null Beeld

David Mitchell - Tijdmeters

‘Tijdmeters’ (oorspronkelijk: ‘The Bone Clocks’) is de zesde roman van de Brit David Mitchell, die allicht het meeste faam geniet vanwege zijn ‘Cloud Atlas’ (2003) en de – slechts bij momenten te genieten – verfilming van Andy en Lana Wachowski en Tom Tykwer (2012). ‘Tijdmeters’ (Nieuw Amsterdam) is mogelijk zijn meest voldragen werkstuk tot nog toe.

‘Tijdmeters’ is briljant, geestig, erudiet en ráár, zodat het je voortdurend in opperste verwarring brengt. Maar het is een verwarring die aantrekt, omdat ze op papier is gezet met een schrijfplezier dat de lezer vlot naar binnen trekt en een ambitieuze ambachtelijkheid die alle haken en ogen nauwkeurig ondervangt.

‘Tijdmeters’ is het soort boek dat, mócht een gek het ooit in zijn hoofd halen het te verfilmen, altijd op het bureau van Terry Gilliam zou moeten belanden. Meer dan zeshonderd pagina’s lang volgt het – van dichtbij dan wel veraf – de levensloop van Holly Sykes, een in de koude jaren 70 aan een café-uitbatersgeslacht ontsproten Britse die zich bezocht weet door opdringerige stemmen en verontrustende visioenen. In het eerste deel van ‘Tijdmeters’ is ze 15: u leert haar kennen tijdens de paar dagen dat ze wegloopt van zowel het ouderlijke huis, haar vlot rondneukende beau Vinny, zichzelf én enkele grimmige, ontstellend echt aanvoelende nachtmerries.

De verteller Mitchell is een nerd met uiteenlopende passies: hij voelt zich net zo goed thuis in het universum van ‘Pulp Fiction’ (royale porties van de honderden dialogen in ‘Tijdmeters’ zijn pure Tarantino) als dat van ‘Doctor Who’. Vrolijk hink-stap-springend in tijdsverloop en vertelperspectief neemt hij u op die manier mee in een verhaal over tijdreizen, over de oorlog tussen een stel bovennatuurlijke wezens en over lijken die als lege hulzen bewoond worden door, yup, zwervende zielen. Het is sciencefiction en next level shit, maar steeds prima ingebed in de levens van ‘gewone’ mensen, aan wie stuk voor stuk een eigen roman opgehangen zou kunnen worden. Het verdient aanbeveling om Mitchell overal op zijn trip te volgen, maar u zal wreed hard moeten lopen.

De schrijver heeft eens verteld dat het voor ‘Tijdmeters’ aanvankelijk de bedoeling was om zeventig kortverhalen te schrijven: één voor elk levensjaar van Holly. Het was een goed plan in theorie – hij is uiteindelijk vijftien kortverhalen ver geraakt – maar in de praktijk ging het naar eigen zeggen veel te snel vervelen. Waarna hij een goed gesprek met zichzelf had en besloot om er een web van zes langere verhalen van te maken: grofweg één per decennium – van 1984 tot 2043. Behalve de eerder vermelde namen, zult u in de per boekdeel aangepaste verteltrant onder meer Bret Easton Ellis, Henry James, William Golding en Philip K. Dick herkennen. Het levert een rijkdom op die je alleen bij de meest begaafde auteurs aantreft.

Het arsenaal hoofd- en nevenpersonages die Mitchell in ‘Tijdmeters’ opvoert, is samengesteld uit sociopaten, hooligans, outsiders en stalkerige (don’t ask) anachoreten – maar hij slaagt erin uw sympathie warm te houden. Wanneer u in deel 2 de vlotte maar akelige Hugo Lamb leert kennen, zult u eerst met afgrijzen akte nemen van de klootzakkerij waartoe hij in staat is, om twee bladzijden verder luidop voor hem te supporteren.

‘Tijdmeters’ is een typisch Mitchell-boek. Door de toon en de stijl en de aardedonkere weirdness, maar ook omdat het tot de nok gevuld is met hyperlinks naar de rest van zijn oeuvre. Het draagt bij tot het leesplezier als u bijvoorbeeld ook ‘De niet verhoorde gebeden van Jacob de Zoet’ of ‘DroomNummerNegen’ gelezen heeft, maar noodzakelijk is dat niet: ‘Tijdmeters’ gedijt goed genoeg op zichzelf.

Mitchell, die nu 46 is, omschrijft het boek als het product van zijn midlifecrisis: ‘Ik heb de leeftijd bereikt waarop de eigen dood niet langer een verafgelegen, abstract gegeven lijkt. Hij is nu overal: in de spiegel, in mijn knieschijven, in de aamborstigheid die ik voel als ik de trap neem in plaats van de lift. Dit boek is mijn poging tot een Faustiaans pact: ik omschrijf een mogelijkheid om voor altijd jong en gezond te blijven, het enige wat je ervoor moet doen is je geweten laten amputeren.’

Amputeert ú uw verzet tegen de ‘moeilijke’ Mitchell. ‘Tijdmeters’ is – behalve een zwierig geschreven magnum opus – evengoed een passend en eloquent antwoord op al wie beweert dat de roman als genre dood is. De korte samenvatting luidt: ‘Fuck off.’

undefined

null Beeld
Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234