De 7 Hoofdzonden van Boris Johnson, de nieuwe premier van het Verenigd Koninkrijk: 'Hij heeft véél liefde nodig, dus streeft hij naar macht, en wil hij zoveel mogelijk vrouwen'

Wie is Alexander Boris de Pfeffel Johnson (55), de nieuwe premier van het Verenigd Koninkrijk, eigenlijk? Wie woont er onder die sprietige bimboblonde haren? De 7 Hoofdzonden!

'Het is onmiskenbaar een strategie geweest om er een beetje slordig uit te zien. De grappige, verwarde man: daar scoort hij mee'

Humo dook in de archieven en sprak met Patrick Bernhart, de publicist die in zijn biografie ‘Boris – Bestemming bereikt’ Johnsons opmars naar Downing Street heeft geanalyseerd, en hem portretteert als een complex, gelaagd man.

PATRICK BERNHART «Of je nu voor of tegen Boris Johnson bent, je kunt niet anders dan het spannend vinden dat hij nu de premier van het Verenigd Koninkrijk is. Niemand weet hoe het zal lopen.»

HUMO Is hij een fijne man?

BERNHART «Ik geloof dat hij leuk gezelschap is om mee uit eten te gaan, met flink wat wijntjes erbij, en dan een afzakkertje in de pub. Maar hoewel hij joviaal overkomt, is hij eigenlijk geen man die met vrienden op stap gaat. Hij doet wel vriendelijk, maar heeft weinig echte vrienden.»


HOOGMOED

Toen Marina Wheeler, de tweede vrouw van Boris Johnson, in 1992 iets begon met de bevlogen journalist die vanachter zijn bureau in Brussel scudraketjes afvuurde op de Europese Unie, wilde ze graag weten op welke man ze verliefd was geworden. ‘Volgens mij is hij een geval van nietsontziende ambitie,’ antwoordde Sonia Purnell, toen een collega van Johnson bij The Daily Telegraph – later zou ze een prima biografie over hem schrijven. In een interview uit 2005 gaf Johnson die oceanische ambitie zelf toe: ‘Ik word voortgestuwd door egomanie, door het nooit inslapende verlangen naar meer, beter en hoger.’

BERNHART «Eerzucht bepaalt hem. Als 5-jarige al wilde Johnson king of the world worden. Iets later vond hij president van de Verenigde Staten ook wel interessant – theoretisch was dat mogelijk, want Johnson is in New York geboren en heeft ook de Amerikaanse nationaliteit. En in zijn studententijd zei hij dat premier van het Verenigd Koninkrijk ook mooi zou zijn.

»Die ambitie om de beste te zijn werd erin gepompt door zijn vader, Stanley Johnson. Kwam Boris thuis met een goed cijfer, dan vroeg Stanley waarom het geen héél goed cijfer was. Hij speelde zijn kinderen – Boris heeft twee broers en een zus – ook tegen elkaar uit, hij hitste de onderlinge strijd voortdurend op.»

Ambitie en opportunisme zijn neefjes die vaak een playdate hebben. Michael Heseltine, een veteraan van de Conservative Party, formuleerde het in 2018 zo: ‘Johnson is een man die eerst kijkt in welke richting de massa loopt, zich dan naar voren haast en roept: ‘Volg mij!’’ Dat leidt weleens tot creatief rond de waarheid cirkelen. Als journalist dikte Johnson zijn verhalen graag aan, en ook als politicus verkocht hij meermaals met een bewonderenswaardige stelligheid absolute nonsens. ‘Hij zou de waarheid nog niet herkennen als ze voor zijn neus stond en riep: ‘Hello, it’s me! De waarheid!’’ zei Max Hastings onlangs in The Guardian. Hij was in de jaren 90 de hoofdredacteur van Johnson bij The Daily Telegraph.

MAX HASTINGS «Hij weet goed dat controverse ook entertainend is. Boris wéét dat die roekeloosheid van hem op veel mensen een grote aantrekkingskracht uitoefent.»

Toch is de carrière van Johnson geen langgerekte, euforische zegetocht: hij incasseerde al flink wat nederlagen. Eind jaren 80 werd hij bij The Times ontslagen na een verzonnen quote. In 2004 moest hij aftreden als vicevoorzitter van de Tories nadat een buitenechtelijke affaire – inclusief abortus – was uitgelekt. En in 2016 ambieerde hij tevergeefs het leiderschap van de partij.

BERNHART «Ook nu bestaat de kans dat hij op zijn bek gaat. Dat blijven hameren op een vertrek uit de Europese Unie op 31 oktober, in combinatie met de krappe meerderheid die hem kwetsbaar maakt voor moties van wantrouwen, is een gigantische gok. Maar hij durft dat. Misschien is het een opmaat naar vervroegde verkiezingen die hij zelf uitschrijft. Dat is ook een gok.»

Johnson profileert zich gulzig als iemand van het volk, de man die weet wat er in de pub besproken wordt.

BERNHART «Zijn bekendheid bij het grote publiek heeft hij vooral te danken aan zijn tv-optredens in ‘Have I Got News for You’. Hij durfde daar zijn zwakheden te tonen, en scoorde met zelfspot – dat doet het altijd goed bij het Britse volk. Het is slim van hem, de schlemiel spelen, want dat is herkenbaar. Maar hij komt uit een gegoede familie en ging naar elitescholen als Eton en Oxford – daar kijken mensen naar op.»

Wat ook helpt: zijn verwaaide kapsel, een mikadospel van witte stokjes, en zijn slonzige kleding. Typerend: op zijn eerste huwelijk kwam Johnson zonder pak aan, en hij leende snel een broek van een kennis.

BERNHART «Er wordt wel beweerd dat hij dat bewust doet. Dat hij een piekfijn kapsel heeft, maar het voor elk optreden snel door elkaar husselt. Dat kan kloppen: het is onmiskenbaar een strategie geweest om er een beetje slordig uit te zien. Johnson is niet van hoge adellijke afkomst, maar ik verdenk hem ervan om er te willen uitzien als een echt lid van de oude adel – je weet wel, met van die tweed jasjes met slijtageplekken. De grappige, verwarde man: dat is het beeld waarmee Johnson scoort.»


AFGUNST

Bewondering is één van de talenten van Boris Johnson: hij dweept op een jongensachtige manier met politici en filosofen die de geschiedenis vooruit hebben geblazen. Met Pericles, bijvoorbeeld, een generaal en staatsman uit het antieke Griekenland van wie Johnson in zijn tijd als hoofdredacteur van The Spectator een buste in zijn kamer had staan, en nu ook in Downing Street. Johnson, die klassieke talen, geschiedenis en filosofie heeft gestudeerd, heeft z’n passie voor het oude Griekenland nooit laten vergelen. Toen hij als burgemeester van Londen op een evenement met acteur Will Smith op het podium belandde, ontspon zich een aandoenlijke dialoog over de verdiensten van… Aristoteles. Zijn absolute held is evenwel Winston Churchill. Hij eerde de legendarische staatsman in ‘De Churchill-factor’, een licht onbetrouwbare, maar heerlijk geschreven biografie.

BERNHART «Zo onbaatzuchtig is dat dwepen toch niet. In die biografie voel je heel erg dat Johnson zich spiegelt aan zijn idool, en dat hij zichzelf beschouwt als het briljante achterneefje van Churchill. Hij kopieert ook diens retoriek: in zijn speeches leent Johnson graag van Churchill. Eén van de hoofdstukken uit Johnsons boek over Churchill heet niet voor niets ‘Taal als wapen’.»

HUMO Slaat bewondering weleens om in afgunst?

BERNHART «Jaloezie is hem niet vreemd. Zijn jongste broer Jo, die hij nu in zijn kabinet heeft opgenomen, haalde betere cijfers in Oxford, en daar had Boris het moeilijk mee. En toen David Cameron het tot premier schopte, nota bene iemand die twee jaar ná hem aan Eton begonnen was, dacht hij: hij zit op de stoel die mij toebehoort. Ik kan dat béter. Datzelfde dacht hij ook over Theresa May

HUMO Is Johnson rancuneus?

BERNHART «Een poosje geleden onthulde hij dat zijn favoriete filmfragment de vergeldingsscène uit ‘The Godfather’ is: ‘Today I settle all family business.’ Dat zegt toch iets, niet? Toen hij vorige week zijn kabinet samenstelde, moest ik daaraan denken. Het was een bloedige aangelegenheid waarbij ongetwijfeld wraakgevoelens hebben meegespeeld: het hele ancien régime werd eruit gegooid. Dat doet vermoeden dat hij ook Machiavelli goed heeft gelezen. Die stelde dat een nieuwe machthebber zijn voorgangers moet vernietigen.

»Nu, het is niet zo vreemd dat hij dat heeft gedaan. May deed dat ook bij de Cameron-kliek. Zij koos daarna voor een compromiskabinet, met Remainers en Leavers zij aan zij. Iedereen is klaar voor een compromis, dacht zij, maar het leidde tot het ene aftreden na het andere. Die onzekerheid wil Johnson niet. Zijn meerderheid in het parlement is krap, dus wil hij in zijn kabinet eenheid en loyaliteit. Daarom gooide hij ook ministers uit het kabinet die zijn rivaal Jeremy Hunt hadden gesteund. Het valt niet uit te sluiten dat hij zijn kabinet heeft samengesteld met het oog op vervroegde verkiezingen, dus dat het een soort campagneteam is. Zo slim en strategisch denkend is hij wel.»


WOEDE

In het magazine The Atlantic verklaarde Matthew Bell, een journalist die bij het weekblad The Spectator heeft gewerkt met Johnson als hoofdredacteur, dat het zowat onmogelijk is om hem een eikel te vinden.

MATTHEW BELL «Iedereen die met hem werkt, houdt van hem. Hij heeft de Bill Clinton-gave: hoe laag je je ook op de ladder bevindt, hij doet je je bijzonder voelen.»

Toch lijkt het raadzaam om hem niet al te enthousiast tegen de schenen te schoppen. Sonia Purnell maakt gewag van ‘een woeste, oncontroleerbare woede’ die in Johnson huist.

BERNHART «In zijn jeugd verloor hij eens van zijn zus Rachel bij het tafeltennissen. Toen werd hij zo kwaad dat hij tegen een muur schopte en z’n teen brak. En toen hij in Oxford studeerde, werd hij verkozen tot voorzitter van de debatclub. Een satirisch tijdschrift werkte daarop aan een pinnig artikel over hem. Toen hij dat hoorde, stormde hij woest de redactie binnen. Dat hij omschreven werd als ‘een arisch varken’, vond hij niet erg. Neen, dat hij onbekwáám genoemd werd, dat kon hij onmogelijk verkroppen (lacht). Hij heeft dat stuk toen zelf herschreven op een typemachine, maar het is nooit geplaatst.»

Ook als politicus laat hij weleens stoom af. ‘Dat is de allergrootste lulkoek die ik ooit heb gehoord,’ reageerde Johnson op de suggestie dat hij flink beïnvloed zou zijn door Steve Bannon, de voormalige campagneleider van Donald Trump.

BERNHART «Een journalist van The Guardian had dat gezegd nadat Johnson in een column vrouwen in boerka wandelende brievenbussen had genoemd. Hij heeft die journalist een tijdlang gestalkt met furieuze berichten en telefoontjes. Johnson is een aimabel man, ja, maar zodra zijn autoriteit, kennis of beweegredenen ter discussie worden gesteld, reageert hij woedend. De spot drijven met hem is zijn privilege – anderen horen dat niet te doen.»


TRAAGHEID

Wie parlementslid, vicepartijvoorzitter, burgemeester van Londen (als eerste Tory in de geschiedenis), minister van Buitenlandse Zaken en premier van het Verenigd Koninkrijk wordt, en lange tijd politiek met journalistiek combineert, heeft vast nooit lusteloos op de bank gelegen. Toch wordt Johnson vaak als lui omschreven. Harry Mount, die de columns van Johnson voor The Daily Telegraph heeft geredigeerd, nuanceert dat: ‘Ik zou Boris niet lui noemen. Hij is een trage starter.’

HARRY MOUNT «Bij de krant moesten alle columns om vier uur ’s middags binnen zijn. Boris kreeg een uitzondering: hij mocht zijn stukken later insturen. Zoiets krijgt hij altijd weer gedaan, professioneel én privé. Omdat het onmogelijk is om níét van hem te houden.»

Sonia PURNELL «Ik herinner me uit zijn begindagen, toen ik in Brussel met Boris werkte, dat het me veel tijd kostte om te wennen aan zijn four o’clock rants: met de deadline in zicht begon hij als een bezetene scheldwoorden af te vuren op een onschuldige yuccaplant in ons bureau. Elke dag weer, minutenlang: het was zijn ritueel om in een woedende trance te raken waardoor hij zijn deadline kon halen.»

MOUNT «Maar hij haalde de deadline wel altijd. En zijn productie was gigantisch: in de vroege jaren 2000 schreef hij op woensdagavond zijn column voor de krant, het coverstuk van The Spectator én zijn column over auto’s voor het mannenblad GQ.»

BERNHART «Lui is misschien niet het juiste woord, maar gemakzuchtig is hij wel. Als minister kwam hij enkele keren in een storm terecht omdat hij zijn dossiers oppervlakkig kende. Ook in de brexitdiscussie zegt hij soms dingen die erop wijzen dat hij de internationale wetgeving niet tot in de details kent.»

Hoe dan ook: Johnson is een levendige, ondernemende man. In zijn eigen woorden: ‘Intelligentie gaat eigenlijk over energie. Ik bedoel: je kunt de slimste mensen ter wereld hebben wie het allemaal niet boeit. Dat leidt nergens toe.’

BERNHART «Op een bepaald moment bleven er nog drie kandidaten over voor het premierschap: Boris Johnson, Jeremy Hunt en Michael Gove. Toen er eentje van moest afvallen, liet Johnson uit tactische overwegingen een aantal partijleden op Hunt stemmen. Gove is immers ook een viriele debater en een politicus met uitstraling, en Johnson wilde het liever tegen de wat slomere Hunt opnemen. Dat typeert hem: hij is een energieke, dominante man, iemand die de ruimte wil vullen en anderen graag platwalst. Kijk naar hoe hij praat: hij gaat op de tenen staan en gesticuleert druk. En uit alles wat Johnson doet en zegt, spreekt een zekere forsheid. Heel klassiek masculien, ja. Het hoeft niet te verbazen dat hij de politicus Silvio Berlusconi bewonderde. Hij ziet hem als een toonbeeld van zelfvertrouwen en optimisme. In 2003 is hij Berlusconi trouwens gaan interviewen voor The Spectator. De kop boven het stuk luidde: ‘Forza Berlusconi!’»

'Ik verbied mijn kinderen om joints te roken: het spul is veel te zwaar geworden. En zelf heb ik het niet nodig. Er zitten voldoende drugs in mijn lichaam'


HEBZUCHT

Neen, de banken zullen Boris Johnson niet snel een lening weigeren. Hij liet zich altijd al goed verlonen, en werd het voorwerp van een relletje toen bekend raakte dat hij voor zijn wekelijkse column in The Daily Telegraph op jaarbasis ruim 300.000 euro ving.

BERNHART «Hij vindt het prettig om veel geld te verdienen. Dat er in zijn familie verhalen circuleren van mensen die heel welvarend waren maar in één klap alles kwijtraakten, zal meespelen. Grappig ook: als minister klaagde hij erover dat hij minder verdiende dan toen hij parlementariër was en er allerlei betaalde klussen naast kon doen.»

Sonia Purnell herinnert zich uit haar Brusselse tijd de krenterigheid van de jonge Johnson.

PURNELL «Ik zag hem vaak de cafés binnenlopen waar alle Europese ambtenaren zaten. Dan liet hij zich rijkelijk trakteren, en hij haalde ondertussen iedereen de pieren uit de neus. En op het einde van de avond had hij zelf geen pint betaald.»

Als columnist voor GQ mocht Johnson nieuwe auto’s testen. ‘Op zijn eerste dag bij The Spectator kwam hij aanrijden in een blitse sportkar,’ herinnert redactiemedewerker Julia Pickles zich in The Atlantic. ‘Ik waarschuwde Boris dat hij die auto niet zomaar mocht achterlaten, want dat hij een parkeerboete zou krijgen. Hij haalde zijn schouders op en ging naar zijn bureau, en op dat moment zag ik een gigantische klauw uit de hemel neerkomen en die sportkar oppikken. De auto werd met behulp van een kraan in beslag genomen. Boris kwam gillend uit zijn bureau gelopen: ‘Oh, fuck! Oh, fuck!’ Het worden levendige tijden, dacht ik toen. En inderdaad! (lacht)’


GULZIGHEID

Er kleeft iets hedonistisch aan Boris Johnson: je associeert hem spontaan met volle borden en mateloos bijgevulde glazen.

Bernhart «Vóór hij door zijn huidige vriendin op dieet werd gezet, ging hij er prat op dat hij ’s avonds laat nog flink aan het schransen kon gaan.»

Ook met alcohol is Johnson naar eigen zeggen niet spaarzaam: hij kent het flessengeluk, vertrouwde hij het weekblad Politico Europe toe.

BORIS JOHNSON «Vorig jaar heb ik zes weken niet gedronken. Daar had ik snel spijt van: niets zo vervelend als nuchter tussen drinkende mensen staan. Dan pas valt het op hoelang ze erover doen om de pointe van een mop te bereiken.»

Zijn ervaringen met drugs zijn beperkt, zei hij in The Spectator.

JOHNSON «Aan de universiteit heb ik één keertje cocaïne geprobeerd. Het werd me voorgesteld, en ik probeerde om een héél klein beetje op te snuiven. Dat liep niet erg vlot, en ik voelde er niets van. Later bleek dat het mogelijk geen cocaïne was, maar bloemsuiker. (Uitgestreken gezicht) Ik heb daarna nooit meer bloemsuiker gesnoven, en ik raad elke jonge mens ten stelligste af om het te doen.

»Met cannabis heb ik kort geëxperimenteerd aan de universiteit. Ik vond het wel fijn, maar nu verbied ik mijn kinderen om joints te roken: het spul is veel te zwaar geworden. En zelf heb ik het niet nodig. Er zitten voldoende drugs in mijn lichaam – adrenaline en zo.»

BERNHART «Johnson staat in het algemeen heel gulzig in het leven. Hij wil er alles uit halen, het moet vol en intens zijn. Hij hoopt iets achter te laten. En uiteraard is hij hongerig naar macht. Maar anders dan de meeste politici aan de top is hij geen perfectionist die over alles controle wil hebben. Hij ziet zichzelf eerder als het creatieve genie, de man met de ideeën die weet welke richting het uit moet. De praktische invulling delegeert hij aan anderen. Zo deed hij het als hoofdredacteur van The Spectator – toen had hij een medewerker naast zich die de dagelijkse stand van zaken goed in de gaten hield – en zo deed hij het als burgemeester van Londen.»

Daardoor krijgt Johnson weleens het verwijt dat hij de dingen niet afwerkt: hij lanceert een idee, maar neemt er vervolgens geen verantwoordelijkheid voor. Partijgenote Amber Rudd vatte het in 2016 zo samen: ‘Boris, tja. Hij is de aanjager van het feestje, maar je wilt niet dat hij je op het einde van de nacht naar huis rijdt.’

'Eén van zijn maîtresses heeft eens gezegd dat hij veel kennissen en kameraden heeft, maar nauwelijks vrienden. Zelfs als hij straks de koning van de wereld wordt, zal hij fundamenteel alleen zijn'




ONKUISHEID

‘I haven’t had to have a wank for 20 years,’ pocht Johnson in ‘The Adventures of Boris Johnson’, een biografie geschreven door zijn partijgenoot Andrew Gimson. Masturberen hoeft niet voor de premier: met zijn vrouwelijke veroveringen valt een kloeke Wikipediapagina te vullen. Hij was tweemaal getrouwd, maar telkens liep de relatie stuk op zijn ontrouw. Hij heeft vier kinderen en, afhankelijk van de bron, één dan wel twee buitenechtelijke kinderen. ‘Zijn attitude tegenover vrouwen – zijn verleden is een eindeloze opsomming van affaires, en minstens één abortus – is er lang één geweest van respectloos claimen,’ noteert Sonia Purnell in haar biografie. ‘Tegenover andere mannen schepte hij op dat hij zoveel vrouwen nodig heeft omdat hij bárst van het sperma.’

BERNHART «Het is frappant hoe Johnson precies hetzelfde doet als zijn vader. Hij heeft gezien hoeveel pijn dat vreemdgaan zijn moeder deed, en hoe afschuwelijk hij het zelf vond – en toch weerhoudt het hem er niet van. Zijn oudste dochter is maar een jaar of zes jonger dan zijn huidige vriendin: zij moet nu ongeveer hetzelfde doormaken als haar vader destijds.»

Charlotte Johnson Wahl, zijn moeder, kreeg in 1974 – Boris was toen 10 jaar – een zenuwinzinking als gevolg van de permanente ontrouw van haar man, en werd voor psychiatrische behandeling opgenomen in een Engels ziekenhuis.

BERNHART «Dat heeft er bij het gezin flink ingehakt. Zeker ook bij Boris zelf: hij had een innige relatie met zijn moeder, en plots verdween ze een poosje uit zijn leven. Hij trok zich terug en werd een loner. Terwijl andere kinderen buiten wilden spelen, was zijn voorstel: ‘Let’s play reading’ – laten we gewoon wat gaan lezen. Later rekende hij met dat verleden af door zich van Al of Alexander ‘om te dopen’ in Boris, zijn tweede voornaam.

»In de psychologie is beschreven hoe grote leiders vaak een getroebleerde jeugd achter de rug hebben. Ze komen op jonge leeftijd in aanraking met verlies, of met illusies die doorgeprikt worden. En vervolgens zoeken ze de top van de piramide. Iemand zei laatst: ‘If it is lonely at the top, it is because it is the lonely who seek to climb there.’ Mogelijk is dat ook van toepassing op Johnson. Hij heeft zich onkwetsbaar willen maken. En zoals zoveel loners heeft hij een enorme behoefte om zich geapprecieerd te weten. Boris Johnson heeft véél liefde nodig. Dat uit zich in zijn streven naar macht. En dat uit zich in zijn privéleven: zijn vele relaties, zijn scheve schaatsen. ‘Hij zou zich het heelal in laten schieten om nieuwe planeten te vinden waar de bewoners ook van hem zouden houden,’ zei een vriendin ooit over hem.»

In een BBC-documentaire uit 2013 lijkt Johnsons moeder die these te bevestigen.

CHARLOTTE JOHNSON WAHL «Ik heb vaak gedacht dat zijn overtuiging dat hij de koning van de wereld kon zijn, neerkwam op een verlangen naar onkwetsbaar zijn. Onoverwinnelijk, veilig voor de pijn van het leven, voor de pijn van een moeder die plots acht maanden verdwijnt, voor de pijn van ouders die scheiden.»

Het zag er troosteloos uit, vorige week: hoe Johnson alleen naar de Queen ging, alleen buitenkwam, en alleen zijn speech gaf voor Downing Street. Zou het kunnen dat Boris Johnson een eenzame man is?

BERNHART «Ik geloof het wel, ja. Onder dat bulderende zelfvertrouwen zit iets zachtaardigs en gevoeligs, en ook een hardnekkige melancholie. Zelfs als hij straks de koning van de wereld wordt, zal hij fundamenteel alleen zijn.»

Patrick Bernhart, ‘Boris – Bestemming bereikt’, Prometheus

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234