‘Ik hou zielsveel van mijn vrouw en respecteer al haar beslissingen – ook die om in de Belgische politiek te stappen. Ze is recht voor de raap: het is niet aan mij om haar iets te bevelen.’ Beeld Saskia Vanderstichele
‘Ik hou zielsveel van mijn vrouw en respecteer al haar beslissingen – ook die om in de Belgische politiek te stappen. Ze is recht voor de raap: het is niet aan mij om haar iets te bevelen.’Beeld Saskia Vanderstichele

De man van Darya SafaiSaeed Bashirtash

‘Dat ik onderdrukte Iraniërs zou gebruiken voor winstbejag, vind ik een verschrikkelijk idee’

Ondanks eerdere berichtgeving van De Morgen in die richting, heeft het federaal parket géén aanwijzingen gevonden voor strafbare feiten bij de humanitaire visa voor Iraniërs die tot stand kwamen via Saeed Bashirtash. De echtgenoot van N-VA-kamerlid Darya Safai schreeuwde in maart zijn onschuld nog uit in Humo. Ons gesprek met hem kunt u hieronder herlezen.

(Verschenen in Humo op 23 maart 2021)

Wie in Iran protesteert, wacht in het beste geval een lange gevangenisstraf en in het slechtste geval de kogel. Daarom wordt de strijd tegen het regime gevoerd vanuit, of all places, een tandartsenpraktijk in Wemmel. Opposant Saeed Bashirtash (55) vluchtte 20 jaar geleden naar België met zijn echtgenote Darya Safai (45). Die is als N-VA-Kamerlid de bekendste van het koppel, toch tot voor kort. De Staatsveiligheid ving immers geruchten op over fraude door Bashirtash bij het verstrekken van humanitaire visa aan collega-opposanten uit Iran en schoof het dossier door naar de regering. Praatjes vullen geen gaatjes, zo weet de tandarts beter dan wie ook, en hij ontving Humo op consult.

Zowel Saeed Bashirtash als Darya Safai belandde ooit in een cel vanwege kritiek op de dictatuur in Iran. Het is dus geen wonder dat ze bijna dagelijks informeren naar de toestand van Ahmadreza Djalali, de VUB-gastprofessor die in Iran wacht op zijn executie.

SAEED BASHIRTASH «Djalali is in 2017 ter dood veroordeeld, maar hij zat al langer in de gevangenis. Zijn echtgenote was bang om dat aan mensen te vertellen – ze vreesde dat dat gevolgen zou hebben voor zijn lot. Na het vonnis nam ze meteen contact met me op. Via mijn contacten in de Iraanse oppositiemedia is het nieuws naar buiten gekomen en konden landen diplomatieke druk uitoefenen.

»Hij heeft al vijf jaar zijn vrouw en kinderen niet meer gezien. Vroeger zag hij nog andere gevangenen, maar volgens onze informatie is hij nu al drie maanden volledig geïsoleerd. Maandenlang níémand zien, dat is voor een mens enorm hard. Ze laten 24 uur op 24 een fel licht branden in zijn kleine cel om hem van zijn slaap te beroven. Hij is ernstig vermagerd en heeft moeite om te spreken. Op dit moment willen ze hem niet executeren, maar hij staat wel op het randje van de dood.

»Djalali is zogezegd veroordeeld voor spionage, maar hij is een gijzelaar. De Islamitische Republiek (het Iraanse regime, red.) heeft hem opgepakt om hem te kunnen ruilen. Iran wil Assadollah Assadi krijgen (een spion die een aanslag beraamde op een Parijs congres van de Iraanse oppositie, red.), en ze wilden die ruildeal het liefst afronden vóór België hem zou veroordelen. Dat de rechters hem toch veroordeeld hebben voor terrorisme, was een flinke diplomatieke klap.»

HUMO Moeten we een ruil niet overwegen om Djalali’s leven te redden?

BASHIRTASH «Absoluut niet. Zolang westerse landen staatsburgers blijven ruilen voor Iraanse agenten, zal Iran mensen blijven gijzelen.

»België heeft via een unaniem gestemde resolutie in het parlement aan Iran gevraagd om Djalali niet te executeren. Zo niet, komen er gevolgen. Dat is héél sterk en positief. Elk westers land moet dat nu doen, want we weten dat diplomatieke druk werkt. Nadat de Republiek in 1992 meerdere oppositieleden had vermoord in een restaurant in Duitsland (de Iraanse geheime dienst schoot vier Koerden dood in Berlijn, waarop de rechtbank vaststelde dat Teheran zich schuldig maakte aan staatsterrorisme, red.), trokken alle Europese landen hun ambassadeurs terug uit Iran. Daardoor is twintig jaar lang geen enkele opposant vermoord op Europese grond.

»Na de veroordeling van Assadi was Teheran ziedend. Het regime wilde Djalali doden. Er is toen zelfs een dokter langsgegaan bij hem, als deel van het executieproces. Maar toen volgde die resolutie in de Kamer en werd de executie afgeblazen.»

'Dissidente Iraniërs zijn in levensgevaar in Turkije. Ik heb uit eigen zak de kosten betaald om hen naar hier te helpen komen.' Beeld Saskia Vanderstichele
'Dissidente Iraniërs zijn in levensgevaar in Turkije. Ik heb uit eigen zak de kosten betaald om hen naar hier te helpen komen.'Beeld Saskia Vanderstichele

HUMO Ik kan me inbeelden dat mevrouw Djalali toch liever een eenvoudige ruil ziet.

BASHIRTASH «Een oppositiezender stelde haar die vraag onlangs: ‘Darya Safai is tegen een ruildeal. Wat vindt u?’ Waarop de echtgenote van Djalali: ‘Ik kan zelf niet over mijn lippen krijgen dat ik tegen die oplossing ben. Maar Darya heeft gelijk.’ Dat is enorm hard, maar ik vind dat best een indrukwekkend antwoord.»

HUMO U bent één van de belangrijkste opposanten van het Iraanse regime. Bent u in gevaar?

BASHIRTASH «Ja. Iran is opnieuw beginnen te moorden in Europa. In Nederland hebben geheime agenten opposanten gedood, de Deense veiligheidsdiensten verijdelden ternauwernood een aanslag op de leider van een separatistische beweging, en ook in Turkije werden de afgelopen tijd opposanten vermoord. Vanzelfsprekend ben ook ik een doorn in het oog. Mijn vrienden van de oppositie waarschuwden me dat ik voorzichtig moet zijn. Maar ik weet dit allemaal al vele jaren. Als je tegen de Islamitische Republiek strijdt, voor meer vrijheid en democratie, weet je dat je je leven in gevaar brengt.

»Als twintiger was ik in Iran lid van een grote, clandestiene jongerenbeweging. Ik was erg close met de leider, Dariush, en zijn vrouw Parvaneh. In de jaren 90 doodde het regime opposanten op straat of in hun huizen. Op een dag werden ook Dariush en Parvaneh dood aangetroffen. Zij was omgebracht met 25 messteken, hij met 13. (Stil) Drie messteken volstaan om iemand te doden.

»Ik ben daarna de verantwoordelijke van onze beweging geworden en organiseerde protestacties en manifestaties tegen het regime. Ik was in die periode héél bang. Telkens als ik mijn tandartskabinet verliet, vreesde ik op straat gearresteerd of gedood te worden. Maar wat moest ik doen? Het was of in onvrijheid leven, of vechten om mijn land te bevrijden. Dat tot op vandaag mijn leven in gevaar is, ook in België, zal me echt niet tegenhouden. Bovendien is mijn echtgenote een Belgisch parlementslid. Een terreurdaad tegen mij is er meteen één tegen mijn vrouw, en dus tegen de Belgische democratie. Dan zouden België en Europa toch forser reageren, denk ik.»

‘Huidig Brussels staatssecretaris Pascal Smet heeft ons leven bepaald. Zonder hem was ik misschien opgepakt door het Iraanse regime, of erger.’
 Beeld Saskia Vanderstichele
‘Huidig Brussels staatssecretaris Pascal Smet heeft ons leven bepaald. Zonder hem was ik misschien opgepakt door het Iraanse regime, of erger.’Beeld Saskia Vanderstichele

WEG UIT IRAN

HUMO U kende een leven vóór en na de Iraanse Revolutie van 1978, waarmee het oude dictatoriale regime van de sjah omvergeworpen werd.

BASHIRTASH «Ik beleefde een vrij zorgeloze jeugd in Iran. Op mijn 13de begon de revolutie, een strijd van een enorm brede alliantie: van marxisten over liberalen tot islamisten. Iedereen was het erover eens dat het oude regime moest verdwijnen, maar wat erna zou gebeuren, wist niemand. Uiteindelijk hebben de islamisten hun tegenstanders één voor één geëlimineerd en de macht overgenomen. Ze regeerden meteen met harde hand en folterden en executeerden immens veel burgers. We gingen van een dictatuur naar een terreurregime dat de eigen bevolking uitroeit.»

HUMO Was u toen al activist?

BASHIRTASH «Mijn activisme begon toen ik de voorpagina van een krant zag tijdens de eerste dagen van de revolutie. Er stond een grote foto op van de lijken van ‘de verantwoordelijken van het oude regime’: er lag iemand op de grond, dood, met een gat in het hoofd. Heel indrukwekkend en onmenselijk. Mensen werden toen via spoedtribunalen van amper twee uur ter dood veroordeeld en geëxecuteerd, soms in groepen van tien. Ik moest me niet inlezen of de geschiedenis van Iran bestuderen: die foto en alles dat ik erna zag bij het nieuwe regime maakten een diep gevoel van onrust in mij los.

»Op mijn 15de nam ik al deel aan verboden manifestaties. Er werden tientallen mensen per dag geëxecuteerd. Ook jongens van mijn leeftijd die op hun scholen kranten van oppositiepartijen hadden verspreid. Vreselijk.»

HUMO Hoe kwam u in België terecht?

BASHIRTASH «Ik vertrok uit Iran en belandde in Luik, waar ik voor tandarts studeerde. Ik sprak in het begin geen Frans, maar haalde wel mijn diploma. Ik kon mijn leven uitbouwen in België, maar ik voelde dat ik terug moest naar Iran. Ik wilde dáár leven.

»Ik begon een praktijk in Teheran, maar was veel meer activist dan tandarts (lacht). Het is toen dat ik innig betrokken raakte bij die jongerenorganisatie. Na de dood van zoveel mensen durfden Iraniërs voor het eerst sinds lang weer op straat komen. Van 1981 tot 1998 was er geen énkele manifestatie geweest tegen het regime. Onze acties waren dus van enórm belang.»

HUMO Aan uw zijde liep uw echtgenote. Hoe leerde u haar kennen?

BASHIRTASH «Nadat ik uit Luik teruggekeerd was naar Iran, ontmoette ik haar op een huisfeest – ze was de dochter van een verre kennis. Voor mij was dat meteen een coup de foudre. Voor haar misschien ook, dat weet ik niet, maar we hebben toen allebei niet in onze kaarten laten kijken.»

HUMO Droeg ze toen een door haar zo vervloekte hoofddoek?

BASHIRTASH «Nee. Een hoofddoek is verplicht voor Iraanse vrouwen, maar binnenshuis gaat die vaak uit. Dat is Iran ten voeten uit: achter gesloten deuren overtreden mensen vaak de regels. Ook alcohol is verboden sinds de islamisten aan de macht zijn, maar is eenvoudig verkrijgbaar en wordt duchtig gedronken op feestjes. Als de politie iets in de gaten krijgt, zit je wel in de problemen.

»Darya was toen 18 en had net deelgenomen aan een ingangsexamen voor de universiteit. Ze wilde tandarts worden, net als ik (lachje). Toen ik later hoorde dat ze geslaagd was, ben ik haar bloemen gaan brengen. Zo ging de bal aan het rollen.

»Ze was in die periode nog niet politiek actief, maar was al jong gevoelig voor vrouwenrechten. Ze werd snel een vrouwenrechtenactiviste. Samen vormden we een strijdend koppel (lacht).

»De grootste manifestaties waren die van 1999. Ze duurden dagenlang. Hassan Rohani, die later president zou worden, reageerde met zware repressie. Op één dag arresteerde hij 1.500 mensen. Als één van de grote verantwoordelijken moest ik me verbergen. Darya werd wel opgepakt en zat bijna een maand in de gevangenis. Via haar hoopten ze bij mij terecht te komen. Maar ik wíst zelfs niet dat ze opgesloten was. Sommige mensen hadden daar weet van, maar verzwegen het omdat ze dachten dat ik mezelf meteen zou gaan aanbieden als pasmunt. Darya’s leven was toen zeker in gevaar.

»Na haar vrijlating heb ik haar enkele keren heimelijk gezien. Zeer, zeer emotionele momenten waren dat. Ik wist toen: ik moet Iran uit en Turkije in.»

HUMO Hoe raakte u als enemy of the state opnieuw in België?

BASHIRTASH «Met de auto zou ik tegengehouden worden, dus moest ik het Zagrosgebergte, een natuurlijke grens met Turkije, te voet oversteken – een zeer lastige onderneming. Het was winter, er lag sneeuw en de tocht duurde enkele dagen. Ik heb me toen voorgenomen dat ik bij mijn volgende terugkeer naar Iran op een legale manier weer het land zou kunnen uitreizen. Ik keer dus pas terug als het weer vrij is.

»Ik ontmoette Darya in een grensstadje in Turkije, maar we mochten niet verder reizen. De Turkse geheime dienst pakte me op. Ik werd gefolterd, en ik weet nog steeds niet waarom. De agenten stelden me vragen over mijn politieke verleden, maar wat kon ik verzwijgen? Ze wisten goed genoeg wie ik was. Waarschijnlijk wilden ze me ruilen voor een Turkse activist die gevangenzat in Iran.

»In mijn kleine cel brandde 24 uur op 24 een felle lamp, zoals Djalali nu meemaakt. Toen ik vroeg of die ’s nachts uit kon, zeiden ze: ‘Oké.’ Maar na de eerste nacht ging de lamp niet meer aan. Ik zat dagenlang in totale duisternis.

»Er werd me gevraagd om Darya te bellen: ‘Vertel haar dat alles goed gaat. Als je haar vertelt wat er gaande is, wordt het een ramp voor jou.’ Ik wist dat ik het tegendeel moest zeggen, of ze konden met me blijven doen wat ze wilden. Darya contacteerde mijn vrienden uit de oppositie en kwam zo in contact met ex-president Abolhassan Bani Sadr. Zo is mijn verhaal tot bij de Belgische minister van Binnenlandse Zaken geraakt, Antoine Duquesne (MR). Die schreef een dwingende brief naar zijn Turkse collega. Ik móést vrijgelaten worden. Een zeker zo belangrijke man voor mijn dossier was Pascal Smet

HUMO Pascal Smet van de SP.A, vandaag staatssecretaris in Brussel?

BASHIRTASH «Inderdaad. Hij werkte toen op het kabinet van Duquesne en ontfermde zich over ons dossier. Ik werd vrijgelaten en hij heeft ons het cruciale laissez-passer bezorgd waardoor we naar België konden reizen. Ik heb hem meteen gebeld en bedankt. Smet heeft een zeer belangrijke rol in ons leven gespeeld. Zonder hem zouden we nooit zijn wie we nu zijn. Misschien was ik zonder zijn tussenkomst terug naar Iran gebracht, opgepakt, of erger. Soms kun je een grote rol spelen in iemands bestaan door één krabbel te zetten.»

‘Ahmadreza Djalali (de VUB- gastprofessor die gevangenzit in Iran) is nu al drie maanden volledig geïsoleerd. Hij staat op het randje van de dood.’ Beeld BELGA
‘Ahmadreza Djalali (de VUB- gastprofessor die gevangenzit in Iran) is nu al drie maanden volledig geïsoleerd. Hij staat op het randje van de dood.’Beeld BELGA

VERDACHTMAKINGEN

Bashirtash zet intussen zelf krabbels om Iraanse opposanten vanuit Turkije naar België te halen. Hij treedt op als tussenpersoon bij hun aanvraag voor een humanitair visum. De Belgische Veiligheid van de Staat (VSSE) stootte in de marge van andere onderzoeken echter op mogelijk bezwarende informatie over de werkwijze van Bashirtash. De VSSE schrijft in een nota over ‘geruchten in de Iraanse gemeenschap en op sociale media rond een vermeende fraude bij het verstrekken van humanitaire visa aan Iraanse opposanten’. Volgens die geruchten zou Bashirtash zich laten betalen om Iraniërs aan een humanitair visum te helpen. Tegelijkertijd waarschuwt de nota voor ‘het mogelijk gebruik van deze geruchten om personen te beschadigen in het kader van intra-Iraanse politieke afrekeningen’.

Omdat het niet aan de VSSE is om mogelijke visumfraude te onderzoeken, werd de informatie overgemaakt aan CD&V-staatssecretaris voor Asiel en Migratie Sammy Mahdi. Die laatste vroeg aan het federaal parket om de zaak onder de loep te nemen en zette de lopende dossiers waarin Bashirtash optreedt tijdelijk stop. Ook de krant De Morgen kreeg lucht van de nota en publiceerde de informatie in een voorpagina-artikel.

BASHIRTASH «Ik was ontsteld. Ik wil journalisten niet te fel bekritiseren, want één van de mooiste dingen in Europa is dat de pers vrij is. Maar als zelfs de woordvoerster van de Staatsveiligheid het in Het Nieuwsblad over ‘tendentieuze berichtgeving’ had, vind ik dat veelzeggend. Ik denk niet dat de Staatsveiligheid dikwijls tussenkomt over de pers.»

HUMO Voor alle duidelijkheid: u bent niet betaald voor humanitaire visa?

BASHIRTASH «Absoluut niet. Het is ongelofelijk dat ik die vraag zelfs moet beantwoorden. Ik zet al veertig jaar mijn leven op het spel om Iran te bevrijden. Dat ik onderdrukte Iraniërs zou gebruiken voor winstbejag: ik vind dat een verschrikkelijk idee.

»Vorig jaar ben ik naar een advocaat gestapt – Georges-Henri Beauthier, die ook advocaat was in het dossier tegen Assadi – met de vraag hoe ik politieke vluchtelingen uit Iran kon helpen om uit Turkije te geraken. Wie weet beter dan Darya en ik dat het leven van dissidenten in Turkije in gevaar is? Mijn advocaat vertelde me dat zij een humanitair visum konden aanvragen en nam contact met hen op. Ik heb uit éígen zak de kosten van de advocaat en de administratie betaald. Daarom is mijn naam bekend in deze procedure.

»Sommigen heb ik nog nooit gezien of zelfs maar gesproken. Het gaat om Iraanse vluchtelingen die het doelwit zijn van de Republiek. Een dissident schrijver, een cartoonist, een zanger, een lgbtq-activiste... Organisaties zoals Amnesty International erkennen hen formeel als slachtoffers van het regime. Ik wil hen helpen omdat ik hen begrijp.»

HUMO Maar de Staatsveiligheid pikte wel geruchten van wanpraktijken op, zwaarwichtig genoeg om ze naar de staatssecretaris door te schuiven.

BASHIRTASH «In het rapport heeft de Staatsveiligheid zélf geschreven dat het risico bestaat dat die geruchten de wereld zijn ingestuurd door mensen die samenwerken met de Iraanse inlichtingendienst. Dat is exact wat er gebeurd is. Het gaat over een handvol ongefundeerde verdachtmakingen op de Iraanse sociale media. Meer is er niet!»

HUMO Is het niet logisch dat een krant daarover bericht? Een nota van de Staatsveiligheid belandt bij de regering en het federaal parket: dat betekent iets, dat gebeurt niet elke dag.

BASHIRTASH «Ik zeg ook niet dat De Morgen daar niets over mocht schrijven, wél dat de journalisten maar een deel van het verslag van de Staatsveiligheid gebruikt hebben. Oké, er staat wel zeer kort in het artikel dat er mogelijk Iraanse geheime agenten achter de verdachtmakingen zitten. Maar dat komt niet van de Staatsveiligheid, maar van mij, waardoor die informatie minder legitiem lijkt.

»De boodschap blijkt ook niet uit de titel van het artikel (‘Opnieuw geval van visafraude? Staatsveiligheid waarschuwt voor geruchten rond echtgenoot Darya Safai’, red.). Veel mensen lezen niet verder dan de kop, zeker omdat er een betaalmuur voor het artikel zat. Het is heel spijtig dat een loze beschuldiging van de Iraanse geheime diensten het tot de voorpagina van een grote krant heeft geschopt.»

HUMO De staatssecretaris heeft wel al uw dossiers geblokkeerd. Blijkbaar neemt de overheid de geruchten serieus.

BASHIRTASH «In België valt het wellicht niet op, maar deze kwestie is een enorm schandaal in Iran. Ex-president Bani Sadr heeft een brief gestuurd naar premier Alexander De Croo met de vraag om deze dissidenten een humanitair visum toe te kennen omdat hun leven in Turkije in gevaar is. En zo goed als de volledige Iraanse oppositie, van marxisten tot monarchisten, heeft een brief verstuurd naar Sammy Mahdi. Ze betuigen hun steun aan mij en vragen om de procedures voor de visa zo snel mogelijk door te zetten. Ze verzoeken de staatssecretaris ook om die bewuste bronnen waarop de Staatsveiligheid zich baseert prijs te geven. Zo kan iedereen de waarheid zien. Ik weet intussen wie de bronnen zijn, en ik heb bewijzen dat ze banden hebben met de Iraanse geheime diensten.»

HUMO Alles is natuurlijk bij de Staatsveiligheid begonnen. Maar speelt volgens u mee dat Mahdi opkomt in dezelfde kieskring als uw echtgenote: Vlaams-Brabant?

BASHIRTASH (aarzelt) «Ik laat me niet graag uit over de interne Belgische politiek – je kunt niet efficiënt op twee fronten tegelijk strijden – maar dat speelt volgens mij wel, ja: een politieke rivaal neutraliseren. Ik vind dat zeer kwalijk. Het spel van de ayatollahs moet niet gespeeld worden omwille van politieke rivaliteiten in België, en humanitaire kwesties mogen er al helemaal nooit ondergeschikt aan zijn. Ik ben een slachtoffer van die spelletjes, maar ook de Iraanse activisten die hun visumprocedure stopgezet zien.»

HUMO Mahdi trekt de huidige procedure met humanitaire visa in twijfel. Het lijkt een ons-kent-onssysteem, wat de deur openzet voor fraude.

BASHIRTASH «België moet het complete asielsysteem herzien. Nu worden alleen dossiers onderzocht van personen die hier legaal of illegaal aankomen, niet die van mensen die effectief vastzitten in onveilige landen. Daardoor krijgen mensensmokkelaars een hoofdrol en komen niet altijd de echte vluchtelingen hier aan. België moet zich actiever opstellen en hulp bieden aan mensen van wie het leven in gevaar is: echte activisten.»

HUMO Dat gebeurt precies via de humanitaire visa. De kritiek is ook dat u bekende en populaire Iraniërs helpt om zo een eigen netwerk van oppositieleden uit te bouwen in België.

BASHIRTASH «Van wie komt die kritiek? Van dezelfde dubieuze mensen die samenwerken met de Iraanse geheime dienst. Ik vind het verbazend dat ik me daarvoor in een land als België moet verantwoorden. Ik denk dat België zich meer zorgen moet maken over de aanhangers van het Iraanse regime en andere radicale islamisten die zich tussen de vele nieuwe vluchtelingen bevinden, dan over een handvol Iraanse dichters en kunstenaars. Die mensen delen de waarden van de verlichting, ze zijn onze bondgenoten.»

RODE DUIVELS

HUMO Jullie kinderen zijn nooit in Iran geweest. Wat vinden zij van het land?

BASHIRTASH «Mijn dochter stond er enkele jaren geleden op om naar Iran te reizen – ze was toen 16. Ik heb haar uitgelegd dat als zij alleen zou gaan, dat enorm gevaarlijk kon zijn. Gelukkig heeft ze ook neven en nichten in de VS. Ze kan dus wel een deel van haar familie ontmoeten.

»Mijn dochter heeft ook deelgenomen aan acties voor de toegang van vrouwen in Iraanse sportstadions, waar Darya al een tijdje voor strijdt. Maar zij en mijn zoon zijn niet erg met politiek bezig. Mijn dochter spreekt wel zeer goed Perzisch, en mijn zoon supporterde op het WK voetbal voor het Belgische én het Iraanse team. Al is hij toch vooral een fan van de Rode Duivels. Eerst was Eden Hazard zijn held, nu eerder Kevin De Bruyne

HUMO Uw vrouw heeft een uitgesproken mening over de hoofddoek. Hoe zou u reageren mocht uw dochter ermee thuiskomen?

BASHIRTASH «Ik zou ongerust zijn, omdat mijn dochter in Europa is opgevoed en niet in een religieus milieu. Als ze dan alsnog voor de hoofddoek zou kiezen, kan ik haar niet verplichten die af te zetten. Maar ik zou haar wel beter in de gaten houden, proberen tot haar door te dringen en ervoor te zorgen dat ze geen stommiteiten begaat.»

HUMO Sommige meisjes hier beschouwen de hoofddoek als emancipatiesymbool.

BASHIRTASH «Vanuit mijn ervaring kan ik dat niet echt begrijpen. Vrouwen die ooit het slachtoffer waren van de opgelegde hoofddoek, zoals Darya, zien de dingen helemaal anders dan sommige meisjes hier.

»Ik heb patiënten die de hoofddoek dragen en die ik enorm respecteer. Maar ik hou niet van de politieke islam: het geloof als basis voor de politieke overtuiging.»

null Beeld Saskia Vanderstichele
Beeld Saskia Vanderstichele

HUMO U spreekt alleen Frans. Uw vrouw zetelt daarentegen voor de N-VA in het federaal parlement. Had ze onmiddellijk een voorliefde voor Vlaanderen?

BASHIRTASH «Niet meteen. Ze zag aanvankelijk geen groot verschil tussen Vlaanderen en Wallonië. Maar Darya moest eerst terug naar de schoolbanken omdat haar tandartsendiploma niet volledig erkend werd in België, belandde per toeval op de VUB en moest Nederlands leren. Zo kreeg ze ook Vlaamse vrienden. Ze hóúdt van Vlaanderen, en ze is gevoelig voor sommige zaken die mij volledig koud laten, zoals faciliteitengemeenten. Ze kan zich daar behoorlijk druk over maken, ook al is dat zeker niet haar stokpaardje in het parlement.

»Vóór ze zich bezighield met de Belgische politiek, was ze een enorme supporter van de Rode Duivels. Ze trok zelfs naar een uitmatch in Schotland. Ze heeft maar langzaam een liefde voor Vlaanderen ontwikkeld. Theo Francken stond wel al vroeg achter haar. Bijvoorbeeld toen ze tijdens de Olympische Spelen in Brazilië in 2016 door het leger het volleybalstadion uit werd geëscorteerd omdat ze in de tribunes zat met een spandoek en T-shirt: ‘Let Iranian women enter their stadiums.’ Ze heeft ook een prijs van de N-VA gewonnen in die periode, de Ebbenhouten Spoor (een jaarlijkse erkenning voor de meest verdienstelijke nieuwe Vlaming, red.).»

HUMO Kon u zich hier makkelijk integreren?

BASHIRTASH «Ik had al veel geleerd in mijn eerste periode, toen ik in Luik studeerde. Het eerste wat me opviel, is dat het land tolerantie ádemt. Ik sprak de taal niet, was helemaal alleen, kende niemand. Maar ik ben zeer goed ontvangen. Zonder die warmte had ik nooit kunnen slagen voor mijn studies. Voor mij is België het meest tolerante land van West-Europa.»

HUMO Ik denk dat veel Belgen hun medemens net beschouwen als afstandelijk.

BASHIRTASH «Óveral ter wereld hebben mensen vooroordelen. Het klopt dat mensen warmer worden als je van de Noordpool naar de evenaar reist: Zweden zijn geen Grieken die luid praten, veel knuffelen en tot ’s avonds laat samen op straat drinken. Maar dat wil níét zeggen dat Grieken toleranter zijn dan Zweden. Het gaat om mensenrechten, die sterk in de wet verweven zitten in België. De mensen respecteren de wet en respecteren elkaar. Het is hier best goed, hoor (lachje)

HUMO Uw vrouw besliste in 2018 om in de Belgische politiek te stappen. Is dat niet hopeloos banaal in vergelijking met uw strijd voor een vrij Iran?

BASHIRTASH «Ik hou zielsveel van mijn vrouw en respecteer al haar beslissingen. Ik steun haar onvoorwaardelijk. Ze is recht voor de raap: het is niet aan mij om haar iets te bevelen (lacht).

»Ik denk niet dat ik ooit aan politiek had deelgenomen als er in mijn land een gematigd regime was geweest. Darya wellicht wel. Maar misschien moet ze daar zelf over praten. Ik roep haar even.»

DARYA SAFAI «Ik moet dingen doen bewegen. Dat zit in mijn karakter. Saeed en ik strijden niet alleen voor België of Iran, maar voor democratie en vrijheid in de hele wereld. Voor de gelijkheid tussen man en vrouw. Als je in België anno 2021 hoort dat het maagdenvliesattest nog steeds bestaat, moet je je toch afvragen waarmee we bezig zijn als het over bescherming van onze waarden en normen gaat. Ik vind de Belgische thema’s niet banaal, wél het werken vanuit de oppositie. Vaak worden je voorstellen gewoon weggestemd.»

HUMO U komt op voor de N-VA. Hoe Vlaams voelt u zich?

SAFAI «Vlaanderen is niet alleen een stukje grond, het gaat vooral over de waarden en de cultuur van de mensen die er leven. Ik heb vanaf mijn eerste minuut hier enorm veel van Vlaanderen gekregen. Sommigen beweren dat Vlamingen soms een beetje koud en afstandelijk zijn, maar dat heb ik nooit ervaren. Als je toont dat je één van hen wilt zijn, word je met open armen ontvangen.»

HUMO Dat is niet zo in Charleroi, Durbuy of Eupen?

SAFAI «Dat weet ik niet, ik heb het niet overal geprobeerd. Bij Vlamingen heb ik opgemerkt dat de kleine moeite om Nederlands te leren enorm geapprecieerd wordt. Ik heb de indruk dat dat bij de Franstaligen minder het geval is, dat zij onmiddellijk verwachten dat je de taal vlekkeloos spreekt. Nu, ik was in België meteen door Vlamingen omringd en ben onmiddellijk opgenomen in hun kringen. Dat schept sterke banden. Ik denk dat Vlamingen me altijd geapprecieerd hebben omdat ik zo open spreek over mijn ervaringen in Iran, en omdat ik daarom de westerse waarden wil beschermen.»

HUMO U hebt er nooit een geheim van gemaakt dat u minister wilt worden. Heeft deze episode u reputatieschade opgeleverd?

SAFAI «Dat denk ik niet, nee. Op de dag van de publicatie van dat artikel was ik in shock. Voor mij is mijn man een held. Hij vecht voor een gezonder Midden-Oosten zonder extremisme, oorlogen, vluchtelingen en islamitische regimes, en dus ook voor u en mij.»

BASHIRTASH «Als de Islamitische Republiek instort, zal ook het islamisme instorten. Er zal dan minder dreiging zijn voor Europa. Mijn strijd is ook de strijd van Vlamingen en Europeanen.»

SAFAI (knikt) «Ik kreeg na dat artikel enorm veel steunbetuigingen van vrienden, kennissen en partijleden, ook van andere politieke strekkingen. Ik denk niet dat mijn reputatie zomaar afgebroken wordt. Als dat de bedoeling was van het regime in Iran, dan is het bij dezen mislukt.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234