null Beeld

Das weisse Band

Tot nu toe riep de naam Michael Haneke altijd gemengde gevoelens bij ons op. Voor elke film die ons raakte ('Code Inconnu', 'Caché'), bracht het enfant terrible van de Europese cinema er wel eentje uit waar we totaal op afknapten ('Funny Games', 'Le temps du loup'). Maar nu is er geen ontkennen meer aan: met 'Das weisse Band', de Gouden Palm 2009, katapulteert de Oostenrijker zichzelf definitief naar de galerij van de groten. Deze Palm is niet alleen van goud; het is een withete, roodgloeiende, brándende Palm. Napalm.

Erik Stockman

'Das weisse Band' neemt je mee naar een bucolisch Duits dorpje waar iedereen z'n plaats kent: de baron regeert, de pastoor spiedt rond, het volk arbeidt en God ziet alles. Tot de rust wordt verstoord door een reeks mysterieuze incidenten: de dokter struikelt met zijn paard over een onzichtbare draad; een boerin komt om het leven in de zaagmolen; een schuur vliegt in brand; een mentaal gehandicapt jongetje wordt zwaar toegetakeld teruggevonden. Boosaardigheid trilt in de lucht, een onbestemde dreiging strijkt neer tussen de korenhalmen. Alleen de prille romance tussen de jonge onderwijzer en het kindermeisje van de barones trekt een lichtspoortje in de duisternis – romantiek in een Michael Haneke-film, wie had dát ooit durven denken!

Haneke is nu 67 en staat met 'Das weisse Band' duidelijk op het toppunt van zijn kunnen. De cineast weet precíes wat hij moet vertellen (en wat niet); de acteurs raken precies de juiste snaren; de streng gecomponeerde shots zijn van een hypnotiserende schoonheid; en de onderhuids bobberende spanning is soms zenuwslopend. Zoals in die scène waarin het zoontje van de dominee zelf op zoek moet naar de stok waarmee hij straks zal worden afgeranseld: terwijl hij door de schemerige gang stapt, begint de camera een sinister ballet met de jongen, en voor je het goed beseft zit je sidderend op het puntje van je stoel en heb je geen nagels meer. Tarantino zei over 'La Louisiane': 'Ik rek de suspense uit tot het bijna ondraaglijk wordt, als een veer van een klok die je zo strak mogelijk opwindt. En dan – whám.' Haneke gaat nog een stapje verder: lang nadat zijn film is afgelopen, is hij de veer nóg aan het opwinden. Hanekes whám duurt dagen.

Het onderwerp van de film is dan ook geen lachertje: Haneke graaft naar de wortels van het absolute Kwaad. Het verhaal speelt zich af in 1913: de twee wereldoorlogen staan voor de deur, het fascisme staat op het punt te ontwaken. 'De gebeurtenissen in dit dorp kunnen misschien verklaren wat er later in dit land is gebeurd,' waarschuwt de voice-over in het begin, en hoe Haneke die cruciale openingszin staaft, moet u zelf maar eens gaan bekijken. 'Das weisse Band' peilt evenwel niet alleen naar de kiemen van het nazisme, de film gaat – zonder het ook maar één seconde in je strot te rammen – ook over onze tijd. 'Ik mag hopen,' zei Haneke in het gesprek dat we onlangs met hem hadden, 'dat de toeschouwers de boodschap zullen begrijpen. De verrechtsing neemt immers opnieuw toe.' En zo is dat: the dark side of the force is growing stronger; Sauron heeft opnieuw zijn intrek genomen in Dol Guldur. 'Das weisse Band', beste vrienden en vriendinnen, gaat over ons.

undefined

Bekijk de trailer

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234