‘Trump was eerst beste vrienden met Xi Jinping. Xi wíst hoe hij Trump moest aanpakken: hij ontving hem voor een maaltijd in een paviljoen waar vroeger alleen de keizer mocht komen.’

china na coronanieuwe wereldorde?

‘Dankzij Trump en covid-19 zal China nóg sneller de grootste wereldmacht worden’

‘Trump was eerst beste vrienden met Xi Jinping. Xi wíst hoe hij Trump moest aanpakken: hij ontving hem voor een maaltijd in een paviljoen waar vroeger alleen de keizer mocht komen.’Beeld BELGAIMAGE

Héél even leek de corona-uitbraak het Chinese regime de das te zullen omdoen. Westerse wishful thinkers zagen de Communistische Partij al ineenstorten. Niks bleek minder waar. China nam in 2020, met dank aan zijn mondkapjesdiplomatie en een malloot in het Witte Huis, zelfs een ferme voorsprong op de rest van de wereld. Jan van der Putten (79), Chinakenner en jarenlang correspondent in Peking: ‘De héle coronacrisis is voor het regime het bewijs dat het Chinese systeem superieur is. China wil de wereld niet veroveren, het wil dat de rest van de wereld zich afkeert van het Westen.’

HUMO Donald Trump spreekt altijd over ‘het Chinese virus’. Maar welke verantwoordelijkheid draagt China eigenlijk in deze crisis?

JAN VAN DER PUTTEN «Een grote. Als China zijn beloftes uit het verleden had nageleefd, zaten we nooit in deze situatie. Om een herhaling van de SARS-uitbraak (in 2003, red.) te vermijden, kwamen er protocollen: de plaatselijke overheden moesten de centrale autoriteiten meteen inlichten bij mogelijke problemen. In 2019 bleek al dat dat niet werkte: boeren meldden uitbraken van de varkenspest niet omdat ze bang waren hun varkens te verliezen, en lokale partijleiders zwegen uit angst voor hun carrière. Door de hiërarchische cultuur in China hebben veel mensen leren zwijgen. Alleen goed nieuws wordt verteld aan de hoge heren. Ook in Wuhan (waar het coronavirus uitbrak, red.) waren mensen bang om gestraft te worden of een promotie mis te lopen. Wie wél bezorgdheden uitte – burgerjournalisten en de later aan het virus bezweken dokter Li Wenliang – werd berispt. Klokkenluiders straffen is zowat een Chinese traditie. Een burgerjournaliste is net nog veroordeeld tot een gevangenisstraf van vier jaar voor haar verslaggeving vanuit Wuhan.

»Toen de overheid eindelijk lucht kreeg van de uitbraak, schitterde ze in afwezigheid. Ze bracht de Wereldgezondheidsorganisatie op de hoogte, maar intern gebeurde er niets. President Xi Jinping liet drie weken niets van zich horen. In het Westen bekijken we China vaak als krachtdadig, maar in Peking heerst een oeroude regeringswijsheid: wu wei, zich onthouden van handelen. Pas toen de uitbraak écht uit de hand liep, kwamen er strenge lockdowns. Alles opgeteld gingen er drie cruciale weken verloren. De schuld van het Chinese politieke systeem is evident, al zal dat niet zo in hun eigen geschiedenisboeken staan.»

HUMO Hoezo?

VAN DER PUTTEN «Chinese regimes hebben een lange traditie van het herschrijven van de geschiedenis. Je kunt dat doen zoals de Sovjets – uit de gratie gevallen personen wegretoucheren op historische foto’s – of zoals de Chinezen vandaag, voor onze neus: doen alsof de beginfase van de crisis gewoonweg niet heeft plaatsgevonden. Wie onafhankelijk onderzoek eist naar die cruciale weken, krijgt de volle laag. Australië legde de vraag enkele maanden geleden op tafel en kreeg zware economische boycots uit Peking als antwoord.»

HUMO Komt het Chinese regime ondanks het woelige begin sterker uit 2020?

VAN DER PUTTEN «In het begin dachten velen dat dit het ‘Tsjernobyl-moment’ van de Communistische Partij was. Xi Jinping had vóór corona al kwaad bloed gezet door belangrijke leiders onder het mom van corruptiebestrijding achter de tralies te zetten. Hij schoof in geen tijd anderhalf miljoen partijbonzen aan de kant en trok werkelijk álle macht naar zich toe. Hij werd voorzitter van alle denkbare commissies en werkgroepen. Dat is vragen om problemen. De persoonlijkheidscultus doet denken aan de periode van Mao Zedong. Maar als álles Xi Jinping is, is er ook maar één verantwoordelijke wanneer het misgaat. Er leefde in China dus al veel rancune tegen Xi, en die werd nog versterkt door het verdoezelen van de virusuitbraak. Vandaag is de kritiek grotendeels verstomd, omdat het land weer op de rails staat én critici zwaar vervolgd worden.»

HUMO Terwijl bijna alle westerse landen afgelopen jaar een historische economische krimp optekenden, is de Chinese economie met 2 procent gegroeid. Tegen het einde van 2021 zou ze zelfs 10 procent groter zijn dan in 2019.

VAN DER PUTTEN (knikt) «Dankzij hun drastische maatregelen konden ze de economie snel weer aanzwengelen. De positie van China tegenover de andere machtsblokken is daardoor versterkt. Ondanks de handelssancties van de VS heeft China in de laatste maanden meer dan ooit geëxporteerd.»

HUMO China zou in 2028 de grootste economie ter wereld worden: vijf jaar eerder dan aanvankelijk geraamd. En dat komt voornamelijk doordat China beter omgaat met de pandemie.

VAN DER PUTTEN «China is de voorbije jaren sterk opgerukt met dank aan één man: Donald Trump. De Amerikaanse president heeft de zorgvuldig georganiseerde westerse wereldorde zoveel mogelijk afgebroken en van bijna elke vorm van internationale samenwerking een puinhoop gemaakt. China profiteerde daarvan en wierp zich op als dé verantwoordelijke leider. Op milieuvlak heeft Xi Jinping dit jaar beloofd om China tegen 2060 volledig uitstootvrij te maken. Of dat lukt, kun je betwijfelen, maar het discours is alvast veranderd. Op economisch vlak is China nu de uitgesproken leider van de vrijhandel. Dit najaar bracht het een gigantisch vrijhandelsverdrag mee tot stand: het RCEP (Regional Comprehensive Economic Partnership, red.), met daarin alle Aziatische landen, inclusief Australië en Nieuw-Zeeland.

»China heeft de door Trump gecreëerde leegte op het wereldtoneel slim gevuld. Het was een ontzettend belangrijk jaar voor de opmars – of historisch gezien de terugkeer – van China als leidende wereldmacht. Al komt die niet uit de lucht gevallen. China is decennialang in de schaduw gegroeid tot de economische reus die het nu is. De grote coming-out als wereldspeler was in 2008, met de Olympische Spelen in Peking. Onder Xi Jinping kwam dat proces in een stroomversnelling, en met deze crisis nog meer. Corona kan China de laatste duw geven om weer de belangrijkste natie ter wereld te worden.

»Maar 2020 was ook het jaar waarin China de al weinige goodwill die het had in veel westerse landen, nog verder heeft doen slinken. De reactie op de virusuitbraak, de agressieve diplomatie, de autoritaire omgang met Hongkong, de verschrikkingen in de provincie Xinjiang (volgens Amnesty International sloot China daar meer dan één miljoen Oeigoeren en andere islamitische minderheden op in ‘heropvoedingskampen’, red.): je voelt dat het voor veel landen genoeg is geweest.

»Europa hamert al jaren op een eerlijker economisch speelveld. De Chinese overheid geeft bepaalde bedrijven massa’s staatssteun en creëert monopolies zodat ze de westerse markten kunnen overspoelen, terwijl ze westerse bedrijven de toegang tot de Chinese markt ontzegt of aan allerlei beperkingen onderwerpt.»

HUMO Toch bereikten de EU en China vorige week na jaren een principeakkoord dat ervoor moet zorgen dat de Chinese markt zich opent. De EU zou ook garanties gekregen hebben over het weren van dwangarbeid in China.

VAN DER PUTTEN «Dat komt bijna als een donderslag bij heldere hemel, want Europa is de laatste tijd flink tegen China tekeergegaan. Het Europees Parlement veroordeelde de dwangarbeid in de katoenplantages in Xinjiang en stelde vragen bij de ambitie van China om technologie te leveren voor Europese kerncentrales. Daarmee zou China gevoelige gegevens over onze energie-infrastructuur in handen krijgen. Veel Europeanen vroegen zich ook luidop af wat de Chinese garanties rond dwangarbeid waard zijn. China heeft lange tijd het bestaan van die concentratiekampen ontkend, daarna sprak het van ‘vakscholen’, en nog steeds worden alle aanklachten over misstanden verontwaardigd van tafel geveegd. Maar blijkbaar moet China nu toch gevoelige toegevingen gedaan hebben, want het heeft de EU over de streep getrokken.»

HUMO Waarom zou China plots ingebonden hebben?

VAN DER PUTTEN «Wellicht door tijdsdruk. De inauguratie van Joe Biden als Amerikaans president op 20 januari was voor Peking een deadline: het moest íéts overeenkomen met Europa, want met Biden aan het roer in Washington zullen de dynamieken in het Westen veranderen.

»Ook Europa heeft grote belangen bij de deal. Er komt ongetwijfeld een economische crisis aan en de Chinese groeieconomie is dan een nuttig houvast. Tegelijk mag China geen té grote grip krijgen op de Europese economie én wil de EU de VS niet tegen zich in het harnas jagen. Biden zal de banden met Europa willen aanhalen nadat Trump ze heeft losgemaakt. (Denkt na) Maar kijk eens hoe de EU nu belangrijke waarden rond mensenrechten, solidariteit en de vrijheid van meningsuiting heeft kunnen koppelen aan een economische relance: dat is uitzonderlijk. Europa móést dit moment uitbuiten.»

'Weet je wat hua wei betekent? ‘Chinese pres­tatie’. Huawei is wettelijk verplícht te spioneren als de overheid dat vraagt'Beeld Merlijn Doomernik

KEIZER TRUMP

HUMO Trump startte een handelsoorlog met China. Zal Biden milder zijn?

VAN DER PUTTEN «Trump probeerde zijn rivaal af te schilderen als ‘Beijing Biden’, maar dat is klinkklare onzin. Herinner je je nog dat Trump in het begin beste vrienden was met Xi Jinping? Xi wíst hoe hij Trump moest aanpakken: zijn ijdelheid strelen. Hij ontving Trump voor een maaltijd in een paviljoen dat vroeger alleen voor de keizer toegankelijk was. Trump vóélde zich een keizer. Hij heeft een zwak voor sterke mannetjes zoals Xi – en in zekere zin ook Kim Jong-un in Noord-Korea.»

HUMO Volgens zijn voormalige topadviseur John Bolton zei Trump aan Xi dat hij vooral moest doorgaan met de bouw van de kampen voor moslimminderheden.

VAN DER PUTTEN (knikt) «Zelfs toen de handelsoorlog met China al vergevorderd was, hield Trump vol dat Xi zijn vriend was en dat het conflict de schuld was van zijn voorgangers. Trump zei in het begin van de coronacrisis ook dat Xi het virus uitstekend bestreed.

»Als er één ding is waar Republikeinen én Democraten het over eens zijn, is het dat de VS hard moeten optreden tegen China. Jarenlang gingen de VS ervan uit dat China een verantwoordelijke medespeler zou worden in de Amerikaanse wereldorde, maar het land blijft spelen volgens de eigen regels. Ik verwacht geen einde aan de stroom economische sancties en militaire dreigementen, al zal Biden ongetwijfeld meer Europese en Aziatische steun vragen. Peking was niet ontevreden met Trump in het Witte Huis, want hij verdeelde het Westen.»

HUMO Dé twistappel is telecomgigant Huawei. Het Belgische 4G-netwerk is zowat volledig Chinees, maar wij en veel andere westerse landen willen Huawei uitsluiten van de aanleg van 5G.

VAN DER PUTTEN «Die oefening moet Europa nu maken: hoe afhankelijk wil het worden van China? De pandemie lijkt mij een wake-upcall voor Europa. De deglobalisering van onze economie is al begonnen, maar het zal eerder de richting uitgaan van een differentiëring: we zullen toevoerketens uit China steeds vaker vervangen door import uit andere landen. In de toekomst zullen we, zeker wat de medische sector betreft, minder afhangen van supermachten die ons zomaar hun wil kunnen opleggen.

»In het voorjaar ging het over onze afhankelijkheid van China voor de productie van mondkapjes, maar ook onze paracetamol en ibuprofen komen van daar. Die productie in eigen handen nemen lijkt me geen slechte zaak – en dat is ook aan het gebeuren. Voor je het weet, gebruikt China onze medische afhankelijkheid als wapen. Vorige week kwam nog in het nieuws dat China de bouw van een kerncentrale in Engeland wil stilleggen omdat de Britten paspoorten uitdelen aan democratischgezinde Hongkongers en af willen van de 5G-infrastructuur van Huawei. Toen dissident Liu Xiaobo in 2010 de Nobelprijs voor de Vrede kreeg, decimeerde China de invoer van Noorse zalm – die beslissing werd pas teruggedraaid na uitdrukkelijke excuses van Noorwegen. En toen de dochter van de Huawei-oprichter gearresteerd werd in Canada, staakte China de import van Canadese koolzaadolie en werden twee Canadezen in China in gijzeling genomen. Alle landen die afhankelijk zijn van China, zijn gewaarschuwd: geen kritiek, anders volgt er straf. Ook de VS kennen daar wat van, maar dit zijn signalen dat er zich een nieuwe wereldorde aftekent.»

HUMO Moeten we spionage vrezen door Huawei? Volgens sommige Chinakenners is de band tussen het bedrijf en Peking niet geweldig sterk.

VAN DER PUTTEN (fijntjes) «Weet je wat hua wei betekent? ‘Chinese prestatie’. Op papier is Huawei een privébedrijf, in de praktijk moet het naar de pijpen van de overheid dansen. Huawei kan wel zeggen dat het nooit zal spioneren, maar wettelijk gezien is het daartoe verplicht als de Communistische Partij dat beveelt. (Lachje) Ik weet niet waarom we zo graag het tegendeel willen geloven, maar de Communistische Partij zit werkelijk óveral in China: in de kunst, de sport, de religie en de economie. De partij eert een totalitaire opvatting van de staat die al vele eeuwen teruggaat. De ideologische controle van de eigen bevolking is geen recente strategie van één malafide regime, het is een door en door Chinees fenomeen. Het stamt uit hun hiërarchische cultuur. Die controle bestaat ook óm de controle: je loopt niet uit de pas, want dat is een schending van het hiërarchisch ideaal. Het risico op spionage en beïnvloeding door grote Chinese bedrijven zoals Huawei is dus zeer reëel. Des te meer omdat het bedrijfsleven nóg meer een aanhangsel van de partij is geworden.»

HUMO In ‘Fabels over China’ schrijft u zeer cynisch over de westerse technologiebedrijven die voet aan de grond proberen te krijgen in China.

VAN DER PUTTEN «Alle westerse sociale media zijn er verboden – ze hebben er hun eigen Twitter en zoekmachines. Alleen LinkedIn ontsprong de dans, omdat het akkoord ging met de voorwaarden: geen berichten over thema’s die de partij niet welgekomen zijn, de inperking van onlinegroepen en toelating van Chinese aandeelhouders. Google heeft jaren gewerkt aan Dragonfly, een speciaal voor China bestemde zoekmachine. Het project flopte. En toen duidelijk werd dat werknemers van Google een zoekmachine maakten met ingebouwde censuuralgoritmes, brak bovendien een opstand uit.

»Als de westerse techneuten ooit democratische idealen hebben gehad, dan is daar niets van overgebleven: in China niet, en elders niet. Hun producten zijn uitstekende manipulatieplatformen. Denk maar aan het gebruik van de persoonlijke data van miljoenen Facebookgebruikers om de verkiezingen in de VS of het Brexitreferendum te beïnvloeden. De grote westerse techbedrijven hebben even weinig respect voor privacy als de Chinese spionagesystemen.»

HUMO Terug naar corona. Toen Italië in de problemen zat, stuurde China artsen en medisch materiaal. Ook in onze luchthavens kwamen net op tijd Chinese mondmaskers aan. Liet China zich van zijn zachte kant zien?

VAN DER PUTTEN (lachje) «We moeten niet te naïef zijn. De reputatie van China heeft flinke knauwen gekregen, en daar heeft het op gereageerd met de mondkapjesdiplomatie.»

HUMO Andere Chinakenners vinden dat te achterdochtig. Italië hielp China in 2008 na een zware aardbeving, en dus repten de Chinezen zich nu om de Italianen te helpen.

VAN DER PUTTEN «Ware het niet dat de hulp in het voorjaar uitdrukkelijk werd verbonden aan openbare dankbetuigingen aan China. Italië heeft dat moeten doen, en andere landen zoals Servië zijn nog verder gegaan, en hebben zo ongeveer de hielen van Xi Jinping gekust. ‘Onze ware vriend zit in Peking en niet in Brussel’: duidelijker wordt politieke beïnvloeding niet. Op de lange termijn wil China vooral goodwill creëren: het wil handel blijven drijven met Europa.»

HUMO Vandaag staan de vaccins centraal. China zal die delen met de derde wereld, terwijl de westerse mogendheden alleen aan zichzelf lijken te denken.

VAN DER PUTTEN (knikt) «Net als de mondkapjes zijn de Chinese vaccins een politiek wapen. China zal volgzaamheid eisen én krijgen. Het land wil geen munt slaan uit de vaccins, zegt de minister van Buitenlandse Zaken, maar de bedoeling is wel om landen als Pakistan en de Filipijnen nog meer in de Chinese invloedssfeer te trekken, en dus weg van de Amerikaanse. Zonder het met zoveel woorden te zeggen, zal China ook aan ontwikkelingslanden vragen om zich te verzetten tegen een onafhankelijk onderzoek naar de oorsprong van het virus. En nu de VS uit de Wereldgezondheidsorganisatie zijn gestapt, kan dat China misschien nog lukken ook.»

‘China bewees overduidelijk dat stijgende welvaart niet leidt tot sociale revoluties en democratie.’Beeld Merlijn Doomernik

CHIPS VOOR TAIWAN

HUMO En dan nu de hamvraag: wil China de wereld veroveren?

VAN DER PUTTEN «Néé. Eén van dé fabels over China is dat het de planeet wil koloniseren of een soort Romeinse Rijk wil uitbouwen. Maar het uitgangspunt van de buitenlandpolitiek van China is simpel: de Communistische Partij wil aan de macht blijven. En dat kan alleen door de bevolking van een bloeiende economie te verzekeren. Vandaag ligt de nadruk in China nog het meest op de binnenlandse ontwikkeling: meer jobs en koopkracht geven aan de bevolking, zodat de binnenlandse markt kan ontploffen. Nu behoren zo’n 500 miljoen Chinezen tot de middenklasse, maar honderden miljoenen zijn arm. Ze vallen niet meer ondervoed dood – China heeft de extreme armoede uitstekend aangepakt – maar ze kunnen nog niet écht consumeren. Het liefst zou China zijn eigen boontjes doppen, maar het heeft het buitenland nodig voor veel grondstoffen en tot nader order ook voor een hoop technologie. Ze zitten door de Amerikaanse boycots tegen Huawei met de handen in het haar, want ze hebben geen toegang meer tot de meest geavanceerde chiptechnologieën. China zal nooit expansionistisch handelen als doel op zich.»

HUMO Het regime verspreidt toch actief de eigen waarden? Tijdens de pandemie exporteerde het niet alleen medisch, maar ook controlemateriaal: drones, slimme camera’s... ‘Veel westerse beleidsmakers zullen naar China kijken als rolmodel,’ zei professor internationale betrekkingen Jonathan Holslag in Humo. ‘China stuurt delegaties naar Oost-Europa om de digitale ordehandhaving te promoten.’

VAN DER PUTTEN «Dat klopt: het regime verspreidt zijn ideeën op allerlei manieren. In de Verenigde Naties is China steeds actiever. In de mensenrechtencommissie is het land al een tijdje aan het verkondigen dat mensenrechten een nationale zaak zijn, en dat andere landen zich daar buiten hun landsgrenzen niet mee horen te bemoeien. En wij maar denken dat mensenrechten per definitie universeel waren (lachje)

HUMO China verwijt het Westen een historische schending van de mensenrechten omdat we zoveel burgers laten sterven aan covid-19.

VAN DER PUTTEN «De héle coronacrisis is voor Peking het bewijs dat hun systeem superieur is aan dat van de westerse democratieën. Ze dragen die waarden niet uit om ons militair te veroveren, wel opdat de rest van de wereld zich zou afkeren van het Westen, om zo de groei en bloei van China te verzekeren.

»Het houdt niet op bij mensenrechten. China exporteert ook actief de internetcensuur. The Great Firewall of China (de combinatie van wetten en technologieën waarmee het regime het internet censureert, red.) spreekt veel dubieuze regimes aan. China verkoopt die technologieën aan landen zoals Servië, Zimbabwe, Saoedi-Arabië en Rusland – en zelfs aan democratische landen als Uruguay. Daarnaast lobbyt China in internationale organen om staten autonoom hun ‘internetsoevereiniteit’ te laten uitroepen. China krijgt daar steeds meer slagkracht door zijn groeiend soortelijk gewicht en kan zulke ideeën dus makkelijker exporteren, ook naar ontwikkelingslanden.

»Dat alles botst met één van de grootste fabels die wij westerlingen ooit in ons wensdenken hebben gekoesterd: dat een zekere ontwikkelingsgraad automatisch de opkomst van de democratie in een land teweegbrengt. China investeerde de voorbije jaren in de infrastructuur en economie van noodlijdende Afrikaanse landen, zonder onderscheid te maken tussen democratische en dictatoriale leiders. China bewees overduidelijk dat stijgende welvaart niet leidt tot sociale revoluties en werpt zich op als grote voorbeeld.»

HUMO Volgens u beleven we een nieuwe Koude Oorlog.

VAN DER PUTTEN «Volgens sommigen mag je dat niet zeggen, omdat er tijdens de Koude Oorlog met de Sovjet-Unie nauwelijks economische contacten waren tussen de blokken. De situatie ís niet dezelfde, maar als dit geen Koude Oorlog is, wat dan wel? Corona heeft het conflict niet veroorzaakt, maar wel verhevigd.»

HUMO ‘De kans dat er een oorlog komt, is groter dan de kans dat er geen komt,’ zei u drie jaar geleden in Humo. ‘In de zestien gevallen waarbij een opkomende macht in het verleden met een zittende wereldmacht geconfronteerd werd, leidde dat twaalf keer tot een oorlog.’

VAN DER PUTTEN «Het grootste gevaar is dat er een ongelukje gebeurt dat uit de hand loopt. Het schot dat de Oostenrijkse troonopvolger Frans Ferdinand doodde in 1914 in Sarajevo, was ook maar een incident, maar veroorzaakte een paar maanden later wel een wereldoorlog. Al twee à drie keer was er een bijna-botsing tussen een Amerikaans en een Chinees oorlogsschip in de Zuid-Chinese Zee. Vroeger hadden we manieren om zulke incidenten in beheersbare banen te leiden, maar alle overlegorganen zijn verdwenen. Het contact is afgesneden. Het grootste gevaar is dus een escalatie bij een klein incident.

»Daarnaast heb je Taiwan. De VS behandelen Taiwan steeds meer als een zelfstandig land, terwijl Xi twee jaar geleden zei dat het geduld van China op is: ‘Als Taiwan zich niet aansluit bij China, zal er geweld volgen.’ Naar verluidt is Taiwan extra belangrijk omdat het in tegenstelling tot China wél over de meest recente chiptechnologie beschikt. Vóór de Amerikaanse sancties kon China chips uit de VS kopen, en nu niet meer. Dat zou veel agressie uit Peking verklaren. Die optelsom maakt dat een echte oorlog tussen de machtsblokken niet uitgesloten is.»

HUMO Het verhaal dat China alleen een economische en geen militaire grootmacht is, is achterhaald. Peking bezit hoogtechnologische wapens, bommenwerpers, kernbommen, enzovoort.

VAN DER PUTTEN «Het is opvallend dat Xi steeds duidelijker de nationalistische en agressieve weg opgaat. Mogelijk doet hij dat om de bevolking tevreden te stellen. De economie groeit nog steeds, maar minder spectaculair. De bevolking vergrijst. Het zal voor Xi alleen maar lastiger worden om de Chinezen rustig te houden, en dan is een buitenlandse bliksemafleider hét wapen om de eenheid te bewaren. Volgens veel analisten is de agressieve aanpak van Xi een teken van zwakte. Al valt dat niet te bewijzen – de val van de Communistische Partij en het einde van China zijn al duizend keer voorspeld.»

Jan van der Putten, ‘Fabels over China’, De Geus 

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234