De 10 platen van 'Duyster', door Eppo Janssen en Ayco Duyster

'Duyster is een merknaam geworden,' zegt Eppo Janssen, samen met presentatrice Ayco Duyster samensteller van het StuBru-programma.

'Die muziek bestond al langer, maar wij hebben er een naam aan gegeven.' En ook een ondertitel: rustig maar ongedurig. 'Er moet een weerhaakje aan zitten,' zegt Ayco. 'Zeemzoet mag nooit, daar waak ik over.'

'Duyster.II' ligt in de winkel, de tweede compilatie al met muziek uit het hondspopulaire zondagavondprogramma van Studio Brussel. Eppo Janssen en Ayco Duyster over de tien platen die 'Duyster' hebben gemaakt, en vice versa.


'Bubble and Scrape' - Sebadoh

EPPO JANSSEN « Ik studeerde nog toen ik deze plaat leerde kennen. Ik was voornamelijk met punk bezig, en Sebadoh had ook felle nummers. Maar hier stonden dus twee rustige, poppy songs op die me raakten: 'Happily Divided' en 'Think (Let Tomorrow Bee)'. Lou Barlow, die ik kende van bij Dinosaur Jr., heeft de voorbije zeven jaar 'Duyster' volledig gekleurd, met Sebadoh, Sentridoh, Folk Implosion, zijn soloplaten... Grappige teksten over de meest trieste melodielijnen. Bright Eyes heeft dat ook. Heel beeldend.»


AYCO DUYSTER « Bijna dagboekschrijfsels. Barlow heeft ook een fantastische stem. Met Folk Implosion stond hij op de vorige Duyster-compilatie, en op de nieuwe staat 'On Fire' van Sebadoh.»


'Millions now Living Will never Die' - Tortoise

JANSSEN « Ik weet nog dat ik het heel tof vond dat er een programma was waarin we deze plaat konden draaien. De eerste song, 'Djed', duurt twintig minuten: een verhaal op zich, een boek: wel, ik heb dat ooit geprogrammeerd. 'Cortez the Killer' van Built To Spill heb ik er ook eens tussengestopt, niet zo goed als de Neil Young-versie maar wel een vlotte twintig minuten noise. Toen lag ik thuis in mijn zetel naar het programma te luisteren, trots op mezelf (lacht)


DUYSTER « Tortoise moést er tussenzitten, daar waren we het meteen over eens. Tortoise is puur instrumentaal, en vooral in het tweede uur 'Duyster' komt dat veel aan bod.»


JANSSEN « In de uitzending van afgelopen zondag zei Ayco iets als: 'Postrock, een genre dat de meeste mensen een beetje beu aan het worden zijn.' Op het forum is het al een topic: 'Ik ben postrock niet beu!' 'Ik ook niet!', 'Ik wel!'. Persoonlijk vind ik toch ook dat er iets aan het recept zou mogen worden veranderd: rustig beginnen en dan losbarsten, dat kennen we intussen wel.»


DUYSTER « Er zijn veel groepen die nog wel mooie stijloefeningen maken, maar de echte spanning zit er niet meer in.»


JANSSEN « 'Millions now Living Will never Die' vind ik dé Tortoise-plaat - ik heb er het genre mee ontdekt, Slint en zo. Eigenlijk zou Slint ook in deze lijst moeten staan, maar het mochten maar tien namen zijn, nietwaar?

» Altijd heel leuk om legendes op bezoek te krijgen, en dat zijn die gasten van Tortoise toch. Doug McCombs is onlangs nog een sessie komen spelen, waarvan 'Brokeback' op de compilatie staat.»


DUYSTER « Bij Tortoise voel je dat ze de geschiedenis van het genre met zich meedragen. En altijd down to earth. Nauwelijks ego's. Nauwelijks (lachje)


JANSSEN « Nee, dan Catpower, (lacht)? Heel hartelijk, daar niet van, maar met haar interview viel niks aan te vangen. Ze was hier nog maar pas of ze moest al whisky hebben. Haar sessie was dan weer wel goed.»


'Things We Lost in the Fire' - Low

JANSSEN « Een groep waarover ik al veel goeds had gehoord, maar dit was de eerste plaat die ik van hen beluisterd heb. Geproduceerd door Steve Albini, vandaar wellicht. Albini kon toen in mijn ogen niets verkeerd doen, intussen wel.

» Op 'Things We Lost in the Fire' staat 'Dinosaur Act', één van de grootste klassiekers uit ons programma. We proberen uit elke plaat ons nummer te plukken, want Duyster-groepen brengen doorgaans geen singles uit. Ik denk niet dat we ooit een groep hebben gedraaid die in De Afrekening heeft gestaan. Grandaddy misschien, of Folk Implosion.»


DUYSTER « Zó traag als Low speelt, dat moet waanzinnig moeilijk zijn. Als je het niet kent en je krijgt het op vinyl binnen, ben ik ervan overtuigd dat je denkt dat je het op de foute snelheid aan het afspelen bent. Ze zingen heel lange noten, en dan die twee stemmen toch op dezelfde toonhoogte houden: ik heb daar enorm veel bewondering voor. En live is het nooit vals.

» Hun laatste plaat is veel elektrischer.»


JANSSEN « Tijdens het interview over die plaat zat de zanger volledig aan de drugs. Paddo's en zo. Achteraf heeft hij naar verluidt een zware inzinking gehad. Maar het zou nu beter met hem gaan, want deze zomer staat Low met Krakow in het Rivierenhof in Deurne. Krakow kan dat overigens ook: goed traag spelen.»


'Young Team' - Mogwai

DUYSTER « Als men ons programma moet verklaren voor mensen die het nog nooit hebben gehoord, denk ik dat vaak de woorden vallen: 'Mogwai en zo'. Ik vond het wel moeilijk één plaat van hen uit te kiezen. De die hard-fans zullen altijd voor de eerste twee platen gaan, maar persoonlijk heb ik van hun recente werk even veel genoten. Enfin, 'Young Team' is hun eerste. Mogwai is zo'n groep met een onverwoestbaar trouwe aanhang.»


JANSSEN « Ik heb bij Mogwai hetzelfde gevoel als destijds bij The Ramones. Die kwamen bijna elk jaar naar België, en telkens weer dacht ik: 'Dit keer ga ik niet'. Maar ik stond toch altijd op de eerste rij (lacht). Onlangs ben ik naar Mogwai in de AB geweest, enkel en alleen omdat er een paar leuke, nieuwe groepen in het voorprogramma stonden, maar ik heb wel weer twee uur staan headbangen op Mogwai.»


DUYSTER « Mogwai in de Botanique, enkele jaren geleden, is het enige concert waar ik ooit ben moeten weggaan: mijn oren konden het volume niet meer aan. We hebben in het programma ooit een Mogwai-Big Muff-gitaarpedaal mogen weggeven. Hadden ze zelf laten bouwen omdat het standaardmodel het geluid niet genoeg vervormde.

» Het zijn Schotten, en die passen heel goed bij de Vlamingen. Ze spreken liever over voetbal dan over muziek. Niks zo saai als een plaat maken (lacht)


JANSSEN « Mannen die met beide voeten stevig op de grond staan. Bierdrinkers ook. Toevallig staat er op de nieuwe compilatie een song van Arab Strap die min of meer over zuipen gaat: 'The Long Big Weekend'. Een verhaal zoals jij en ik het ook al weleens hebben meegemaakt: vrijdagmiddag toevallig op café beland, één pintje drinken... En zondagavond zit je daar nog met dezelfde mannen (lacht)


'Another Desert, Another Sea' - 3 Mile Pilot

DUYSTER « 3 Mile Pilot is de groep waaruit The Black Heart Procession en Pinback zijn voortgekomen. Volgend jaar zou er een nieuwe plaat van ze verschijnen, tien jaar na de vorige, of beter: na de vorige goeie. Ze koppelen ook weer dat romantische aan het donkere.»


JANSSEN « Een heel eigen geluid ook. Als we hen draaien zijn er altijd mensen die mailen: 'Wie was dat?' Heel herkenbaar, en met niets te vergelijken.»


DUYSTER « Pinback is live nooit echt sterk geweest, The Black Heart Procession - vorige week nog gezien - áltijd. Heel veel charisma, spelplezier, mysterieus, voodoo... Rare mannen. Ik denk dat ze heel weinig buitenkomen (lacht). Ze komen uit San Diego, waar ik ook nog een tijd heb rondgehangen. Wel, die stad past totaal niet bij hun muziek. 't Is dicht bij Mexico, misschien dat ze daar hun inspiratie halen.»


JANSSEN « Ayco heeft in Californië gewoond, en sindsdien bestaat er voor haar geen grotere horror dan oude folk en country.»


DUYSTER « Je hoorde daar niets anders: vijf country-zenders, één funk en één R&B. Sindsdien zijn er een paar instrumenten waar ik echt niet meer tegen kan: fiddle, banjo...»


JANSSEN « Terwijl heel veel groepen in Duyster zeer sterk naar country neigen.»


DUYSTER « Klassieke country kan ik wel appreciëren hoor, maar met de commerciële Amerikaanse brol moet je niet afkomen. (zingt) 'I lóó-ve you period...' Bweuuurk!»


JANSSEN « In de begindagen van het programma hebben we Rob Crow van Pinback eens een uur 'Duyster' laten maken. Een slecht idee: hij had platen bij zich van De La Soul, The Damned, Kraftwerk, Black Flag... Goeie muziek, maar op zondagavond... (lacht)


DUYSTER « Crow was alleen gekomen, hij beweerde dat Armistead Burwell Smith, de andere Pinbacker, geen enkele plaat had. Behalve The Police. Alles van The Police, en voor de rest niks (lacht). Crow heeft dan maar één song van The Police gedraaid.

» Van Pinback staat er een sessie op de nieuwe compilatie. Ze wilden het alleen maar doen op voorwaarde dat ze er achteraf nog wat aan mochten sleutelen. Het heeft máánden geduurd voordat we die opnames hebben teruggekregen.»


JANSSEN « Het resultaat was gelukkig wel heel mooi.»

'Lift Your skinny Fists like Antennas to Heaven' - Godspeed You Black Emperor! JANSSEN
Godspeed
Do Make Say Think, A Silver Mt. Zion

DUYSTER « Ze zijn extreem independent, in alles.»


JANSSEN « Ze zijn gaan uitzoeken wie onze compilaties uitbrengt, en dat blijkt PIAS te zijn. Helemaal geen major, maar ooit, ergens, lang geleden heeft PIAS iets te maken gehad met een major en dat volstaat voor een njet


DUYSTER « Ze komen uit de krakersscène in Montréal, hebben hun eigen label en doen alles strikt volgens hun eigen boekje. Hun platentitels, songstitels en hoezen: allemaal heel politiek.»


JANSSEN « Op één van hun hoezen staat een organigram waarin wordt uitgelegd hoe Exxon met Sony is verbonden, Sony met McDonald's, enzovoort.»


DUYSTER « Ze hebben ons een heel vriendelijke, lieve en uitgebreide mail gestuurd: 'We appreciëren heel hard wat jullie doen, op zich niks mis mee, maar wij zullen nooit een song van ons geven aan een platenfirma als...'»


JANSSEN « Misschien gaan ze bij PIAS 's middags weleens McDonald's halen (lacht), wie weet. Ik hou wel van Godspeed. Zonder enige vorm van promotie verkopen ze de AB uit.

» Ze komen uit Canada, waar de laatste jaren toch wel heel erg veel goeie groepen vandaan komen.»


DUYSTER « Ik denk niet dat je ze met de Canadese scène kan linken.»


JANSSEN « Eigenlijk ben ik heel weinig bezig met achtergronden van groepen. Ik kom dat wel te weten via Ayco.»


DUYSTER « Daarom werken wij zo goed samen. Eppo heeft gewoon heel veel muziek voorhanden, luistert enorm veel en kiest er de dingen uit die hem raken, terwijl ik meteen wil weten waar een nieuwe groep vandaan komt, bij welk label ze uitkomen, wie daar nog op zit... O, die heeft nog met die in de studio gezeten! En nog op school gezeten met die!

» Godspeed is live ook een geweldige groep. Je hebt het gevoel dat je in een soort hoogmis zit.»


JANSSEN « Heel veel strijkers, loeiharde gitaren. Godspeed, Mogwai, dat zijn groepen die we meestal op het einde van de uitzending draaien. Nog één keer vuurwerk, en dan het nieuws (lacht)


DUYSTER « Je merkt aan de reacties dat luisteraars een voorkeur hebben voor het eerste of het tweede uur. In het eerste uur zitten vooral singer-songwriters, het tweede uur hebben we veel langere, intense tracks. Zondag zat er nog een arrangement in van drie songs die samen een half uur vulden. Na pakweg zeventien minuten beginnen dan de eerste mails binnen te lopen: 'Geweldig!' 'Super!'. Je kunt bijna voorspellen wanneer ze gaan mailen.»


JANSSEN « Soms mailen ze tijdens de uitzending zelfs gedichten.»


'Ágætis Byrjun' - Sigur Rós

JANSSEN « We mochten net met 'Duyster' beginnen - we wisten nog niet helemaal precies wat het zou worden - toen ik deze plaat hoorde in de JJ Records in Leuven. Ik dacht: wát is dít? Ondertussen is mijn IJslands beter dan mijn Nederlands (lacht). Een plaat die hier toen zelfs overdag werd gedraaid.»


DUYSTER « Heel veel aangevraagd, ook.»


JANSSEN « Heel aparte stem, heel aparte zanger, heel aparte mens.


DUYSTER « Sigur Rós was het voorprogramma van Radiohead, toen die nog in circustenten tourden. Dat paste daar perfect bij. Ze komen dit jaar naar Werchter, en dat vind ik jammer. In de Marquee, dus het valt eigenlijk nog wel mee, maar ik zou ze toch liever in een oud theater of zo zien.»


JANSSEN « IJsland heeft altijd in ons programma gezeten: Múm, Björk, ook een heel belangrijke figuur. En een hoop kleinere namen.»


DUYSTER « Van Sigur Rós was het meteen duidelijk dat ze perfect in ons programma pasten. Soms is het minder simpel. We gaan vaak voor de song, de plaat hoeft niet noodzakelijk van voren tot achteren goed te zijn.»


JANSSEN « Wilco is bijvoorbeeld één van mijn favoriete bands, maar hun rootsy nummers, die ik ook héél goed vind, passen niet in 'Duyster'. De wat weerbarstiger songs dan weer wel. We hebben zelfs al songs van Neil Young gedraaid. Wat zeg ik: zelfs Coldplay heeft al in 'Duyster' gezeten! Het b-kantje van 'Shiver'


DUYSTER « En Chris Martin met Faultline


JANSSEN « Iemand heeft ooit gemaild: 'Jullie draaien zulke mooie, rustige muziek, kunnen jullie 'Michel' van Anouk niet eens spelen?' Hebben we niet gedaan (lacht). De moeilijkste mails zijn nog die waarin ze ons vragen naar de tien über-Duyster-platen (lacht). Bij dezen.»


DUYSTER « Hier heeft ook ooit een verliefd koppeltje een uitzending lang in de zetel gezeten. Twee die hard-Duyster-fans; het bezoek was een cadeautje van de jongen aan zijn vriendin.»


JANSSEN « En die Israeliër die een paar maanden in België had gewoond en fan was geworden. Hij moest helaas terug en vroeg via mail of hij niet eens op bezoek mocht komen. Grappig: dan zit je hier zondagavond in een leeg VRT-gebouw met een Israeliër (lacht)


DUYSTER « Er hangt hier op zondagavond echt wel een speciale sfeer. Omdat er toch niemand is, zetten we de deuren van de studio open, zodat de muziek door de gangen schalt. Ik zou het programma nooit door de week kunnen opnemen. Al zou ik het wel graag eens in de auto willen horen.»


JANSSEN « Heel leuk, ik vertrek meestal na het eerste uur, zodat ik tijdens het tweede deel in de auto zit.»


'Neon Golden' - The Notwist

JANSSEN « We zijn bij de Duitsers aanbeland: Ze Notwist. Van bij hun eerste plaat was ik zot van die groep. Bij mijn vader in de kast gevonden, een punkplaat. Er stond een telefoonnummer op en daar heb ik naar gebeld: mannen, kunnen jullie niet eens naar België komen (lacht)? The Notwist heeft samen met onder andere Styrofoam de indietronica geïntroduceerd, en 'Neon Golden' is een absolute wereldplaat.»


DUYSTER « Van begin tot einde goed. Experimenteren met elektronica, en daar toch mooie gitaarsongs uitpuren. Alle bevriende groepen van The Notwist, alles van het Morr-label uit Berlijn - Ms. John Soda, Lali Puna, Fleishman, To Rococo Rot - zijn regelmatig in 'Duyster' gepasseerd. The Notwist heeft sinds 'Neon Golden' niets meer uitgebracht. Zanger Markus Acher is in de avanthop-scène - hiphop voor intellectuelen zeg maar - verzeild geraakt.»


JANSSEN « Live heb ik het altijd een twijfelgeval gevonden. Nasaal zingen met een Duits accent, dat kan soms wat tegenzitten (lacht)


'I Am a Bird now' - Antony And The Johnsons

JANSSEN « Toen ik Antony voor het eerst hoorde, wist ik bij god niet wat ik ervan moest denken. Opgelet: ik vond het meteen goed, maar ik heb moeten wennen aan die stem. En dan zie je ook nog eens dat Boy George aan die plaat heeft meegewerkt, en hoor je dat Elton John fan is. Neemt de twijfel niet weg, zeg maar. Ik ben er meteen mee naar de homo's op de redactie gegaan (lacht). Toen bleek dat die het goed vonden, was ik op mijn gemak.»


DUYSTER « De muziek is zo theatraal dat het live heel gemakkelijk heel slecht zou kunnen zijn. Maar Anthony is zo'n innemende persoon: een reus van een vent met veel gevoel voor humor. En daarbij dan die hartverscheurende nummers. Ik vond het een beetje griezelig toen bleek dat die plaat bij zoveel mensen in de smaak viel. Zelfs politici hadden Anthony And The Johnsons in hun eindejaarslijstje staan.»


JANSSEN « En Gène Bervoets! Bij het concert in de Bourla zat hij vlak naast mij en mijn moeder. Jan Decleir was er ook, Josse De Pauw...»


DUYSTER « Ook weer een plaat die van begin tot einde zeer straf is. Ik had er hetzelfde gevoel bij als bij Sigur Rós: compleet nieuw. En het is tegenwoordig heel moeilijk om nog met iets op de proppen te komen dat eruit springt.»


JANSSEN « Hij is echt wel heel ontwapenend. Ik weet nog dat hij hier na een sessie voorbij de snoepautomaat kwam gewandeld (met fijn stemmetje): 'O, candy...' (lacht)


DUYSTER « Hij is inderdaad wat te dik (lacht). Hij heeft vijf minuten naar een rijsttaartje staan staren.»


JANSSEN « Er is hier een technicus die Duyster 'pesten op het werk' noemt. Het is, zacht uitgedrukt, niet echt zijn muziek, maar af en toe moet hij ons programma doen. De sessie met Anthony ook bijvoorbeeld, en als hij ergens van gruwt dan is het wel de stem van Anthony. Op een bepaald moment zitten we in de studio voor het interview, Anthony met zijn gezicht naar Ayco, met zijn rug naar de controlekamer. De microfoon stond nog open, maar dat wist Anthony niet. Anthony tegen Ayco: 'Who's that guy behind me? He's foxy!' (lacht hard).»


DUYSTER « Zangers die op het randje van vals zingen, daar kan die technicus ook niet tegen. Terwijl wij dat net mooi vinden.»


'I See a Darkness' - Bonnie 'Prince' Billy

DUYSTER « Zeer onvoorspelbare man. Soms ziet hij eruit als een het daglicht schuwende kluizenaar, en dan gaat hij op Pukkelpop plots verkleed als tuinman. Hij is natuurlijk acteur van opleiding, volgens mij denkt hij er lang over na hoe hij zo oncool mogelijk kan overkomen. Mannen met baarden zijn sowieso zeer aanwezig in 'Duyster': Iron & Wine, Grandaddy, Will Oldham, Will Johnson...»


JANSSEN « 'I See a Darkness' was er al vóór 'Duyster'. Een plaat die erg hoog stond in de eindejaarslijstjes. Alles wat hij ervoor en erna heeft gedaan - Palace Brothers, Palace Music, noem maar op - vind ik ook zeer goed.

» Hij blijkt ook heel veel broers te hebben. Op elke plaat zit er wel een Oldham op bas of achter de drums. Het lijkt wel of hij in een commune woont.»


DUYSTER « We gaan daar niet naar op zoek, maar aan veel van de groepen die we draaien zit een religieus tintje. Sufjan Stevens zit in een katholieke commune, Low dat zijn strikte mormonen, het Nederlandse At The Close Of Every Day komt dan weer uit een protestantse commune - dacht ik, de precieze strekking herinner ik me niet meer.

» Maar wees gerust: er zijn vooralsnog geen Duyster-missen gesignaleerd (lacht)


HUMO Amen!
Jurgen Beckers

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234