David & Stephen Dewaele van Soulwax: 'Jongeren weten niet meer hoe ze moeten dansen.'

Het is een historie van alle tijden, en van alle plaatsen. Ze ontspon zich dertig, veertig jaar geleden, maar ze speelt ook vandaag nog; in New York, Parijs, Brussel en overal ter wereld. Maar als er één plek is waar het verhaal van ‘Belgica’ – de film van Felix van Groeningen over twee broers die een legendarische club runnen en de verraderlijke januskop van Het Nachtleven recht in de ogen kijken – bij uitstek gedijt, dan is het toch wel Gent.

'Vooraf hebben we twee regels vastgelegd met Felix. Eén: we zijn vrienden, en dat willen we blijven. Twee: dat mag ons niet tegenhouden om onze mening te ventileren'

‘Belgica’ koppelt rauwe emotie aan pure energie: voor dat eerste zorgt vooral acteur Tom Vermeir, die één van de twee broers-clubuitbaters vertolkt; voor het tweede tekenen de vele liveoptredens van fictieve bands in club Belgica. Die hebben één ding gemeen: hun muziek komt allemaal uit de koker van de Dewaeles. De vennootschap tussen Stephen en David en regisseur Felix van Groeningen gaat al een hele tijd mee: als Samantha Fu schreven de broers in 2001 het opzwepende ‘Theme from Discotheque’ voor Van Groeningens gelijknamige theatervoorstelling; voor z’n debuutfilm ‘Steve + Sky’ stelden ze een soundtrack samen met uitsluitend Nederlandse en Vlaamse songs; een derde samenwerking kon dan ook niet uitblijven.

Stephen Dewaele «Op een dag liep ik een kennis tegen het lijf die me zei: ‘Wat hoor ik? Gaan jullie de muziek maken bij de nieuwe film van Felix?’ Waarop ik: ‘Ah bon, echt?’ ‘Het is een film over de Charlatan,’ voegde hij er nog aan toe (vader Van Groeningen was de oprichter en, tot 2000, uitbater van de Charlatan, red.). Niet veel later belde Felix: ‘Ik wil eens gaan eten met jou en Dave.’ ‘Gaat het over die film?’ vroeg ik. En ja hoor. Maar eigenlijk heeft Felix ons nooit écht gevraagd.»

David Dewaele «Maar jawel, gij. We hebben alleen gezegd dat we het niet konden, en dan vooral omdat we nooit veel naar de Charlatan zijn gegaan. Had het over café Atlantic destijds gegaan: ja. Of de Culture Club. Maar uiteindelijk is ‘Belgica’ geen film over de Charlatan: het is een universeel verhaal over het traject van een succesvolle club, over twee broers, en over het nachtleven.»

Stephen «Ten tijde van dat eerste etentje was er nog geen afgewerkt scenario, maar Felix en Arne (Sierens, red.) hadden wel al een duidelijke verhaallijn, die ze ons tijdens dat etentje wreed enthousiast uit de doeken deden (lacht).»

David «De voornaamste reden waarom Felix aan ons dacht, was omdat hij van de muziek een volwaardig personage wilde maken. We hadden natuurlijk al eerder samengewerkt, maar hij was vooral zot van wat we met beeld en muziek hadden gedaan in ‘Part of the Weekend Never Dies’ en ‘Radio Soulwax’.»

'We wilden geen doorsnee muziekfilm – je kent dat wel: gewone scènes die worden afgewisseld met stukjes optreden waarvan je gewoon vóélt dat ze fake zijn. Er zat maar één ding op: échte liveconcerten filmen. Ook al was dat niet evident.'

Stephen «We wilden ver uit de buurt blijven van de doorsnee muziekfilm – je kent dat wel: zo’n film waarin de gewone scènes worden afgewisseld met stukjes optreden waarvan je gewoon voélt dat ze fake zijn. Er zat maar één ding op, zo vonden wij: échte liveconcerten filmen. Ook al was dat niet evident.»

David «Ik zal nog meer zeggen: sommige van die groepen op een podium krijgen, op een filmset met allemaal camera’s op hen gericht, dat was al een verwezenlijking op zich.»

Stephen «We hebben samen met Felix een paar regels opgesteld. Eén: we zijn vrienden, en dat willen we blijven. Twee: dat mag ons niet tegenhouden om onze mening te ventileren, langs beide kanten.»

David «Dat betekende dat het niet uitmaakte hoeveel tijd en werk we ook in die nummers en optredens hadden gestoken: als er eentje in de montage zou sneuvelen, dan legden wij ons daarbij neer – zolang het verhaal maar klopte. Daarom staan op de cd een paar nummers die niet in de film zitten.»

HUMO Verzonnen jullie eerst groepen en bandnamen, om er vervolgens songs bij te schrijven?

David «Nee, eerst schreven Steph en ik de songs, daarna stelden we de groepen samen. Vervolgens – nu ja: maanden later – begonnen we te repeteren om de nummers live te kunnen spelen tijdens de opnames. Toen we na al die maanden uit de studio mochten, hebben we wel even gedacht: ‘Lukt dit wel?’»

'Stephen Dewaele: 'De opnames waren om tien uur gedaan, maar het feest ging door tot vijf uur 's morgens. Echt zot, hoeveel we tijdens de opnameperiode gefeest hebben.''

Stephen «Het was in het duister tasten, hè – die groepen bestaan eigenlijk alleen in je hoofd. Toen we op de set toekwamen, de allereerste dag van de opnames, waren we zelfs een beetje bang: ‘Oei, misschien ziet het er niet uit zoals wij in ons hoofd hadden.’ Want wat Felix wou vertellen, was dat gevoel dat wij allemaal kennen, van hoe een café plots méér wordt dan een café. Zoals in de Atlantic.»

HUMO Omdat de naam nu al twee keer is gevallen: de Atlantic was een café dat eind jaren 90 onder jullie opnamestudio aan de Oude Beestenmarkt was gevestigd. Het liep er al eens uit de hand, maar vooral op een goeie manier: er werd bijvoorbeeld vaak op de toog en op de pooltafel gedanst.

Stephen «We hebben in het buitenland al een pak interviews gegeven over ‘Belgica’, en telkens dacht ik: ‘Konden we maar perfect uitleggen wat we echt gezien hebben in de Atlantic, de Charlatan of de Stax, allemaal cafés en clubs die ‘het’ hadden.’ ’t Is sowieso niet simpel om uit te leggen wat je met ‘het’ bedoelt, laat staan dat je het in filmbeelden moet vatten. Maar de eerste keer dat we binnenwandelden in de Afsnis (het Gentse café dat als locatie diende voor ‘Belgica’, red.) zei Dave: ‘Holy shit, dit is het!’»

David «’t Was alsof ik uit een teletijdmachine kwam gestapt: echt indrukwekkend.»

Stephen «En tijdens het eerste optreden van The Shitz werd dat gevoel écht tastbaar. Toen was het (klapt in de handen): ‘Oké, we gáán ervoor!’

»Tijdens de feestelijke opening van de club heerste er ook écht euforie onder het publiek. De opnames waren om tien uur gedaan, maar het feest ging door tot vijf uur ’s morgens. Echt zot, hoeveel we tijdens de opnameperiode gefeest hebben.»

David «Ik niet, hoor.»


Stoverij voor iedereen

HUMO ‘How Long’ van The Shitz was de eerste single die van de soundtrack werd gelicht. ‘Klinkt als vintage Soulwax,’ zo werd her en der gefluisterd, en dat was niet eens gelogen.

David (knikt) «Mja, het is waar.»

Stephen «Die zanger-gitarist van The Shitz – in de film heet hij Davy Coppens – was het eerste personage dat Felix had bedacht. Hij is trouwens losjes gebaseerd op Tim Vanhamel en Danny Mommens. Echt zo’n figuur die de Belgica binnenkomt en de ruimte meteen doet oplichten. Maar dan heb je wél een acteur nodig die goed gitaar kan spelen én echt kan zingen. Boris Van Severen was de perfecte keuze: je gelooft hem.

»Verderop in de film zie je het synthgroepje The White Virgins: een knipoog naar onze eigen Nite Versions. En wat later komen er ook dj’s aan de beurt. Lees: de soundtrack weerspiegelt een beetje het traject dat wij met Soulwax en 2ManyDJs hebben afgelegd.»

HUMO Ha, ik ging het net zeggen.

Stephen «O, je had het door? Straf, want we hadden het zélf niet door toen we aan de soundtrack werkten. Het ging gewoon helemaal vanzelf.»

David «Wist je dat we met Soulwax maar twee keer in de Charlatan hebben gespeeld? De eerste keer was voor Felix’ vader, in 1996. We hadden net onze eerste plaat ‘Leave the Story Untold’ opgenomen, in de laatste maand dat ik lang haar had. Er is trouwens nog een foto van: ik met lang haar en een T-shirt van mijn middelbare school Sint-Paulus (lacht). De tweede keer was in 2004, voor ‘Any Minute Now’, Nancy (Whang, van LCD Soundsystem, red.) heeft toen nog mee op het podium gestaan.»

HUMO They Live, op de soundtrack te horen met het rockabilly-getinte ‘The Cookie Crumbles’, bestaat uit groepsleden van onder andere Fifty Foot Combo, Batmobile en The Stiffs. Frontman Staf Derie was in de jaren 90 drummer bij Soapstone, de groep die het prille Soulwax meenam als voorprogramma. Een eerbetoon aan die tijd?

Stephen «Ons allereerste optreden met Soulwax was in Het Gebroken Oor, het café dat Staf destijds uitbaatte. Hij heeft later nog met ons getourd als roadie, net als Steven Janssens, die gitaar speelt bij They Live. Van alle bands in de film is deze het nauwst verweven met onze eigen geschiedenis.

»Het was wel niet simpel om die gasten ’s ochtends nuchter op de set te krijgen (lacht). Ze hebben hun optreden trouwens een keer of vijftig moeten overdoen – voor alle duidelijkheid: niet vanwege de drank, maar omdat hun optreden drie verschillende scènes doorkruist. Zo rond de twintigste take stond op hun gezicht te lezen: ‘Nee hè, niet met ons.’ Maar ze hebben dat ongelooflijk goed gedaan.»

HUMO Ook Roland Van Campenhout is, voor de gelegenheid vermomd als Roland McBeth, op de plaat te horen: samen met Geoffrey Burton vertolkt hij ‘Don’t Wait Up for Me’.

David «In een verhaal over een café dat eerst bluesoptredens geeft en pas later evolueert naar een echte club mocht Roland niet ontbreken. Roland en zijn caféoptredens, onder anderen in Den Ekkentu: ook een stuk van onze jeugd. De scène met zijn optreden is op het laatste nippertje gesneuveld, maar de song staat gelukkig wél op de cd.»

Stephen «Toen Roland in onze studio arriveerde, zei hij: ‘We gaan geen bluesnummer doen, ik wil alleen maar met machines werken!’ Maar we móésten iets bluesy doen voor de film. Uiteindelijk hebben we ’m een pseudoniem gegeven dat verwijst naar de Macbeth-synthesizer.»

HUMO Toen ik jullie vader Zaki interviewde voor het boek ‘9000 toeren’ vertelde hij me dat Gent altijd een voortrekkersrol heeft gespeeld op het vlak van het nachtleven. De Culture Club vond volgens hem z’n oorsprong in de sixties, en wel in de Boudewijnstraat, waar in die tijd dancing The Shark opengehouden werd. Jullie vader draaide daar na Engelse radio-dj’s als Tony Blackburn en Kenny Everett.

David «En Jimmy Savile (legendarische Engelse dj en presentator van wie na zijn dood in 2011 bekend raakte dat hij jarenlang kinderen en volwassenen seksueel had misbruikt, red.). Heeft hij dat niet gezegd?»

Stephen «Hij ging eens mee met Mike Verdrengh naar Radio Luxembourg voor een show, en ze stonden net na Jimmy Savile geprogrammeerd. Maar bon, wat wilde je nog weten?»

HUMO Roland hield niet van The Shark en de Boudewijnstraat, omdat daar al eens werd gevochten. Hij had het meer voor de Kuiperskaai, de plek waar onder andere de Don Carlos en de Cirque waren gevestigd. Daar liep – zijn woorden – ‘een artistieker soort volk’ rond.

David «Er is duidelijk nog niks veranderd. Vandaag gaan sommige mensen ook veel liever naar de Charlatan dan naar de Culture Club.»

'Als we van één ding oprecht spijt hebben, dan wel dat we nooit iets met Luc De Vos hebben opgenomen'

Stephen «Toen Roland naar de studio kwam, zei onze pa: ‘Ik kom af!’ Grappig, hoe die twee daar samen zaten te eten en te kletsen. Plots ging het erover hoe Roland nog boven de Charlatan had gewoond, toen het nog een ander café was. Het was dus ooit letterlijk zijn thuis.»

David «Toen waren we helemaal overtuigd dat de film niet zonder Roland kon.»

Stephen «Weet je van wie ik spijt heb dat hij er niet in zit? Luc De Vos. We hebben altijd al eens met hem willen werken, en het leek erop alsof het eindelijk zou gaan lukken. Twee weken voor hij stierf, kwam ik hem nog tegen op straat. Ik vertelde hem dat we muziek aan het maken waren voor de nieuwe film van Felix, en dat we hem er graag bij wilden. ‘Oké, ik kom af en maak stoverij voor iedereen,’ antwoordde hij. Een week later moesten Dave en ik gaan draaien in Chili, en daar vernamen we het nieuws van zijn dood.

»Echt: als er één ding is waar we oprecht spijt van hebben, dan wel dat we nooit iets met Luc hebben opgenomen.»


DJ Grassprietje

HUMO Net als Felix van Groeningen groeiden jullie op in een café – hij in de Charlatan, jullie in De Gentenaar, het café dat jullie vader in de jaren 80 uitbaatte.

Stephen «Een specialleke: ’t was het café dat bij de gelijknamige krant van de VUM hoorde.»

David «Iemand van de krant kwam bij onze papa aankloppen met de vraag of hij niemand kende die zo’n café kon runnen. Ze wilden een plek waar hun journalisten interviews konden doen, en hun personeel na het werk iets kon gaan drinken. Uiteindelijk is hij dat café in de Vlaanderenstraat zelf begonnen, samen met mijn moeder.»

Stephen «Het pand was lange tijd een hoerenkot geweest, en het moest serieus opgekalefaterd worden. Alle ramen waren zwart geverfd, om maar iets te noemen. De traphal werd, drie verdiepingen hoog, van boven tot onder vol muziekaffiches gehangen. Ik zie die muur nog altijd voor me: posters van XTC voor hun album ‘English Settlement’, Blondie, Roxy Music, Joe Walsh die uit z’n tank hangt (op de platenhoes van ‘There Goes the Neighborhood’, red.) – slechte plaat, wijze hoes. Het was daarvoor al zot bij ons thuis, maar met dat café werd het nog zotter.

»Het duurde alleszins niet lang of De Gentenaar werd méér dan een café. Eén ding was echt de max: de kast naast de toog. Alle platenfirma’s – Warner, WEA, Ariola, Phonogram, Philips – deponeerden daar hun platen voor de radio-dj’s van Omroep Oost-Vlaanderen, Brabant en Antwerpen: Gust De Coster en zo. Elke dag zaten daar dus mensen van platenfirma’s en radiostations. Als wij na schooltijd – ik zat op Sint-Barbara, een jezuïetencollege – in het café toekwamen, werden we ondergedompeld in een compleet andere wereld. Dat café was – zeker voor mij, Dave was wat jonger – een echte muziekspeeltuin.»

David «Mijn ouders hebben dat café opengehouden van mijn 7de tot mijn 11de.»

Stephen (rekent) «Voor mij dus tussen mijn 11de en 16de. Echt: voor mij was dat het begin van alles. Met het beetje zakgeld dat ik had, begon ik de platen te kopen die niet in de kast naast de toog zaten – platen die niemand die ik kende, had, maar die je wel makkelijk kon vinden in de Music Man. Ik kocht echt alles in het wilde weg: van Van Halen naar The Virgin Prunes. Toen die laatste groep naar het Seaside Festival kwam, móést ik daar naartoe. En ik begon ook uit te gaan: op de Kuiperskaai mocht ik zonder problemen binnen in de dancings, want ik kende Slosse (de intussen overleden Oswald Slosse was een bekende buitenwipper in het Gentse nachtleven, red.). Hij was een maat van mijn vader geweest bij de zeescouts. Nu, vergis je niet: ik mocht dan wel overal binnen, maar omdat ze me kenden, kon ik ook niks uitsteken – keerzijde van de medaille (lacht).»

David «Eén van mijn beste herinneringen aan het café was die keer dat ik een pakje bioscooptickets kreeg van een vaste klant die in de Decascoop werkte. Dankzij hem ben ik jarenlang gratis naar de cinema geweest – in de weekends en op woensdagnamiddag ging ik steevast in mijn eentje naar de film, echt de max. Als klein manneke zwierf ik op woensdagnamiddag ook graag alleen door de stad – een kind van 7 op zijn eentje in de stad, tegenwoordig trekken de mensen zúlke ogen als je dat vertelt.»

Stephen «Ergens tijdens de laatste drie jaar van het café kwam er ook nog een radiozender bij. De mensen van de VUM kwamen weer naar mijn vader: ‘Kun je geen radiostation beginnen?’ Dat werd Radio Go – Gentse Omroep. Weet je wie nog een programma heeft gehad op Radio Go? Renaat Vandepapeliere, die later dancelabel R&S zou beginnen. En Frank De Wulf, de technopionier. En ikzelf, als 14-jarige.»

David «Nee Steph, je was 12. En je deejaynaam was DJ Grassprietje

'Hoe meer ik terugdenk aan onze kindertijd in het café van mijn ouders, hoe meer ik besef dat het voor ons een bepalende periode is geweest'

Stephen «Dat was vanwege (met hoog stemmetje) m’n kleine piepstemmetje (lacht). Ik draaide de platen die ik kocht in de Music Man, alle crazy shit die ik niet kon vinden bij mijn ouders thuis in hun collectie, en wave-dingen zoals Kowalski en zo.»

HUMO Het is dus niet zo verwonderlijk dat jullie eind jaren 90 jullie studio vestigden boven de legendarische Atlantic aan de Oude Beestenmarkt. Een raar café wel: ik heb nooit zoveel mooie jonge mensen bij elkaar gezien in zo’n lelijk etablissement.

Stephen «Ha ja, dat kwam omdat Kurt van de Atlantic zo ongeveer de minst ambitieuze cafébaas was die er bestond. Hij wilde iets opendoen waar hij niet te veel werk mee had, maar ineens begon zijn café te marcheren. Het is een paar keer gebeurd dat hij naar boven kwam in onze studio en zei: ‘Jongens, ik ga naar huis, doen jullie het café maar dicht.’ En dan moesten wij pinten tappen. Soms liep hij binnen terwijl wij aan het werken waren en hoorde hij een fragment van een nummer: ‘Hm, dat lijkt een beetje op dit of dat.’ Dan liep hij snel weer naar beneden, en kwam hij aandraven met de bewuste plaat. En we konden hem alleen maar gelijk geven.

»Ik denk trouwens dat je gelijk hebt, Katia. Ik had er eigenlijk nooit zo over nagedacht, maar dat café van mijn ouders heeft inderdaad véél teweeggebracht. Ik heb deze week nog een cassette teruggevonden die mijn ma ooit had gemaakt om te spelen in het café: ’t gaat van Mink DeVille en Tom Tom Club over Motörhead tot Ry Cooder. Als je dat vandaag in een café zou opleggen, dan zou je de mensen echt zíén denken: ‘Huh, wat?’»

David «Juist niet: iedereen heeft tegenwoordig toch een supereclectische smaak?»

'Jonge mensen weten niet meer hoe ze moeten dansen. Op de dansvloer in the zone zijn: dat kénnen ze niet'

Stephen (onverstoorbaar) «Hoe meer ik terugdenk aan die tijd in het café, hoe meer ik besef dat het voor ons een bepalende periode is geweest.»

HUMO Intussen hebben jullie boven de voormalige Atlantic, thans een flashy discotheek, een gloednieuwe studio neergepoot, getekend door architect Glenn Sestig – jullie ‘Deewee-studio’ staat te pronken op architectuursites. Ook in ‘Belgica’ wordt de spontane gekte van de club gaandeweg verdrongen door verhoogde professionaliteit. Missen jullie de chaos van weleer?

David «Er is nog genoeg chaos en vuiligheid in ons leven, maak je daarover geen zorgen (lacht).»

HUMO Laat ik het anders stellen: er staat behoorlijk wat gitaarmuziek op deze soundtrack, waardoor het lijkt alsof jullie terugkeren naar jullie roots. Als reactie op de wereldwijde commerciële EDM-rage die het dancelandschap enigszins heeft hertekend?

Stephen «EDM heeft hier niet zoveel betekend, dat is vooral iets van de VS en Azië geweest. Maar we hebben er inderdaad geen affiniteit mee. Verder denk ik dat Despacio, het soundsystem dat we vier jaar geleden samen met James (Murphy, frontman van LCD Soundsystem, red.) hebben ontworpen, onze reactie op EDM was.»

David «Jij mag ‘Belgica’ zien als een terugkeer naar onze roots, maar het is wél begonnen als een opdracht – muziek maken die perfect past in een filmscenario. Als wij vanuit het hart hebben gereageerd op EDM, dan was het toch eerder met Despacio, zoals Steph zei. ’t Is alleszins iets waar we enorm veel tijd en energie hebben ingestoken. En niet te vergeten: geld (lacht).»

HUMO Tot slot: zijn jullie nu wel of niet aan een nieuwe Soulwax-plaat bezig?

Stephen «Deze mag Dave beantwoorden.»

David «Euh: ja.

»Weet je: EDM heeft wel degelijk iets veranderd, ook in deze contreien. Wellicht hebben we er zelf ook toe bijgedragen, maar er is nu een hele generatie jonge mensen die niet meer weet hoe ze moet dansen. Op Tomorrowland staan ze niet te dansen, hè: ze staan zo’n beetje met de handen in de lucht te wapperen, of ze zwaaien met hun telefoon. Ik stel het misschien wat te karikaturaal voor, maar dat gevoel van in een club op de dansvloer te staan en helemaal in the zone te zijn: dat kénnen ze gewoonweg niet.»

HUMO Dan is het hoog tijd dat ze massaal naar ‘Belgica’ gaan kijken.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234