De allerlaatste 'Star Wars': Onze Man neemt afscheid van een unieke saga

Vlak nadat George Lucas in 1977 een ruwe versie van ‘Star Wars’ aan zijn vrienden had laten zien, reageerde Brian De Palma vernietigend: ‘Die inleidende roltekst duurt te lang! En ik snap er geen jota van!’ Lucas sloeg lijkbleek uit, maar zie: niet lang daarna zou hij zijn geesteskind zien uitgroeien tot een cultureel fenomeen zonder weerga.

En waar – sorry, maar we kunnen het natrappen niet laten – is De Palma nu? Uitgerangeerd, ha! Het succes van ‘Star Wars’ maakte Lucas steenrijk, maar wat hij wellicht niet had verwacht, was dat dat succes ook een immense impact zou hebben op de filmindustrie. Dankzij de exploten van Luke Skywalker kwamen de Hollywoodstudio’s anno 1977 tot het besef dat er veel meer geld viel te verdienen met blockbusters als ‘Star Wars’ en ‘Jaws’ dan met sombere auteursfilms als ‘Taxi Driver’ en ‘Five Easy Pieces’. ‘‘Star Wars’ heeft de Amerikaanse auteurscinema kapotgemaakt!’ zo roepen sommigen bitter, maar je kunt het ook anders stellen: namelijk dat de populariteit van ‘Star Wars’ net de poorten openduwde naar de heerlijke spektakelfilms waarmee velen onder u zijn opgegroeid. Zonder ‘Star Wars’ wellicht geen ‘Raiders of the Lost Ark’, ‘Lord of the Rings’ of superheldenfilms.

Terug naar 1977. Toen ‘Star Wars: A New Hope’ uitkwam, was het nogal verwarrend om onder de titel ‘Episode IV’ te zien staan. Was Lucas toen al de tel kwijt? De waarheid is dat Lucas in die tijd nog geen franchise in gedachten had, maar met die ‘Episode IV’-aanduiding gewoon hommage wilde brengen aan de langlopende filmreeksen (zoals ‘Flash Gordon’) uit zijn eigen kindertijd. Pas toen ‘Star Wars’ daadwerkelijk een kassucces werd, begon Lucas concreet te denken aan een negendelige ruimte-opera.

Nu heeft elke fan zijn eigen favoriete ‘Star Wars’-film – wij kennen zelfs iemand die ‘The Phantom Menace’ verkiest boven de rest – maar wat ons betreft is vooral ‘Episode V: The Empire Strikes Back’ levensdefiniërend geweest. Als de steak frites van gisteren herinneren wij ons de avond dat wij – ons klein polleke in de knuist van ons poatjen! – thuiskwamen van de bioscoop en met absolute zekerheid wisten dat we de film van ons leven hadden gezien. Lach maar: voor ons vormt ‘The Empire Strikes Back’ het bewijs dat zogeheten B-films soms béter in staat zijn om iets over Het Leven te vertellen dan, pakweg, de highbrow-cinema van Bergman of Tarkovsky. Met de hand op het hart: de traumatiserende scène waarin onze jeugdheld Han Solo door Darth Vader in carboniet wordt bevroren, heeft ons méér geleerd over rouw en verlies dan eender welk dichtwerk, muziekstuk of filosofisch traktaat. Vandaar ook dat wij het grondig oneens zijn met Martin Scorsese en Ken Loach, die onlangs poneerden dat de Marvelfilms niet beter zijn dan hamburgers. Uiteraard valt er te discussiëren over de artistieke kwaliteiten van ‘Avengers: Endgame’, maar los daarvan zijn wij er zeker van dat het heengaan van Iron Man op veel kinderen een even verpletterende indruk heeft gemaakt als de invriezing van Han Solo op ons toentertijd. Over zulke emoties hoort men niet neerbuigend te doen.

Al is het natuurlijk moeilijk om níét met minachting te spreken over de lamlendige prequels die Lucas vanaf 1999 op ons losliet – en meer woorden gaan we daar niet aan vuilmaken. Na ‘Episode III: Revenge of the Sith’ hadden wij er ons bij neergelegd dat de magie was uitgedoofd, maar toen gebeurde er iets spectaculairs: in wat geboekstaafd staat als één van de meest opzienbarende deals uit de filmgeschiedenis, verpatste Lucas in 2012 de rechten op de ‘Star Wars’-saga voor meer dan 4 miljard dollar aan de Walt Disney Company – die de franchise prompt nieuw leven inblies. De rillingen indachtig die wij voelden tijdens de openingsgeneriek van ‘Episode VII: The Force Awakens’: dank u, Disney!

Wat is nu eigenlijk de beste volgorde om de films te bekijken? Welaan: het meest logische is natuurlijk in de volgorde waarin ze zijn uitgekomen. Met andere woorden: eerst laat u zich overrompelen door de episodes IV, V en VI, daarna werkt u zich met lange tanden door de prequels, en vervolgens laat u zich opnieuw omverblazen door de nieuwe trilogie. Een alternatief is om de verhalen in chronologische volgorde te bekijken: eerst de prequels, dan de oude trilogie, daarna de episodes VII, VIII en IX. Hét grote nadeel van die kijkvolgorde is dat de schokkende onthulling uit ‘The Empire Strikes Back’ (‘I am your father!’) aanvoelt als een anticlimax: omdat u de prequels al achter de kiezen hebt, wéét u immers al lang hoe de familiegeschiedenis van de Skywalkers in elkaar zit. Een derde optie is de zogeheten Machete-volgorde, in 2011 voorgesteld door blogger Rod Hilton. Hij oppert om eerst ‘A New Hope’ en ‘The Empire Strikes Back’ te bekijken, om vervolgens te flashbacken met ‘Attack of the Clones’ en ‘Revenge of the Sith’, waarna we opnieuw de draad oppikken bij ‘Return of the Jedi’. De Machete-volgorde doet het dus zonder ‘The Phantom Menace’, wat als voordeel heeft dat u die vreselijke Jar Jar Binks niet ziet verschijnen. Humo’s Volgorde, ten slotte, gaat nog een stapje verder: wij stellen voor om de prequels allemáál te skippen (zo laten we de wordingsgeschiedenis van Darth Vader lekker aan de verbeelding over) en om eerst de spin-off ‘Rogue One’ te bekijken. Zo komt u eerst te weten hoe de rebellen aan de plannen voor de vernietiging van de Death Star zijn geraakt, waarna u gewoon kunt verdergaan met ‘A New Hope’, ‘The Empire Strikes Back’, ‘The Return of the Jedi’ en de Disney-trilogie. Probeer het eens!

Wat ons in hyperdrive bij de vraag brengt die ons in elk gesprek over ‘Star Wars’ wordt gesteld, namelijk: is de nieuwe trilogie even goed als de oorspronkelijke films? Voor een definitief oordeel is het nog te vroeg (eerst ‘The Rise of Skywalker’ zien!), maar wat we wél al kunnen zeggen is dat ‘The Force Awakens’ en ‘The Last Jedi’, hoe fantastisch we die episodes ook vinden, de tand des tijds al bij al niet zo goed hebben doorstaan als ‘A New Hope’ en ‘The Empire Strikes Back’. ‘The Force Awakens’ bezorgde ons wel kippenvel à volonté, maar voor de rest blijven wij bij de kritische voetnoot die ook al in onze review stond, namelijk dat de film een té groot afkooksel is van ‘A New Hope’. Tuurlijk is het zalig dat er in ‘The Force Awakens’ en ‘The Last Jedi’ opnieuw ijsplaneten, woestijnplaneten en AT-AT’s worden opgevoerd, maar de recyclage van die oude elementen wijst tegelijk op een gebrek aan durf.

Tot slot: de saga van Luke Skywalker loopt ten einde, maar ‘Star Wars’ blijft voortbestaan. De investering van Disney moet immers renderen. Streamingdienst Disney+ pakt uit met spin-off-serie ‘The Mandalorian’ (lees onze recensie), Ewan McGregor zal in een nieuwe stand alone-film opnieuw zijn opwachting maken als Obi-Wan, en wie wil, kan in Disney World in de cockpit van de Falcon plaatsnemen. Uiteraard bestaat de vrees dat de magie van de saga op den duur zal worden aangetast door de stank van de commercie, maar genoeg geluld nu: tijd om te gaan kijken naar ‘The Rise of Skywalker’. Wat het ook wordt: wij weten nú al dat, wanneer voor het laatst de melodie van John Williams zal weerklinken, onze tranen tegen de muren van de Kinepolis zullen spatten. En dat we de knuist van ons poatjen zullen missen.

‘Star Wars: The Rise of Skywalker’ loopt vanaf 18 december in de zalen.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234