'Dark Net', in de duisterste krochten van het internet: 'Hier is de klant koning'

Achter de vertrouwde wereld van Google, Hotmail en Amazon gaat een ander deel van het internet schuil: het dark net. In die onderwereld heersen volledige vrijheid en anonimiteit, en zeggen en doen gebruikers wat hun goeddunkt: ze wisselen zelfgemaakte porno uit, verspreiden politieke propaganda of brengen illegale goederen aan de man.

'Jamie Bartlett: ''Dark net' gaat over het kluwen van websites die je niet via de gangbare zoekmachines kunt bereiken. Dáár vind je de meest extreme uitwassen: kinderporno, hackers, drugs, wapens, noem maar op.'

Ik gebruik geen drugs en heb ze nooit eerder gekocht, maar vanochtend werd er bij mij een onschuldig uitziende witte envelop bezorgd. Er zit een zeer geringe hoeveelheid cannabis van hoge kwaliteit in. Met een paar simpele klikken heb ik gedaan wat circa 150.000 mensen de laatste drie jaar hebben gedaan: drugs gekocht op Silk Road.

In 1972, lang voor eBay of Amazon, sloten studenten van Stanford University in Californië en het MIT in Massachusetts de eerste online transactie ter wereld. Via de Arpanet-account (Arpanet is de voorloper van het internet, red.) van hun lab verkochten de Stanford-studenten hun collegae een minieme hoeveelheid marihuana – het begin van een kleine,maar zeer opmerkelijke trend. In de jaren 90 doken er in discussieforums over drugs steeds meer groepen dealers op om speciale narcotica aan drugskenners te verkopen, en rond 2000 werd de eerste grote online drugsmarkt op het openbare internet geopend.

The Farmer’s Market bood via een mailservice vooral psychedelische drugs te koop aan. Volgens een FBI-dagvaarding verwerkte de site tussen januari 2007 en oktober 2009 meerdan 5.000 bestellingen uit 25 landen en beliep de totale omzet miljoenen dollars. In 2010 werd The Farmer’s Market een Tor Hidden Service, die alleen bereikbaar is met een Tor-browser. Vanwege het geavanceerde adresversleutelingssysteem is Tor de ideale plek voor ongeregelde, ongecensureerde markten. Tegenwoordig zijn er zo’n 40.000 Tor Hidden Service-sites actief: de meeste legaal, maar ongeveer 15 procent ervan heeft te maken met drugs.

Op 27 november 2010 plaatste een zekere altoid het volgende bericht in The Shroomery, het magic mushroom-forum op het openbare internet: ‘Kwam een website tegen die Silk Road heet. Het is een Tor Hidden Service en ze zeggen dat je er alles online en anoniem kunt kopen en verkopen. Ik denk erover om er iets te kopen, maar ik wou eens zien of iemand hier de site kent.’ Twee dagen later dook altoid ook op bitcointalk.org op, een discussieforum over de virtuele munt: ‘Is iemand hier al op Silk Road geweest? Het is een soort anonieme Amazon.com. Ik geloof niet dat ze heroïne hebben, maar ze verkopen wel ander spul.’ Het nieuws verspreidde zich en in het voorjaar van 2011 had een handjevol verkopers zich aangemeld, wat op zijn beurt een kleine groep kopers trok. In mei 2011 waren er bijna 300 producten verkrijgbaar, bijna allemaal drugs. Toen het online tijdschrift Gawker in juni 2011 over deze nieuwe ‘anonieme markt waar je alles kunt kopen’ schreef, was de reactie voorspelbaar: duizenden gebruikers stroomden toe.

Wat die nieuwe bezoekers aantroffen was radicaal anders dan wat ze gewend waren. Zoals altoid al opperde, was de site professioneel en gebruiksvriendelijk. Aan de linkerkant van de webpagina stond de koopwaar in categorieën geordend, met foto’s als je doorklikte. Ook de verkopers waren duidelijk aangegeven, met voor iedereen een korte beschrijving en contactinformatie. Er was een prominente link naar de klantenservice voor klachten, en je kon in één oogopslag zien wat er in je ‘mandje’ zat en hoeveel geld je op je rekening had. Achter die gelikte façade ging een geavanceerd beveiligingssysteem schuil. De site was uitsluitend toegankelijk via een Tor-browser, producten konden alleen met bitcoins worden gekocht en de bezoekers werd aangeraden met een digitaal pseudoniem in te loggen. Alle correspondentie tussen kopers en verkopers werd geëncrypteerd en gelezen berichten werden automatisch verwijderd.

Het ontstaan van dergelijke dark net-markten heeft begrijpelijkerwijs tot tumult en consternatie geleid. The Sydney Morning Herald waarschuwde in 2011 voor ‘de bloeiende online drugsmarkt waartegen de autoriteiten niets kunnen doen’, en de Daily Mail noemde Silk Road in 2012 ‘het duisterste hoekje van het internet’. Charles Schumer, de Amerikaanse senator die in 2011 een onderzoek naar Silk Road had geëist, omschreef de site als ‘de meest schaamteloze poging ooit om via het internet drugs aan de man te brengen’.

Op zich is het niet verrassend dat online drugsmarkten bestaan; het verrassende is dat ze wérken. Dark net-markten zijn een ongelooflijk riskante omgeving om zaken te doen. Verkopers en kopers zijn anoniem en zien elkaar nooit. Er zijn geen toezichthouders tot wie je je kunt wenden als de verkoper of de sitebeheerders besluiten je geld in te pikken. Alles is illegaal en er bestaat een permanent risico op sluiting of infiltratie door wetshandhavers. Ondanks dat alles floreren de dark net-markten. Hoe kan dat?


Uitstekende wiet & hasj

Ik heb net een populaire indexsite geopend. Het eerste wat me opvalt, is het enorme aantal dark net-markten en de duizelingwekkende verscheidenheid aan drugs die ze beweren te verkopen. Ik kan kiezen uit ongeveer 870 verkopers, die meer drugs verkopen dan ik ooit voor mogelijk had gehouden. Alleen al onder ‘xtc’ vind ik: 4-emc, 4-mec, 5-apb, 5-it, 6-apb, butylon, mda, mdai, mdma, methylon, mpa, pentedron, pillen... Het is ook een internationale markt. Hoewel de verkopers voornamelijk in de VS (33 procent), Groot-Brittannië (10 procent) en Australië (10 procent) gevestigd zijn, verzenden de meesten bestellingen naar alle landen ter wereld.

Als je offline drugs koopt, worden je opties tot op zekere hoogte beperkt door de plek waar je bent en de mensen die je kent. Maar op Silk Road 2.0 heb je dus te véél keuze. Alle online markten kennen dat probleem, en ze lossen het allemaal op dezelfde manier op. ‘De legale internetverkoop zou niet werken zonder gebruikersbeoordelingen,’ zegt Luke Upchurch van de overkoepelende consumentenvereniging Consumers International. ‘Daardoor kunnen consumenten een gefundeerde keuze voor een bepaald product maken, en kunnen producenten een reputatie opbouwen.’ Uit door Consumers International gepubliceerd onderzoek blijkt dat 88 procent van de mensen die in Groot-Brittannië online aankopen doen, bij het nemen van aankoopbeslissingen naar die gebruikersbeoordelingen kijkt.

Ook de drugssites bieden dus de mogelijkheid beoordelingen te geven, meestal een score van 1 tot 5 en een geschreven commentaar. ‘Anderen moeten die informatie kunnen lezen en daaruit kunnen opmaken wat de verkoper precies aanbiedt,’ schrijft een ervaren gebruiker aan nieuwkomers op een discussieforum over Silk Road 2.0. ‘Als je commentaar geeft, schrijf dan in elk geval iets over de levertijd, de kwaliteit en hoeveelheid van het product en de service die de verkoper biedt.’


Vriendelijke groet

Ik besluit een kleine hoeveelheid marihuana te kopen om helemaal te doorgronden hoe het systeem werkt, en begin de beoordelingen van een aantal verkopers door te lezen om er degenen uit te pikken die door anderen betrouwbaar worden gevonden. Na wat schiften vind ik iemand die me wel oké lijkt. Drugsheaven is in het buitenland gevestigd, maar zijn verkoperspagina spreekt wervend van ‘uitstekende wiet & hasj van consistente topkwaliteit voor een redelijke prijs’. En wat nog mooier is: hij heeft een geld-terugregeling en uitgebreide algemene voorwaarden. Drugsheaven heeft een verbijsterend assortiment: Amnesia Haze, Cheese, White Widow, SoMango, Bubba Kush, Olympia, Messi, Marlboro Gold Stamp, Marlboro 15 Stamp, Gold Seal Afghaanse, Polo Polm, Lacoste Polm, Ferrari Polm. Ik bestudeer zijn beoordelingen nauwgezet. Hij heeft het afgelopen etmaal een stuk of tien vijfsterrenbeoordelingen gekregen en bij zijn 2.000 beoordelingen van de afgelopen vier maanden scoort hij gemiddeld 4,8 op 5.

Door dit transactiesysteem met reputatiebewaking ontstaat een krachtig, maar informeel systeem van zelfregulering door de gebruikers, waardoor ze beter gefundeerde beslissingen kunnen nemen over de producten die ze kopen. Als je op straat drugs koopt, is er geen betrouwbare manier om de kwaliteit van wat je koopt, te beoordelen. Daarom varieert de zuiverheid van straatdrugs ook zo enorm: de gemiddelde zuiverheid van straatcocaïne is 25 procent, maar er is ook wel cocaïne van 2 procent aangetroffen, die dan is versneden met stoffen als benzocaïne. Uit analyses van in beslag genomen xtc-tabletten bleek in 2009 dat ongeveer de helft ervan helemaal geen xtc bevatte, maar cafeïne en 1-benzylpiperazine. Als je niet weet wat je jezelf precies toedient, kunnen de gevolgen natuurlijk tragisch zijn. Zo raakten in 2009 en 2010 47 Schotse heroïnegebruikers besmet met antrax door een verontreinigd product – 14 van hen stierven.


Newbie

Ik heb dus een markt en een verkoper. Maar nog geen product. Daarom vraag ik via het interne mailsysteem van de site om advies.

Ik: ‘Ik ben nieuw. Denk je dat ik zou kunnen beginnen met een heel kleine hoeveelheid marihuana?’

Twaalf uur later krijg ik antwoord van de verkoper: ‘Hallo! Ik zou je inderdaad aanraden klein te beginnen, dat is verstandig. Dus geen probleem als je eerst 1 gram wil. Zou ik ook doen als ik jou was. Hopelijk komen we tot zaken! Vriendelijke groet.’

Goh, wat beleefd! Ik volg zijn advies op en kies voor de kleinste hoeveelheid: 1 gram marihuana. Dat kost 0,03 bitcoins, wat overeenkomt met ongeveer 8 pond (plus gratis verzending en bezorging). Ik klik op ‘In boodschappenmandje’. Nu hoef ik alleen nog maar te betalen.

Als je iets koopt bij een bonafide website, maak je geld over voordat je het product in huis hebt, ook al ken je de verkoper niet. Je vertrouwt erop dat het systeem werkt. Sites als Amazon hebben beproefde procedures om geschillen af te handelen en dienen zich aan wetten te houden die de rechten van consumenten en de correcte gang van zaken bewaken.

Vooruitbetaling was ook de meest gebruikte methode op vroege online drugsmarkten zoals The Farmer’s Market. Kopers plaatsten een bestelling, betaalden en wachtten tot er – hopelijk – een pakje werd bezorgd. Maar dat is een model dat voor drugsmarkten te onbetrouwbaar is. Silk Road loste dat probleem op door met een borgstelling te gaan werken.

De zwakke plek van het borgstellingssysteem is dat je je bitcoins moet toevertrouwen aan een drugswebsite, en die kan het slachtoffer worden van diefstal door siteadmins, aanvallen van hackers of inbeslagname door de politie. In al die gevallen sta je machteloos. Toen het complete cachegeheugen van Silk Road 2.0 – met 2,5 miljoen dollar aan bitcoins van kopersen verkopers – in februari 2014 werd leeggeroofd, deelde de sitebeheerder op het forum het slechte nieuws mee. Hij bood omstandig zijn excuses aan en schreef dat Silk Road nooit meer met een gecentraliseerd borgstellingssysteem zou werken. ‘Ik ben er nu volledig van doordrongen dat geen enkel borgstellingssysteem op een server veilig is.’ Enter een nieuwe, nog veiliger betaalmethode: het borgstellingssysteem met dubbele handtekening.


Precies volgens bestelling

Ik volg de laatste stappen: ik stort mijn bitcoins in de portemonnee van de verkoper en klik op ‘Betalen’. Ik kom direct op een nieuwe pagina: ‘Je transactie is met succes voltooid.’

Op een ochtend, vijf dagen na mijn bestelling, wordt er bij mij thuis een wit pakje bezorgd: ongeveer zo groot als een briefkaart, maar nogal dik – het is vanbinnen bekleed met noppenfolie. Het pakje ziet er net zo uit als alle andere poststukken die ik die week heb ontvangen en er is niets bijzonders aan te voelen of te ruiken. Het product dat erin zit is zorgvuldig geseald, weegt precies 1 gram en lijkt volgens een vriend van me die er verstand van heeft, van uitstekende kwaliteit te zijn.

Voordat ik mijn account afsluit, rest me nog één ding: een korte, simpele beoordeling schrijven. ‘Drugs precies volgens bestelling geleverd. 4/5.’

Drugs kopen op Silk Road is uiterst plezierig. Terwijl ik door de ontelbare opties bladerde, werd ik bestookt met speciale aanbiedingen, gratis verzending en extraatjes. De verkopers waren attent en reageerden vlot op vragen. De producten waren van hoge kwaliteit en de prijzen waren volgens mijn onderzoek fair. Hier is de klant koning.


Meer over Jamie Bartlett kunt u hier lezen.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234