook vervalste kruiden en specerijen gemeld, die de namaakcriminelen aanlengen met zaagsel, gemalen schelpen of rijstebloem en – afhankelijk van de kleur – ‘bijverven’ met chemicaliën. Imitatiekurkuma uit India wordt bijvoorbeeld gekleurd met loodchromaat, een giftige gele chemische stof, terwijl valse cayennepeper een mooier rood krijgt door toevoeging van baksteenpoeder en de kankerverwekkende, in de verfindustrie gebruikte rode kleurstof ‘Sudan I’. Negen jaar geleden werden er in de grootste terugroepactie uit de Britse geschiedenis meer dan 400 verschillende voedingsmiddelen teruggehaald vanwege de aanwezigheid van Indiase cayennepeper met ‘Sudan I’.

En dan is er nog de tonijn, die hard op weg is om de meest vervalste vis te worden, met dank aan de wereldwijde sushigekte die het beest al bijna heeft doen uitsterven. Tonijnminnende consumenten krijgen steeds vaker – als ze geluk hebben – de tonijnachtige bonito of skipjack op hun bord en – als ze pech hebben – botermakreel. Na het eten van die laatste vis kunt u maar beter in de buurt van een toilet blijven rondhangen: de in sommige landen verboden of met een waarschuwingslabel verkochte botermakreel veroorzaakt heftige oranje diarree, uitgelokt door de laxerende olie gempylotoxine.

Nepeieren

Afgaande op de resultaten van politieacties en rapporten als die van Elliott kom je snel tot de conclusie dat vrijwel alles wat wij eten kan worden nagemaakt en dat de markt voor vervalst voedsel grenzeloos is. Vansteenkiste noemt één van de meest hallucinante voorbeelden van de afgelopen jaren: nepeieren, die nooit een cloaca hebben gezien.

Chris Vansteenkiste «Ze zijn ontdekt in China. Een imitatie-ei is amper te onderscheiden van een echt kippenei. Wat je binnen in de schaal ziet, lijkt op een gewone gele dooier die in zijn eiwit drijft. En als je het boven een pan breekt, maak je er een omelet mee die ook naar ei smaakt. Maar het is een synthetisch product dat totaal niets met kippeneieren te maken heeft. Het wordt gemaakt in illegale fabriekjes in China. Mijn collega in Peking zegt dat er al tienduizenden van die eieren in beslag zijn genomen op markten en in de straatverkoop.»

HUMO Waar is zo’n chemisch ei van gemaakt?

Vansteenkiste «Net zoals een echt ei bestaat het voor 90 procent uit water. De dooier wordt gemaakt met behulp van een gelige kleurstof en het imitatie-eiwit is water in combinatie met een gelatineachtige substantie die zorgt voor de stroperige en glibberige structuur. Voorts zitten er ook smaakstoffen en additieven in als benzeencarbonzuur en aluinpoeder. Dat laatste kent u misschien als het bloedstelpend middel dat mannen gebruiken als ze uitschieten bij het scheren. Gezond zou ik zo’n ei dus niet noemen. En voedingswaarde heeft het evenmin.»

HUMO Veel werk wel voor een product dat bijna niets kost.

Vansteenkiste «Het verschil in productiekosten is nochtans niet klein. In China kost een imitatie-ei de helft van een kippenei. Bovendien hangt je productie niet af van levende dieren die moeten eten, uitwerpselen achterlaten en ziek kunnen worden. Je produceert gewoon zo veel eieren als je nodig hebt, met een primitieve en uiterst eenvoudige technologie. Daar komen echt geen voedingstechnologen aan te pas, hoor. Ze maken de dooier in een aparte pasvorm, die ze dan onderdompelen in het valse eiwit, dat ook in een eigen pasvorm ligt. Ten slotte gieten ze er een product over dat na een paar uur hard wordt, en je hebt je eierschaal.»

HUMO Hebben jullie in Europa al nepeieren aangetroffen?

Vansteenkiste «Voor zover ik weet, zijn ze tot nog toe enkel in China gesignaleerd. Ik ben ook niet echt bang dat ze die eieren met containers bij ons zullen invoeren. Maar niets weerhoudt iemand in Europa ervan om het met de Chinese expertise – zoals ik zei: er is niks moeilijks aan – zelf te gaan fabriceren, ergens in een illegaal fabriekje. Wat eenmaal in de EU is geproduceerd, kan overal – ook bij ons – opduiken, er is immers vrij verkeer van goederen. Wie gaat zich ooit afvragen of hij een vervalst ei in zijn salade niçoise geserveerd krijgt?»

Ongekende fraudemogelijkheden

Als het over gerotzooi met eten gaat, duikt steevast China op als het land met de meest onsmakelijke en elke verbeelding tartende ‘gebruiken’. Geruchtmakend was het melamineschandaal in 2008, waarbij zes baby’s overleden en er 300.000 ziek werden nadat ze nagemaakt melkpoeder met toegevoegd melamine binnen hadden gekregen. Deze industriële chemische stof, die bijvoorbeeld gebruikt wordt bij de productie van kunsthars, was in het melkpoeder verwerkt om het eiwitgehalte hoger te doen lijken.

En vorig jaar nog werden in drie maanden tijd meer dan 900 mensen gearresteerd voor voedselfraude en confisqueerde de Chinese politie ruim 20.000 ton nepvlees. Eén van de geviseerde criminele netwerken was al vier jaar bezig met het namaken van lamsvlees door chemicaliën toe te voegen aan vlees van vossen, ratten en nertsen.

‘De Chinese autoriteiten zijn er zich bewust van geworden dat voedselveiligheid toch wel een gigántisch probleem is in het land,’ zegt Elliott. ‘Maar ze hebben nog een lange weg te gaan. De controlesystemen in Europa zijn uiteraard veel beter dan die in China, onder meer omdat ze zich over een lange tijd hebben kunnen ontwikkelen. Toch moeten we als Europeanen de Chinezen niet de les gaan lezen wat betreft voedselfraude. Het paardenvleesschandaal heeft immers aangetoond dat ook bij ons op grote schaal geknoeid wordt met vlees. Het waren allemaal Europese bedrijven die betrapt zijn, multinationale retailers en voedselproducenten, en alle illegale activiteiten vonden binnen Europa plaats. Geen enkele van de betrokken bedrijven is actief op zoek gegaan naar fraude in hun eigen productieketen.’

In zijn tussentijds rapport verwijst Elliott behalve naar de paardenvleeszwendel ook naar een geval uit 2005 waarbij in een Noord-Iers koelhuis ‘op industriële schaal’ rundvlees, dat bestemd was voor hondenvoer, herverpakt werd als vlees voor menselijke consumptie. Als zodanig kwam het ook terecht in de menselijke voedingsketen. De politie vond bij de inval in het koelhuis professionele verpakkingsmachines en vervalste veterinaire documenten. Alleen al met de in beslag genomen 1.000 ton vlees, die met een container uit Azië in Noord-Ierland was aangekomen, hadden de criminelen drie miljoen pond winst kunnen maken. ‘Het onderzoek wijst uit dat het netwerk niet alleen heel Europa besloeg, maar helemaal tot in Zuidoost-Azië liep,’ aldus Elliott.

HUMO U stelt in uw rapport onomwonden dat de georganiseerde misdaad op de voedselnamaak is gesprongen. Waaruit leidt u dat af?

Elliott «In de geglobaliseerde voedingsindustrie zijn de productieketens steeds langer en complexer geworden, waardoor het alsmaar moeilijker wordt om de werkelijke oorsprong van ons voedsel te achterhalen. Dat schept ongekende fraudemogelijkheden. En als je ziet wat er allemaal wordt aangetroffen, dan móét je concluderen dat de fraudenetwerken van vele markten thuis zijn. Ze beschikken over specialisten met een achtergrond in de voedingstechnologie, over mensen die ervaring en contacten hebben in de distributiesector, over financiële experts die de geldstromen organiseren,... Ze werken op precies dezelfde manier als andere globaal opererende misdaadorganisaties. Zelfs in de Verenigde Staten heeft men geconstateerd dat de Colombiaanse maffia, die meestal met drugshandel geassocieerd wordt, nu ook erg actief is in food crime. Zij hebben in Colombia de controle overgenomen op de handel in groente, fruit en koffie die naar de VS worden geëxporteerd, en sjoemelen daarbij met etiketten, facturen en transportdocumenten.»

Vansteenkiste treedt Elliott daarin bij: ‘Groepen die doorgaans hun geld verdienen met drugshandel, prostitutie en mensenhandel, hebben de markt voor namaak- en imitatievoedsel ontdekt.’

HUMO Wat maakt voedselfraude zo interessant voor de georganiseerde misdaad?

Vansteenkiste «De pakkans is veel kleiner dan bij drugs en ook de straffen liggen veel lager. Bovendien heb je een veel grotere afzetmarkt, zeker met de open grenzen in Europa. Niet iedereen snuift coke, maar mensen moeten wel allemaal eten. De winstmarges zijn weliswaar kleiner, maar de volumes zijn vele malen groter.»

Gomorra

HUMO Over welke georganiseerde misdaadgroepen hebben we het?

Vansteenkiste «Neem de Napolitaanse camorra. De maffiaclans uit Napels zitten traditioneel in drugs- en afvalcriminaliteit, maar zijn toch ook al een tijd actief in de namaakhandel.»

Ondertussen heeft de maffia zich ook in de voedingsindustrie ingegraven en bepaalt zij mee welke ‘Italiaanse’ producten de Italianen en Europeanen op hun bord krijgen. Elk jaar zijn er in Italië duizenden arrestaties in de strijd tegen de ‘agromaffia’, die op steeds grotere schaal Italiaanse voedingsmiddelen vervalst. In het vorig jaar verschenen boek ‘Cibo Criminale. Il nuovo business della mafia italiana’ (Crimineel voedsel. De nieuwe business van de Italiaanse maffia) doen onderzoeksjournalisten Luca Ponzi en Mara Monti uit de doeken hoe de georganiseerde misdaad bekende Italiaanse kwaliteitsproducten als kazen, charcuterie, pasta en wijnen namaakt met inferieure en soms gevaarlijke smokkelingrediënten uit China en Noord-Afrika. Volgens de journalisten gebruiken de maffiabazen daarbij de EU als ‘bankautomaat’, doordat ze op frauduleuze wijze ook nog eens miljoenen aan landbouwsubsidies uit Brussel incasseren.

De agromaffia, die volgens een rapport van het Italiaanse onderzoeksinstituut Eurispes vorig jaar een omzet draaide van 14 miljard euro, controleert bijvoorbeeld een parallelle namaakhandel in buffelmozzarella met een jaarlijks volume van 8 miljoen kilo. Tegelijk wordt geconcentreerde ‘Italiaanse’ tomatenpuree geproduceerd met Chinese smokkeltomaten en worden bekende Italiaanse kazen gemaakt van vervallen kaasproducten en ander afval uit Azië en Oost-Europa. Het meeste geld wordt verdiend met vervalste olijfolie die bestaat uit een mengsel van goedkope, uit olijfafval geperste olie uit Marokko en Tunesië en nog goedkopere sojaolie uit Azië. Sommige ‘raffinaderijen’ doen het zelfs helemaal zonder olijven, en gebruiken enkel sojaolie die wordt bijgekleurd met bètacaroteen en de bladkleurstof chlorofyl. Vervolgens worden de flessen voorzien van het etiket ‘extra vergine’ en een ‘Made in Italy’-logo en wereldwijd geëxporteerd.

Biofraude

De nieuwste melkkoe van de maffia is de explosief groeiende markt van biologische en biodynamische landbouwproducten. Als bakermat van de slowfoodbeweging en alom geprezen culinair paradijs roept Italië automatisch het beeld op van ‘groen’, ‘biologisch’ en ‘natuurlijk’. Het land is de laatste jaren ook één van de grootste Europese spelers geworden in de biohandel.

‘Bij de fraude met bioproducten springt inderdaad vooral Italië in het oog,’ weet Vansteenkiste. ‘Criminele organisaties uit het noorden van het land importeren conventioneel geteelde granen via bijvoorbeeld Roemenië en maken er in Italië biogranen van. Die worden daarna met flinke winsten verdeeld over België, Nederland, Duitsland en Frankrijk. Daar worden de valse bioproducten vermalen en verwerkt in allerlei voedingsmiddelen die daarna met een biolabel in de schappen van de biologische winkels terechtkomen.’

Is het Belgische FAVV op de hoogte van de groeiende biofraude in Europa? ‘Sinds het paardenvleesschandaal weten we dat alles mogelijk is,’ zegt FAVV-inspecteur Stijn Adriaenssen. ‘Maar er wordt in België veel en goed gecontroleerd en ik ga ervan uit dat de voedingsmiddelen die ik hier koop redelijk veilig zijn.’

HUMO Maar in heel Europa duiken schandalen met biovoedsel op. Is België dan immuun daarvoor?

Stijn Adriaenssen «Je kunt nooit met 100 procent zekerheid zeggen of een product wel of niet biologisch is. We moeten het doen met de documenten die we krijgen en de regelmatige controles op de herkomst en het gebruik van pesticiden. Als er bestrijdingsmiddelen worden aangetroffen dan weet je zeker dat het geen bio is. Maar als je niks vindt, dan wil dat nog niet zeggen dat er géén pesticiden gebruikt zijn. Veel van die producten komen uit de landen van het voormalige Oostblok, waar men het niet altijd even nauw neemt met de wetgeving. Bovendien wordt er veel gewerkt met tussenstation Italië, waar de producten een mooi bio-etiketje krijgen. Omdat Italië één van de grootste spelers is op de markt van biologische soja, tarwe en andere granen, komt er ook veel fraude voor. Het goede nieuws is dat fraudeurs geregeld ontmaskerd worden, wat wil zeggen dat de Italiaanse autoriteiten hun werk doen.»

De afgelopen jaren hebben Italiaanse politiediensten inderdaad een lange reeks operaties uitgevoerd tegen deze biomaffia. Zo werd onder meer een internationale trafiek van met pesticiden besmette granen blootgelegd die zich bediende van een onoverzichtelijk netwerk aan spookfirma’s in heel Europa, waarmee de ware oorsprong van de goederen kon worden verdoezeld. De conventioneel verbouwde granen werden ingevoerd uit landen als India, Moldavië en Oekraïne. Een deel daarvan was bestemd voor de productie van veevoer, en bestond uit een mengsel van granen uit Oekraïne, Kazachstan en China. Bij andere partijen ging het om met pesticiden besmette landbouwproducten voor menselijke consumptie zoals soja, maïs, tarwe, lijnzaad en koolzaad. Een klein deel betrof ook ggo-gewassen. De producten werden in Moldavië of in Italië voorzien van een nagemaakt biolabel en met valse certificaten als bioproducten op de markt gebracht in Noord-Europese landen.

Uit een onderzoek van het dagblad La Repubblica uit 2011 blijkt dat de frauduleuze biohandel nergens zo floreert als in Sicilië. Het eiland is met een aandeel van 20 procent marktleider op de Italiaanse markt voor biologische landbouwproducten en produceert vooral granen, citrusvruchten, olijfolie en biologische wijnen.

Volgens de Italiaanse krant leggen conventioneel geteelde citroenen uit Argentinië 11.000 kilometer af om in Sicilië in biocitroen te veranderen en in biowinkels in België, Nederland en Duitsland te belanden. Even nep zijn ‘Siciliaanse’ producten als biologische olijfolie (uit Tunesië), ecologische pistache (uit Iran), biosinaasappels (uit Marokko) en duurzaam geteelde artisjokken (uit Egypte). Toen de carabinieri in 2011 binnenvielen bij een biologisch landbouwbedrijf in Cassibile aan de Siciliaanse oostkust, waren de arbeiders etiketten met de tekst ‘prodotto biologico’ aan het aanbrengen op honderden kratten Argentijnse citroenen met bestemming Noord-Europa. En zelfs paradepaardjes als het wijnhuis l’Abbazia Santa Anastasia – één van de meest prestigieuze producenten van biodynamische wijnen, met een jaarlijkse productie van meer dan 650.000 flessen – blijken niet aan de maffia te kunnen ontsnappen. Midden 2010 ontdekte de Italiaanse justitie dat de echte eigenaar van Santa Anastasia niemand minder was dan Bernardo Provenzano, de laatste capo di capi van de Siciliaanse cosa nostra die in 2006 na 43 jaar voortvluchtigheid werd gearresteerd in een herdershut. Provenzano had het wijnbedrijf gekocht met behulp van een stroman. Vandaag worden de wijnen van Santa Anastasia nog altijd als biodynamische wijn verkocht, onder meer in Nederland.

Giftige pesticiden

HUMO Zijn wij als consumenten de laatste jaren kwetsbaarder geworden voor namaakvoedsel?

Elliott «Als je kijkt naar het enorm gestegen volume aan voedsel dat Europese landen importeren uit alle hoeken van de wereld, dan denk ik dat we véél kwetsbaarder zijn. Bovendien hebben we met de EU een grote eengemaakte markt die steeds moeilijker te beveiligen en te controleren is. Het aantal controles op voedingsmiddelen en ingrediënten die van het ene naar het andere EU-land worden uitgevoerd, is door de open grenzen zeer, zeer klein in vergelijking met vroeger.»

HUMO Hoe groot is het gezondheidsrisico bij vervalst voedsel?

Elliott «Je moet goed begrijpen dat het businessmodel van voedselcriminelen er níét in bestaat om mensen ziek te maken of te laten sterven. Want als dat gebeurt dan is dat meteen groot nieuws, met alle onderzoeken en verscherpte controles vandien, en dat is het laatste wat ze willen. Hun bedoeling is om in alle rust hun handeltje te drijven zonder dat iemand erachter komt.

»Maar één van de grootste gevaren bij voedselfraude is natuurlijk dat het effect van het eten van besmette of vergiftigde namaakvoeding pas op de lange termijn merkbaar is. Mensen worden meestal niet meteen ziek, maar pas na langdurige blootstelling aan toxische stoffen.»

Vansteenkiste «Soms gaat het wel meteen mis. In Europa hadden we twee jaar geleden het alcoholschandaal in Tsjechië. Door vervalste drank – een mix van methanol met wodka of rum – vielen er meer dan veertig doden en belandden mensen met een alcoholvergiftiging in het ziekenhuis. Nog steeds zijn er honderden mensen blind van dat goedje. Ze hadden niet genoeg gedronken om ervan dood te gaan, maar wel voldoende om blind te worden. En in het Verenigd Koninkrijk zijn vorig jaar vijf mensen gestorven. Al waren het daar niet de consumenten maar de daders: hun illegale distilleerinstallatie ontplofte.»

Adriaenssen «Wij merken bij het FAVV dat er via het internet steeds meer producten worden besteld waarin potentieel gevaarlijke medische stoffen zitten die niet thuishoren in voedingsmiddelen. Zo hebben we al viagra (werkzame stof: sildenafil, red.) in chocolade en oploskoffie aangetroffen. Op het internet wordt dat dan gepromoot als sekskoffie en sekschocolade. Het is onmogelijk om de herkomst van die producten te achterhalen omdat er met veel tussenstations wordt gewerkt. Maar als we vermoeden dat de geadresseerde van plan is om die voedingsmiddelen in België te verkopen dan laten we de zending door de douane in beslag nemen. Viagrachocolade is overigens een heel recent fenomeen, terwijl viagrakoffie al langer bekend is. Beide producten mogen sowieso niet geïmporteerd worden in België.

»Maar misschien wel de meest verontrustende ontwikkeling is de snel opkomende namaakhandel in pesticiden. Daar is een enorme markt voor en er kan zeer veel geld mee worden verdiend.»

HUMO Hoe gevaarlijk zijn neppesticiden?

Vansteenkiste «In die namaakproducten komen we gevaarlijke stoffen tegen die al vijftien, twintig jaar verboden zijn in de EU. We weten van een aantal dossiers dat de maffia in die handel zit. Twee jaar geleden werden honderden tonnen pesticiden van de camorra in beslag genomen in de regio Napels. De productie van die bestrijdingsmiddelen vond op dat moment in Italië plaats, hoewel de camorra net op het punt stond om dat uit te besteden aan China. Daar kan het immers nog goedkoper. Maar toen viel de Italiaanse politie binnen.

»Meestal komt het product in bulk binnen vanuit China via grote Europese havens als Antwerpen, Hamburg of Rotterdam. Van daaruit gaat het dan verder naar de Baltische staten, Rusland, Polen maar ook naar typische West-Europese landbouwlanden als Spanje en Frankrijk. Ook bij ons in de fruitstreek zijn er al namaakpesticiden gesignaleerd.

»Wij willen nu weten wie daarachter zit en wie er geld mee verdient. En het moet snel gaan want de schade is in bepaalde landen al aanzienlijk. Er zijn in Europa grote lappen grond die jarenlang niet meer gebruikt kunnen worden omdat ze vergiftigd zijn. Ik heb daar foto’s van gezien: hele maïsvelden verbrand door het gif. In een land als Roemenië is dat probleem heel groot. Arme boeren proberen te besparen op pesticiden en kopen dan zonder het te weten illegale namaakproducten van onbekende huis-aan-huisverkopers of op het internet, zonder factuur. Uiteindelijk zijn ze niet alleen hun geld en oogst kwijt maar ook hun land, dat vele jaren niet meer gebruikt kan worden.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234