null Beeld

De 7 Hoofdzonden volgens Jane Birkin

'Een interview over de Zeven Hoofdzonden? Geen enkel probleem, maar je zult me wel moeten helpen, want ik zou ze met de beste wil van de wereld niet kunnen opsommen,' zegt Jane Birkin (59) als we haar het doel van ons bezoek uitleggen. Dat doen we graag, want Birkin heeft veel te vertellen, en dóét dat ook: sinds de dood van haar ex-man/mentor Serge Gainsbourg in 1991 is ze de perfecte en onvermoeibare ambassadrice van zijn werk, en tussendoor blijft ze even onvermoeibaar films en cd's maken.

Zo zou een mens - tussen al de Gainsbourg-compilaties en Gainsbourg-tributes die momenteel op de wereld losgelaten worden - bijna vergeten dat Birkin zelf een gloednieuwe plaat uit heeft: 'Fictions' heet ze, en allerlei goed volk (The Magic Numbers, Rufus Wainwright, Beth Gibbons, Johnny Marr...) komt er - als songleverancier of als muzikant - hun respect voor Sweet Jane op betuigen. Een prima aanleiding om haar biecht te horen over de Zeven Hoofdzonden, die ze dus niet kent.

HUMO Want je bent niet katholiek opgevoed?

JANE BIRKIN « Neen, High Church English Protestant. Ik ben wel bij de nonnen naar school geweest: toen betekende dat nog dat je elke dag naar de mis moest, en op zondag zelfs twéé keer!»

HUMO Ben je nu nog op één of andere manier gelovig?

BIRKIN « Alleen bijgelovig (lacht). Ik was nog een tiener toen ik met John Barry (de beroemde filmcomponist, onder andere van de James Bond-soundtracks, red.) trouwde: de dominee heeft ons toen wel een soort zegen gegeven - John was al eens getrouwd geweest - maar daarna is de religie verdwenen uit het deel van de wereld waarin ik woonde. Ik denk dat ik geen dominee meer gezien heb tot bij de eerstvolgende begrafenis.»

HUMO Dan heb jij vast geen last van katholieke schuldgevoelens?

BIRKIN « Integendeel, ik zit er vól mee! Ik ben altijd stomverbaasd als ik iemand ontmoet die er géén last van heeft. Mijn favoriete auteur is Graham Greene, een bekeerde katholiek: ik hou van zijn personages, net omdat ze altijd vol schuldgevoelens zitten. Ze proberen het altijd zo goed te doen, en dat mislukt dan: zie bijvoorbeeld Scobie uit 'The Heart of the Matter', één van de beste boeken ever.

» Dus: ja, ik heb me altijd verschrikkelijk schuldig gevoeld. En omdat dat ook anderen al opgevallen was, heb ik al vaak de raad gekregen eens een psychiater op te zoeken.»

HUMO Niet nodig. Humo onderwerpt u graag aan een gratis sessie!


Traagheid

BIRKIN « Schrijf maar op: not lazy (lacht). Traagheid, daar stel ik me mensen bij voor die in het zonnetje een perzik zitten te eten, alleen maar een beetje rondhangen, en in een zwembad de liefde bedrijven. Niks van dat alles bij mij! Er moet gewerkt worden.»

HUMO Goed: je werkt dus veel. Maar werk je ook gráág?

BIRKIN « Ik veronderstel dat het best wel aangenaam zou zijn om eens een tijdje te niksen, alleen zou ik niet weten hoe ik dat moet doen. En ik zou ook niet weten met wíé. Bovendien wil ik mijn verantwoordelijkheid niet ontlopen: op school vroeger mocht ik nooit zorgeloos spelen, want ik moest altijd letten op mijn broertje of mijn kleine zus.

» Mijn broer heeft overigens totaal geen last van schuldgevoelens. Ik herinner me nog dat hij vroeger weleens iets ging jatten, en dat ik dan op de uitkijk moest staan en fluiten als de politie eraan kwam. Ik heb daar nu nóg angstdromen over: dat we toen mensen vermoord en begraven hebben. En, erger nog: dat ze de lijken zullen ontdekken (lacht)

HUMO Vind je platen opnemen hard werken?

BIRKIN « Bij deze plaat niet, neen. Ik weet zelfs niet of het wel onder het begrip werk viel, want het was niet... pijnlijk. Diep vanbinnen vind ik dat je moet bloeden om iets goeds te kunnen maken, zoals een balletdanseres jarenlang pijnlijke oefeningen moet doen om ergens te geraken - you gotta bleed in your little ballet shoes! Ik voelde ook totaal geen schuldgevoelens tegenover Serge, omdat ik net drie jaar aan 'Arabesque' (haar vorige plaat, met oosters geïnspireerde bewerkingen van Gainsbourg-songs, red.) had besteed: het was dus oké dat ik nu enkele songs voor mezelf opnam. Ik denk zelfs dat hij er, up in heaven, trots op is.

» Maar anders... Mijn schuldgevoel stak zelfs de kop op toen ik mijn kinderen kreeg. Ik wou geen epidurale verdoving. Bij mijn eerste bevalling heb ik de hele buurt bij elkaar gekrijst van de pijn, en de tweede keer werd ik helemaal gék. Toen Lou (haar dochter met filmregisseur Jacques Doillon, red.) kwam, waren er al epidurale verdovingen beschikbaar, maar ik dacht: '1 op de 60 miljoen baby's raakt door dat spuitje verlamd, en die éne zal vast wel mijn kind zijn!' En toch waren dat op een heel vreemde manier de gelukkigste momenten uit mijn leven, omdat ik wist dat ik het op de juiste manier had gedaan. Ik vond mijn lijden goed, omdat er tenminste nog een baby uitkwam. Andere mensen liggen ook in één of andere kliniek te kermen van de pijn, en bij hen komt er not a bloody thing uit! Tenzij hun appendix of zoiets (lacht)

HUMO Wat is het zwaarste werk: artieste zijn, moeder zijn of samenleven met iemand als Serge Gainsbourg?

BIRKIN « O, met Serge leven was rather good fun. Het wordt pas loodzwaar als je die drie dingen probeert te combineren. Ik ben ervan overtuigd dat moeders het zwaarder hebben dan vaders: als ik op tournee te horen kreeg dat één van de kinderen de mazelen had, probeerde ik nog een nachttrein te vinden waarmee ik snel naar huis kon, en nam ik de volgende ochtend de eerste trein terug naar mijn volgende optreden, hoe godsonmogelijk slopend dat soms ook was.

» Het vreemde was dat ik in de tijd met Serge helemaal geen last leek te hebben van schuldgevoelens: ik kwam bij zonsopgang thuis, ontbeet samen met de kinderen, en ging daarna naar bed. Om halfvier ging ik ze weer aan school afhalen en om acht uur stopte ik ze in bed, en vervolgens ging ik weer vrolijk naar de nachtclubs. Pas toen ik Lou kreeg, ben ik me meer zorgen beginnen te maken: alsof ik plotseling... bewust werd.»


Hebzucht

BIRKIN (proeft de woorden) « Greed! Greed! Hebzucht, mmmm! Neen, niet schuldig. Ik geef zelfs het beste weg aan anderen. Ik ben bijvoorbeeld dol op koken, en zet mijn gasten graag enorme diners voor. Als er dan een onverwachte gast opduikt, mag die uiteraard ook mee-eten, zelfs als dat betekent dat er niks voor mezelf overblijft.»

HUMO Serge had minachting voor geld: alles wat binnenkwam werd er met plezier doorgejaagd. Deel jij dat met hem?

BIRKIN « Ja, ik laat nooit een ander de rekening betalen. Ik ga zogezegd even naar het toilet, en ondertussen betaal ik vlug alles met mijn Visakaart: waarschijnlijk een soort machtsspelletje van mij.

» Serge was nog genereuzer. Taxichauffeurs kregen van hem steevast enorme fooien. Wist je dat hij ééntje ooit zelfs een nieuw gebit heeft betaald?

» Ik heb hem op restaurant eens zien betalen voor een gezelschap van tien man, die allemaal de duurste gerechten naar binnen hadden gewerkt. En daarna zag ik één van die kerels snel het BTW-briefje weggrissen, want dat kon hij dan van zijn belastingen aftrekken of zo. (teder:) Serge kénde niet eens iets van aftrekposten of vennootschappen, en hij wou ook geen bankrekening in Zwitserland. En zijn belastingen betaalde hij altijd netjes. Ik zie hem nog met zijn blote voeten in zijn witte schoentjes naar de belastingcontroleur gaan: 'We móéten alles precies volgens de regels doen, Jane, want wij zijn immigranten: als we een fout maken, zullen ze ons daar keihard op aanpakken.' Daar hamerde hij altijd op.

» Het kwam allemaal voort uit zijn straatarme, joodse verleden, denk ik. Toen hij eindelijk geld kreeg, mocht hij daar graag mee lopen te wapperen: dan kocht hij bijvoorbeeld een Rolls Royce, die hij dan als een soort groot uitgevallen asbak gebruikte, want hij ging er alleen maar in zitten om een sigaretje te roken. Wat kon hij er anders mee doen? Hij had niet eens een rijbewijs! (lacht)

» Hij kocht ook constant juwelen voor mij. Drie dagen voor zijn dood nog een enorme diamant. Hij belde me dat ik het waarschijnlijk maar een vulgair ding zou vinden, omdat hij zo groot was. Maar ik móést hem bijhouden, 'als een soort levensverzekering. Want je weet nooit wat er gebeurt.' Ik heb hem kort 'bedankt' geantwoord: niet echt vriendelijk van mij. De volgende dag zei Jacques dat Serge nog eens gebeld had, en dat ik hem moest terugbellen - wat ik niet gedaan heb, en de volgende dag was hij dood... Ik zal nooit weten wat hij me toen had willen zeggen, maar toen ik bij zijn huis arriveerde, zei Philibert, z'n valet: 'Hier, je diamant.' Ik ben het nadien bij Cartier gaan vragen: bleek dat Serge hem daar zelf was komen uitkiezen, en dat hij een diamant wou met goud erbij - hij was een beetje jaloers omdat ik altijd het gouden hartje van mijn vader bij me droeg, maar de diamant die hij me ooit gegeven had verloren had.

» Ik verlies constant allerlei spullen. Mijn vader had me ooit een Saint Christopher-medaillon gegeven: ik had er een enkelkettinkje van laten maken - a bit saucy - en waarschijnlijk is dat gebroken toen ik me op een ochtend moest haasten om de kinderen naar school te brengen, of - dat kan evengoed - ben ik het verloren toen ik, na een nachtelijke uitstap met Serge, straalbezopen mijn voet uit het taxiraam had gestoken. Dat medaillon had mijn vader zestig jaar lang zorgvuldig bewaard, het had de oorlog overleefd, en ik ben erin geslaagd het na nog geen vierentwintig uur kwijt te spelen! Tot overmaat van ramp ging mijn vader meteen daarna mee naar Caïro, waar ik in 'Death on the Nile' zou meespelen. In de hoop dat hij niet zou kunnen zien dat er niks meer rond mijn enkel hing, had ik er niks beters op gevonden dan van die harige, kniehoge winterlaarzen aan te doen. Pas met Kerstmis heb ik het toegegeven: 'Pa, ik heb iets verschrikkelijks gedaan.' Hij keek me lichtje geamuseerd aan: 'Ja?' 'Ik ben je Saint Christopher kwijtgespeeld.' En hij: 'Dat dacht ik al! Waarom zou je anders zes maanden in die laarzen rondgelopen hebben?' Had hij me al die tijd in de gruwelijke hitte laten ploeteren, gewoon om te zien hoe lang ik het zou volhouden! (lacht)

» Om dat soort toestanden te vermijden, heb ik al mijn juwelen nu veilig in een bankkluis gestopt, voor de kinderen later. Alhoewel, veilig... Ik kan de sleutel van de kluis niet meer vinden (lacht níét). Ik hoop maar dat ik het dubbel aan de kinderen heb gegeven.»

HUMO Even los van die juwelen: vind je jezelf rijk?

BIRKIN « Neen. Ik verdien oké, maar het zou een klein beetje meer mogen zijn: als ik op het einde van het jaar niet in het rood sta, mag ik van geluk spreken, want ik geef veel uit, en ik geef veel weg.

» Ik ga ook niet erg zorgzaam met geld om, en ik ben een paar keer flink genaaid. Ik was zo dom cheques te ondertekenen zonder goed uit mijn doppen te kijken. Ik heb zelfs in vertrouwen cheques ondertekend zonder dat er bovenaan een bedrag ingevuld stond: als je secretaresse er met zo'n cheque 200.000 pond doorjaagt, moet jij die wel vergoeden. Het heeft me tien jaar gekost om alles af te betalen, maar ik ben er bijna doorheen. Ik heb met het idee gespeeld van het balkon te springen, hoor. Maar mijn broer heeft het mij afgeraden: 'Die mensen willen je niet dood, ze willen alleen hun geld terug. En trek je daar toch niks van aan!' - hij heeft een lichtjes ander karakter dan ik, zie je (lacht)


Gramschap

HUMO Een verhaal dat ons naadloos bij de volgende hoofdzonde brengt: als jou zoiets overkomt, ontsteek je dan in een uitzinnige razernij?

BIRKIN « In dit geval niet: ik heb haar achteraf niet eens meer opgezocht. Maar op andere momenten ontplof ik soms helemaal. Dan wordt het mij opeens rood voor de ogen, en begin ik in een blinde woede iets te vernielen - en doorgaans is dat iets mezelf.»

HUMO Dat lijkt me niet erg gezond.

BIRKIN « Dat is het ook niet. Iemand heeft ooit tegen mij gezegd: 'Jane, als je zo doorgaat, ga je ooit nog eens óf jezelf óf iemand anders van kant maken. Waarom zoek je niet eens een psychiater op?'

» Het is me onlangs nog overkomen in een New Yorks hotel: we waren pas laat gearriveerd, en ze weigerden ons daarom roomservice. Vervolgens werden mijn Arabische muzikanten aan allerlei pesterijen onderworpen, en 's ochtends gooiden ze ons om halfnegen weer uit onze kamers. Toen ben ik in een blinde furie ontstoken tegen het meisje aan de balie: 'Ik wil de manager spreken. NU METEEN!' 'Die is er niet' (priemt met haar vinger:) 'Ik weet wel heel zeker dat die er wél is!' 'U bedreigt ons.' 'Ik bedreig niemand: ik wijs. In Frankrijk is het de gewoonte dat mensen weleens hun handen gebruiken tijdens een gesprek!' 'Mevrouw, ik roep nu de bewakingsdienst!' (witheet:) 'IK HEB GEEN BEWAKINGSDIENST NODIG, TRUT! ALLEEN EEN STUK PAPIER OM EEN BRIEF NAAR THE NEW YORK TIMES TE SCHRIJVEN EN DE HELE WERELD OVER DEZE SCHANDE TE VERTELLEN!' Het heeft achteraf heel lang geduurd voor mijn hartslag en bloeddruk weer een beetje op een normaal peil waren.

» De hele vuurwerkfabriek is toen waarschijnlijk ontploft omdat ik de dagen voordien op allerlei vergelijkbare voorvalletjes níét gereageerd had. Het zou veel beter zijn als ik altijd meteen zou zeggen wat er op mijn lever ligt, maar daar ben ik dan weer te laf voor.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234