null Beeld

De 7 hoofdzonden van Daniel Demoustier

Zwepen en pokerstenen: het is eens wat anders dan bommen en granaten. Is dat wat cameraman Daniel Demoustier dacht toen vtm hem vroeg een reportage­programma te maken over de woelige kanten van het Vlaamse leven? Of is zijn eerzucht getaand? Heeft de traagheid toegeslagen of is het geldzucht die hem dreef?

Stefanie De Jonge


Eerzucht

HUMO Wat drijft een mens om twintig jaar lang in vaak levensgevaarlijke gebieden te gaan filmen? Ambitie of een hang naar kicks en risico's? Volgens Rudi ­Vranckx is er geen groot verschil tussen oorlogen verslaan en Russische roulette – waar ik meteen een verband zie met je interesse voor de professionele gokker in de eerste aflevering van ‘Demoustier’.

Demoustier «Vooral de vergelijking met profgokkers klopt wel. Wij nemen inderdaad risico's, maar altijd van de doordachte, berekende soort, net als gokkers. Rudi gaat in die berekening trouwens nog iets verder dan ik. We zijn dikwijls op dezelfde plaatsen, maar meestal zit hij een beetje achterop. Met de budgetten die wij bij de Britten krijgen, kunnen we nu eenmaal de beste fiksers binnenhalen, hebben we de snelste auto's en kunnen we zelfs een helikopter bestellen als we dat willen. En vooral: wij kunnen langer blijven. Dat is essentieel, want om de beste beelden te maken moet je geluk hebben – het geluk ergens te zijn op het moment dat er iets belangrijks gebeurt.»

HUMO Rudi Vranckx zei ook dat je als oorlogscorrespondent – net als bij Russische roulette – moet weten wanneer je moet stoppen.

Demoustier «Ja. Veel mensen begrijpen niet waarom ik niet gestopt ben nadat ik in Irak beschoten ben en twee vrienden verloor. Maar ik denk dat ik juist gék geworden was als ik op dat moment gestopt was. Want wat had ik dan moeten doen? ‘Tien om te zien’ filmen? Dat is bijna erger dan doodgaan. De enige manier om het gebeurde te verwerken was: teruggaan.

»Bij mijn terugkeer was het rustig in Bagdad. Ik zat er net als eerder weer met alle journalisten in het Palestine Hotel, we hielden er barbecues en we praatten. Want er was tijd. Iedereen had zijn verhaal en het deed goed om tegen elkaar te vertellen wat we hadden meegemaakt, om te zien dat iedereen toch weer terug was. Er zijn weinig mensen in die wereld die opgeven. Alleen degenen die heel erg getraumatiseerd zijn, omdat ze bijvoorbeeld gekidnapt zijn geweest. Dat is het enige waar ik heel bang voor ben. Richard Engel, een big shot bij NBC, is met zijn ploeg ontvoerd en een week lang gevangengehouden in Syrië.

»Op een ochtend werden ze wakker gemaakt en geblinddoekt: ‘En nu gaan we jullie executeren.’ Hij hoorde een schot en dacht: ‘Dat is collega één.’ Vervolgens een tweede schot en een derde, tot hij aan de beurt was en merkte dat ze met opzet náást hun hoofden schoten. Ze zijn bevrijd en hij en zijn cameraman zijn ondertussen weer aan het werk, maar hun Arabische fikser niet. Hij kan niet meer. En dat kan ik heel goed begrijpen. Ik probeer me dikwijls voor te stellen hoe ik in zo'n situatie zou reageren. Kan ik dan mijn Koranverzen nog altijd opzeggen? Want dat moet je doen, hè. Alles wat je ontvoerders gunstig zou kunnen stemmen.»

HUMO De schutters die jullie onder vuur namen in Irak waren Amerikaans. Wisten ze niet wie jullie waren?

Demoustier «Daar is nog steeds discussie over. Het zou best kunnen dat ze ons bewust wilden uitschakelen, omdat we niet embedded, maar onafhankelijk opereerden. Maar dat kan niemand bewijzen. Het enige wat ik zeker weet, is dat ze héél goed wisten met wie ze te maken hadden: we waren hen even tevoren gepasseerd en toen hadden ze ons duidelijk gezien. Het probleem was dat we op de terugweg gevolgd werden door een Iraakse pick-up, 't is best mogelijk dat die Amerikaanse jongens gewoon op álles schoten.

»In maart van dit jaar was het precies tien jaar geleden. (Geeft me een dvd, ‘The Death of Terry Lloyd’) Ik ben naar de plek van het incident teruggegaan, met Terry's dochter naast me. (Hij laat me de reconstructie van de beschieting op dvd zien en beleeft alles duidelijk weer opnieuw) Ik ben bij het eerste schot onder het stuur gedoken en werd zo beschermd door het motorblok. Terry is uit de auto gesprongen. En dat is het laatste wat ik van hem gezien heb. Nadat de auto van de weg gereden was, ben ik eruit gekropen – ik ben blijven kruipen tot ik na twee uur veilig was.

»Ik vind niet dat ik nog iets te bewijzen heb. In de Angelsaksische wereld is oorlogsjournalistiek sowieso al het hoogste wat je kan bereiken. Je hoeft maar één oorlog gedaan te hebben om tien boeken te kunnen schrijven. Ik heb alles bereikt wat er te bereiken was.»

HUMO Wat, zou je zeggen, is je grootste talent?

Demoustier «Dat ik alles een beetje kan – een multitalent ben, zeg maar: ik kan filmen, monteren, regisseren, hopelijk ook een beetje presenteren. Weet je wat het is? Ik pas me makkelijk aan mensen en omstandigheden aan.»

HUMO Had je dat als kind al?

Demoustier «Op school was ik een beetje een apart geval. Ik kom uit Hasselt, maar mijn ouders wilden op een gegeven moment in het groen gaan wonen en hebben zo'n echte sixtiesbungalow gebouwd in Diepenbeek. Daar werd ik, die in het Algemeen Beschaafd Nederlands opgevoed was, naar een lokale school gestuurd waar ik het dialect helemaal niet begreep. En dan moesten mijn broer en ik daar ook nog eens heen in onze kleren van Dujardin op de Louizalaan.

»Je begrijpt dat ik daar heel hard heb moeten knokken om erkenning te krijgen. Ik heb noodgedwongen moeten leren hoe je ervoor zorgt dat je sociaal aanvaard wordt, heb er leren anticiperen op reacties en ideeën van anderen en geleerd hoe je vrienden moet maken om te bereiken wat je wilt bereiken. En dat is wat ik nu nog altijd doe, overal ter wereld. Ik kan mensen vrij makkelijk – dat heb ik tijdens het draaien van de reportagereeks ook weer gemerkt – het gevoel geven dat ze me kunnen vertrouwen. Dat is als cameraman in moeilijke gebieden heel belangrijk: vriendelijk kunnen zijn tegen mensen, en lachen, veel lachen. Als de taliban plots voor je staan, moet je láchen. Dan breekt het ijs. Meestal.»


Bekijk: Demoustier en de SM-kerker

undefined

undefined

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234