De 7 Hoofdzonden: Shirley Manson (Garbage): 'Ik hou ervan om in overvloed te leven. Natuurlijk heb ik ook met harddrugs geëxperimenteerd'

Hoe zou het eigenlijk zijn met Shirley Manson van de jaren 90-groep Garbage? Wel, ze lijkt op een kruising tussen Siouxsie Sioux en professor Minerva McGonagall, die heksenlerares-met-de-zwarte-punthoed uit ‘Harry Potter’. Met Garbage viert ze deze maand de 20ste verjaardag van hun tweede, definiërende plaat ‘Version 2.0’.

'Binnenkort word ik 52, maar ik voel me beter en mooier dan ooit. De rest van de wereld denkt er natuurlijk helemaal anders over (lacht luid)'

In een lang zwart gothisch gewaad, op torenhoge plateauzolen, de rode haren strak achterovergekamd en de ogen aangezet met buitenaards blauwe oogschaduw laat Shirley Manson me binnen in een georgiaanse rijwoning in een groene buitenwijk van Londen. Het huis is van Mansons goede vriendin en manager Mirelle Davis, die het gezelliger/goedkoper (schrappen wat niet past) leek om een persdag in haar eigen woonkamer te organiseren dan in het zoveelste onpersoonlijke/dure hotel. Alleen is de verwarming stuk. ‘I’m freezing my tits off!’ laat Manson door het hele huis galmen, in dat sappige Schots van haar, waarna ze één van haar kenmerkende lachsalvo’s afvuurt. De biecht kan beginnen.

Shirley Manson «Ik ben gelovig opgevoed, Schots presbyteriaans. Mijn vader is heel erg gelovig. Mijn moeder was ook gelovig, zij het minder streng. Maar eigenlijk mag ik niet speculeren over haar vroomheid, ze kan zich niet meer verdedigen (Mansons moeder stierf in 2008 aan een zeldzame, agressieve vorm van dementie, red.).

»Als kind was ik zelf heel vroom, ik nam mijn catechese zeer serieus – mijn vader was ook mijn leraar op de zondagsschool. Ik onderhield een innige band met Jezus, tot ik ongeveer tien was en inzag dat al die pilaarbijters rond me eigenlijk hypocrieten vol bullshit waren. Maar door mijn vader heb ik wél nog altijd respect voor gelovigen. Mijn vader is een goed mens, hij probeert echt een moreel, moedig en mild leven te leiden. He practices what he preaches, zoals we zeggen.»


Woede

HUMO Eén van je eerste jobs was winkelbediende op de make-upafdeling van kledingwarenhuis Miss Selfridge in Edinburgh. Daar hield je ervan om kwaad naar de klanten te kijken.

Manson (lacht) «Woede heeft altijd een rol van betekenis gespeeld in mijn leven. Ik schaam me niet voor mijn woede, het is altijd het vuur geweest waarmee ik mijn huis verwarmde. Woede is me goed van pas gekomen in zakelijke onderhandelingen, maar ook in mijn persoonlijke relaties. Als je in verbinding staat met je woede ben je alert, het maakt dat je jezelf kunt verdedigen, en dat mensen twee keer nadenken vooraleer ze over je heen trappelen. Ik geloof dus in woede, zolang ze maar gecontroleerd is.»

HUMO Als tiener zat je in het Schotse rockgroepje Goodbye Mr. Mackenzie. Als je nooit in de muziek was gestapt, was je huis dan afgebrand van woede?

Manson «Absoluut. I was a cutter – ik sneed mezelf als puber, en zelfverwonding is misschien wel hét teken van ongeuite woede. Mijn woede was zo sterk dat er ongelukken zouden gebeuren als ik ze op anderen zou richten. Dat begreep ik heel goed, dus ik richtte die kwaadheid op mezelf. Dat maakte ze ook controleerbaar.

»Vooral vrouwen worden zelden of nooit aangemoedigd om hun woede te uiten. Doen ze dat wél, dan spreken mensen er schande over. Op dat vlak zijn we niet veel geëvolueerd sinds de heksenjachten. Ik wil dat vrouwen meer ruimte innemen met hun woede, in plaats van ze maar te blijven inslikken als brave meisjes. Dat zien we nu heel goed met de #MeToo-beweging: hoezeer vrouwen al die jaren letterlijk hun woede hebben weggeslikt, en twintig jaar later eindelijk volwassen genoeg zijn om in te zien dat ze hun woede net moeten ventileren.»


Gulzigheid

HUMO Garbage brak in 1995 door met de single ‘Vow’. Bedenker en drummer van de groep was Butch Vig, producer van de succesplaat ‘Nevermind’ van Nirvana. Drie ernstige oude mannen en een Schotse frontvrouw: het imago van Garbage was heel clean vergeleken met de verslaafde grungebands van die tijd.

Manson (bulderlacht) «Dat heb je goed mis! Bij Garbage kwam ik terecht tussen Midwest-mannen. We dronken als gekken. Toen we ‘Version 2.0’ opnamen, gingen we na het werk altijd naar Café Momo in Madison, Wisconsin – niet ver van Butch z’n studio. Tegen het einde van de opnames hadden we daar een rekening van 200.000 dollar, meer dan het budget voor de opnames van de plaat. Zó gulzig was Garbage (lacht).

»Gulzigheid is mijn grootste zonde, eigenlijk voel ik me nooit écht verzadigd. Ik hou ervan om in overvloed te leven. Natuurlijk heb ik ook met harddrugs geëxperimenteerd. Maar ik heb het grote geluk gehad dat mijn moeder heel gedisciplineerd was, en die discipline heeft ze doorgegeven: ik ben altijd op tijd, doe wat er van me gevraagd wordt en doe het snel.»

HUMO Ook in de rock-’n-roll is het intussen ingeburgerd om op je voeding te letten en te sporten. In de jaren 90 moest je op dat vlak vooral zo nonchalant mogelijk zijn.

Manson «Toen we met Garbage in de vroege jaren 2000 op tour waren met No Doubt en The Distillers, heb ik uren backstage gesleten met Brody Dalle, de zangeres van The Distillers. We hielden van eten, roken en drinken, we waren absolute slonzen. Op een keer zaten we ons beklag te doen over onze belabberde conditie. En terwijl we daar als twee uitgezakte wijven in de tribune van het stadion zaten, zagen we Gwen Stefani van No Doubt haar dagelijkse loopje doen: zwetend als een racepaard, ieder spiertje van haar strakke buik zichtbaar. ‘Ik wil ook zo’n wasbordje,’ zeiden Brody en ik tegen elkaar. En vervolgens bleven we gewoon zitten (schatert).»


Hebzucht

HUMO Ben je een big spender?

Manson (resoluut) «Nee. Ik ben intussen op het punt gekomen waarvoor Vivienne Westwood die geweldige slogan bedacht: buy less, choose well, make it last. Op een gegeven moment keek ik in mijn kleerkast en dacht: ‘Ik heb tonnen spullen die ik nog nooit gedragen heb, ik ben een idioot dat ik maar blijf kopen.’ De voorbije twee jaar heb ik zo goed als niks gekocht. Behalven boeken, ik kan geen boekenwinkel voorbijlopen zonder met een hele stapel boeken naar huis te gaan.

»Ik ben ook geobsedeerd door recycleren: ik rommel door de vuilniszakken van mijn vrienden om er spullen uit te halen die recycleerbaar zijn. Ik lig echt wakker van die oceaan vol plastic troep.»

HUMO ‘Het kan me niks schelen dat platenbonzen die vroeger tonnen geld verdienden, nu op straat staan zonder werk.’ Dat zei je me een jaar of tien geleden toen de crisis de platenindustrie hard trof.

Manson «Op het hoogtepunt van ons succes verkochten we miljoenen platen, maar nog bleef de platenfirma zeuren: ‘Jullie verkopen niet genoeg, jullie doen jullie best niet.’ Wij waren zo blij, maar zij bleven er maar over bitchen. Tot op het punt dat ze ons alle plezier van in een groep te zitten ontnamen. We hadden succesvolle platen gemaakt, maar ze pisten ons gewoon onder met hun hebzucht.

»De muziekindustrie zit vol onbetrouwbare individuen die rijk zijn geworden op de rug van artiesten. En de industrie heeft de afgelopen twintig jaar hard geleden onder internet en piraterij en heeft zich nooit kunnen herstellen van z’n eigen hebzucht. In plaats van zich aan te passen aan de nieuwe technologie, bléven ze maar cd’s produceren – slecht voor het milieu en duur om te maken.»

HUMO Bedoel je nu dat je pro streamen bent, terwijl artiesten daar nauwelijks aan verdienen?

Manson «Ik ben er niet voor om artiesten hun broodwinning af te nemen, maar ik wil niet terug naar cd’s die de planeet met plastic bevuilen. Artiesten moeten ernstig gecompenseerd worden, wat nu niet gebeurt. De platenlabels blijven zichzelf wél rijkelijk belonen. Daar kun je als gewone mens niet veel aan doen, behalve je favoriete bands op alle mogelijke manieren blijven steunen.»

'Tegen het einde van de opnames hadden we in de pub een rekening van 200.000 dollar, meer dan het budget voor de opnames van de plaat. Zó gulzig was Garbage'




Ijdelheid

Manson «Ik groeide op met een prachtige moeder, die ik iedere dag vol plezier lipstick zag aanbrengen. Ik leerde al vroeg alles over make-up en ik hou van mooie kleren – dus ja, ik ben ijdel.»

HUMO Stuurde ijdelheid je ook het podium op?

Manson «Nee, dat was exhibitionisme, en werd door iets heel anders gevoed dan ijdelheid. Het was een wanhopige poging om gehoord te worden. Het had alles te maken met identiteit, niks met ijdelheid. Je hebt als muzikant geen keuze, je móét dat podium op. Voor veel muzikanten blijft het een hindernis. Podiumvrees doet hen drinken en naar drugs grijpen. Ik was in het begin ook bloednerveus, maar dat verdween door het vaak genoeg te doen.

»Ik heb véél veldslagen gevoerd met mijn zelfbeeld, maar op het podium voer ik geen énkele strijd met mezelf. Ik leed als jonge vrouw aan body dysmorphic disorder: ik zag in de spiegel altijd een lelijke versie van mezelf. Daarom werd optreden al snel verslavend, want op het podium was ik verlost van dat verstoorde zelfbeeld.»

HUMO Ben je intussen ook naast het podium af van die ingebeelde lelijkheid?

Manson «Ja. Dat is de wrede grap: binnenkort word ik 52, maar ik voel me beter en mooier dan ooit. De rest van de wereld denkt er natuurlijk helemaal anders over (lacht luid).

»Ik kijk nu naar foto’s van vroeger en denk: ‘O, ik zag er zo cute uit.’ Mijn lichaam en gezicht waren mooi, terwijl ik dacht dat ze walgelijk waren. En zo denken veel jonge vrouwen over zichzelf. Ze kijken naar foto’s van modellen in magazines en zien niks dat lijkt op hun eigen lichaam en gezicht.»

HUMO Wat vind je van Kim Kardashian, volgens sommigen hét schoonheidsideaal van deze tijd? Veel mensen vinden haar een icoon van body positivity.

Manson «Ik niet. Kim Kardashian is steeds opnieuw beloond, door ongeveer iedere cultuur op aarde, om een conformistische mannenbehaagster te zijn. Ze heeft duizenden dollars uitgegeven om haar lichaam te verbeteren, om anderen te behagen. Dat lijkt me net een teken van zelfhaat. Ik vind haar geen positief rolmodel.»

HUMO Heb jij ooit iets laten doen?

Manson «Nee. Ik ben roodharig, dus ik ben wel altijd uit de zon gebleven. Het blijft moeilijk om als vrouw ouder te worden, maar voorlopig zit ik niet voor de spiegel te jammeren omdat ik rimpels heb. Wat ik wél deed toen ik 30 was en niet eens rimpels had!»


Traagheid

HUMO Hoeveel barmhartige samaritaan zit er in je?

Manson «Veel te weinig. En wat ik zo jammer vind: de barmhartige samaritaan is totaal uit de mode. Het is de laatste jaren weer wat beter, maar wie een ander wil helpen, wordt te vaak gezien als een idioot. Ik geloof oprecht in helpen, al doe ik het zelf veel te weinig. Iedere activist is voor mij een held. Mensen hebben lang gedacht dat activisme niks uitmaakt, maar dat is gelukkig aan het keren, kijk maar naar het ongelofelijke succes van de women’s marches

HUMO De voorzet voor de #MeToo-beweging kwam uit de filmwereld. Waarom bleef het zo stil in de muziekwereld?

Manson «Er is een groot verschil tussen de film- en de muziekwereld. Actrices Rose McGowan en Asia Argento hebben #MeToo in gang gezet. Ik ben er zeker van dat ze zichzelf zo niet zien, maar actrices zijn zowat de meest zichtbare, sociaal machtigste vrouwen ter wereld. Ze kunnen voor hun misbruik uitkomen, want ze hebben macht in hun industrie én ze hebben een sterke vakbond achter zich. In de muziek hebben we die luxe niet: vrouwelijke muzikanten zijn niet machtig en er is geen sterke vakbond.

»De muziekindustrie is nog steeds het Wilde Westen: deals worden beklonken om drie uur ’s ochtends, tussen de cocaïne en champagne – de sfeer is vaak seksueel, grenzen zijn vaag. #MeToo kaartte een probleem aan in onze cultuur, niet in een specifieke industrie. Volgens mij worden er evenveel vrouwen misbruikt in de muziekwereld als in de filmwereld. Waarom blijven muzikantes dan zo stil? Om dezelfde reden waarom vrouwen in de bankierswereld of de medische wereld zwijgen. Eén op de drie vrouwen heeft al ongepast seksueel gedrag meegemaakt, of het nu verkrachting is of seksuele intimidatie of ongepaste aanrakingen. Eén op de drie: dat is toch waanzinnig?»

HUMO Heb jij nare ervaringen gehad?

Manson «Ik werd ook ongepast benaderd en ongevraagd aangeraakt en men probeerde me seksueel te objectiveren. Gelukkig vond ik in veel van die gevallen mijn stem en kon ik mijn mannelijke belager shamen. Maar ik heb ook situaties meegemaakt waarin ik níét in staat was om mijn woede te ventileren als machtige mannen met invloed op mijn carrière ongevraagd mijn lichaam betastten.

»Veel mannelijke criticasters willen maar niet begrijpen dat #MeToo niet over seks of lust gaat, maar over macht en machtsmisbruik.»


Onkuisheid

Manson «Ik ben altijd gefascineerd geweest door seks. Ik was vroeger ook één van de weinige vrouwen die daar vrijelijk durfde over te spreken. Dat is intussen veranderd, godzijdank. Een vrouw mag nu seksueel sterk zijn, daar hoeven we ons niet langer voor te schamen. Mijn generatie werd nog ingeprent om de benen dicht te houden, en om tijdens de daad op de rug te liggen, met de ogen dicht, en aan Engeland te denken. Daar heb ik vanzelfsprekend altijd tegen gevochten (lacht).»

HUMO Hoe kijk je terug op je hoogdagen als sekssymbool, want dat was je toch in de jaren 90?

Manson «Ja, maar ik vond het nodig om dat wat op z’n kop te zetten. Op foto’s nam ik mijn borsten vast en stak ik mijn tong uit, ik maakte de beelden opzettelijk minder mooi. Het laatste wat ik wilde, was een behaagziek beeld van mezelf verspreiden. Het beste voorbeeld daarvan is de video voor ‘I Think I’m Paranoid’, waarin ik mijn vuist in mijn mond stak. Mannen creëren zo vaak beelden van vrouwen met hun vingers in hun mond, beelden die orale seks suggereren. Voor mij was die vuist in mijn mond een statement: het was agressief, onflatterend en grappig, het vervormde mijn gezicht en was niet sexy.

»In dat kooitje van sekssymbool gezet worden, ik wist al snel dat het een gevaarlijke val was. Want het maakt niet uit wie je bent, hoe je leeft, wat je eet of hoeveel je sport: vroeg of laat verdwijnt dat uiterlijk. Ik heb altijd mijn uiterste best gedaan om mezelf niet als een object te presenteren. Als een vrouw dat wél doet, zal ze exact krijgen waar ze om vraagt: ze zal als een object gezien worden.»


Afgunst

Manson «Als je jong bent, besef je nog niet dat er op de wereld plaats genoeg is voor iedere fabuleuze persoon en voor ieder fantastisch idee en dus ben je de hele tijd jaloers. Dat dringen we onze kinderen ook op: meisjes moeten de alfavrouw van de groep worden, of ze falen. Vrouwen zijn bijzonder competitief tegenover elkaar. En daarmee ondermijnen we natuurlijk de vrouwenbeweging.»

HUMO Jij bent wel altijd heel genereus geweest voor andere vrouwen. Van Amy Winehouse tot Savages: in je interviews promootte je altijd jonge vrouwelijke artiesten.

Manson «Ja, want naarmate ik ouder werd, besefte ik: met hoe meer badass vrouwen we zijn, hoe meer macht we kunnen krijgen. Sinds ik besef dat het mij niks ontneemt als ik het talent van een andere vrouw bewonder, zie ik iedere vrouw als een bondgenoot, niet als een bedreiging.

»Ik vergeleek mezelf vroeger ook voortdurend met andere artiesten, maar dat was uit pure onzekerheid. ‘Ik ben niet goed genoeg, want ik zie er niet uit als Madonna.’ ‘Ik ben niet goed genoeg, want ik ben geen performer zoals Gwen Stefani.’ ‘Ik ben niet goed genoeg, want ik speel geen gitaar zoals PJ Harvey.’ Ik was mezelf de hele tijd aan het vergelijken, belachelijk gewoon.»

HUMO Dolores O’Riordan van The Cranberries was die andere frontvrouw van de jaren 90. Op Facebook reageerde je verslagen op haar dood. Hoe goed kende je haar?

Manson «Ik kende Dolores niet persoonlijk. Ik heb altijd van haar stem gehouden, zeker in ‘Linger’, een song die heel vaak op MTV te horen was toen wij aan de allereerste Garbage-plaat werkten. Dolores belichaamde toen wat ik wilde zijn, zij had wat ik wilde. Ik vond ook altijd dat ze zich cool gedroeg: ze stond niet toe dat haar imago werd geseksualiseerd, ze presenteerde zichzelf als een ernstige muzikante. Ik vond dat sterk.»



De heruitgave van ‘Version 2.0’ verschijnt op

22 juni bij PIAS.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234