David Pefko - Daar komen de vliegen

Twee jaar geleden vertoefde David Pefko, winnaar van de Gouden Boekenuil voor ‘Het voorseizoen’, 16 dagen lang in de fysieke onmogelijkheid om te werken: hij zat in de cel, en van de bewakers kreeg hij geen typemachine. Die gedwongen vakantie tussen de fraudeurs – een zaak van achterstallige belastingen – hernieuwde zijn interesse in zijn oudere personage Jerry Kirschenbaum, de oplichter over wie hij eerder een kortverhaal had geschreven. Pefko maakte van Kirschenbaum de protagonist van zijn nieuwe roman ‘Daar komen de vliegen’, en entte diens verhaal zonder omwegen op dat van de in 2008 ontmaskerde meesterfraudeur Bernie Madoff.

Kirschenbaum is een tot ver buiten de oevers van Manhattan gerespecteerde money manager. Een koning Midas in een pak dat ‘honderd manuren en vijftigduizend dollar had gekost’, bij wie elke cliënt mocht rekenen op buitensporige winsten. Waren de banken en de beurs in 2008 niet over elkaars benen gestruikeld, dan had niemand ontdekt dat hij zich had bediend van het ponzifraudesysteem. Het kapitaal van zijn cliënten werd nooit echt gemanaged: het bleef rusten op één bankrekening, en het geld van de ene klant was de winst van de andere.

Pefko volgt het biografische slijmspoor van Madoff secuur. Beide oplichters hebben een Ruth als echtgenote, parkeren hun miljarden bij de Chase Manhattan-bank, onthaasten in een buitenverblijf in Palm Beach, weten lang de sectorwaakhond op een afstand te houden en worden finaal in het nauw gedreven door een bemoeizieke Griek. Ook hun slot-akkoorden klinken unisono.

Al sinds zijn debuut ‘Levi Andreas’ weet Pefko dat de interessantste personages zich in de morele schemerzone ophouden. In ‘Het voorseizoen’ mocht de lezer in de huid kruipen van de intrieste, aan alcohol, ‘Taxi Driver’ en marathonmasturberen verslaafde flik Steve Mellors, en het was er niet eens slecht toeven: je kreeg niet alleen sympathie voor Mellors, je ging je met elke pagina – tot je eigen afgrijzen – steeds meer in ’m herkennen. Ook Kirschenbaum is niet eenduidig evil: een minzame oude man, een genereuze werkgever en een toegewijde echtgenoot die ook op zijn zeventigste nog van wanten weet in bed. De joodse schrijver identificeert zich niet met de joodse geldman, maar hij voelt genoeg sympathie om hem als mens neer te zetten: ‘Daar komen de vliegen’ vaart er wel bij.

Dat dubbele zit ook in de andere personages: Jerry’s mentaal gehandicapte zoon is geen knuffelmongooltje maar een vervelende couchpotato. De Koreanen die het vuile werk van Kirschenbaum opknappen, leiden een tragisch bestaan, maar Pefko maakt er geloofwaardige slapstickfiguren van. En na één van de allerzwartste scènes in het boek zult u het op een schateren zetten.

Zijn eigen bajesperiode vatte Pefko treffend samen in Vrij Nederland: ‘Mijn jarenlange stilzwijgen, de verhuizingen naar het buitenland, het ongeopend laten van brieven, het altijd onvindbaar zijn en blijven; alles had hiertoe geleid, naar een cel van twee bij twee meter met een licht dat ’s nachts niet uitging en een camera hoog in de lucht die getuige was van mijn stoelgang.’ Diezelfde onafwendbare oorzakelijkheid zit in ‘Daar komen de vliegen’: Kirschenbaum hield het bedrog ten dele zo lang vol omdat hij geen uitweg vond.

De titel van het boek verwijst niet enkel naar één opmerkelijke scène (spoilervrije waarschuwing: u bekijkt uw fruitschaal achteraf nooit meer op dezelfde manier), want de vlieg staat bovenal symbool voor veranderende tijden en een flagrant verlies van onschuld. Wij zijn het, die onze naïviteit na de walgelijke crisis van 2008 definitief kwijtspeelden; de slogan ‘Wie gelooft die mensen nog?’ heeft plaatsgemaakt voor ‘Wie kunnen we nog vertrouwen?’ Het meest verkochte non-fictieboek over Madoff heeft overigens als ondertitel ‘The Death of Trust’. Pefko laat dat gevoel mooi in zijn roman sijpelen. Après Kirschenbaum le déluge.

En na ‘Daar komen de vliegen’ hopelijk niet nog eens zes jaar wachten op nieuw werk.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234