De Aquino-clan en de 'ndrangheta: partners in pillen

Na de executie van Silvio Aquino tapten toppleiters Sven Mary en Walter Van Steenbrugge andermaal uit hetzelfde vaatje: hoe dúrven magistraten en journalisten de Aquino-clan in verband te brengen met georganiseerde misdaad en maffia?

‘Een liquidatie, dat past perfect in het kraam van een procespartij die de mond vol heeft van begrippen als maffia, criminele organisaties en afrekeningen,’ zei Sven Mary in Het Laatste Nieuws. ‘De dood van Silvio Aquino is voor hen de kers op de taart.’ Vervolgens probeerde Mary ons wijs te maken dat de dood van Aquino vooral géén afrekening was, maar een mislukte ontvoering. En dat was uiteraard de schuld van de media, insinueerde Mary, want die hadden geschreven dat de Aquino’s veel geld hebben en zich dus dure advocaten kunnen permitteren. Advocaat Walter Van Steenbrugge deed het criminele karakter van de Aquino’s in het VRT-programma ‘Terzake’ af als – hou u vast voor een splijtende analyse – ‘een eigen stijl hebben qua taalgebruik en mimiek, wat de vooringenomenheid nog versterkt’.

Advocaten van maffiosi doen nu eenmaal waar ze voor betaald worden: de misdaden van hun cliënten minimaliseren of staalhard ontkennen. Veel ernstiger is het feit dat onze magistratuur blijft weigeren om het M-woord in de mond te nemen, blind als ze is voor de internationale context van georganiseerde misdaad. Daardoor konden de twee weken geleden geliquideerde Aquino en zijn Turkse kompaan Sinan Unlu vorig jaar nog wegkomen met elk een bespottelijke celstraf van vier jaar voor de smokkel van 15 miljoen Nederlandse en Belgische xtc-pillen naar Australië, die verstopt zaten in drieduizend blikken Italiaanse gepelde tomaten. Dat was toen, in 2007, nochtans de grootste xtc-vangst uit de geschiedenis. En de straffen die de Australische rechters uitdeelden aan de zakenpartners van de Aquino’s voor wie de xtc bestemd was, staan in schril contrast met de vonnissen in België: in 2012 kregen 32 beklaagden daar samen 300 jaar celstraf, waarbij de hoofdverdachte zelfs tot levenslang veroordeeld werd. De Australische justitie besefte duidelijk wél met wie ze te maken had: de ’ndrangheta.


Straffe tomaten

Op 28 juni 2007 vaart het vrachtschip de MV Monica, dat een maand eerder Napels had verlaten, de haven van Melbourne binnen. Bij de behandeling van een lading gepelde tomaten in blik van het merk ‘Antonio Amato’ uit Salerno, belt de expediteur niet naar het telefoonnummer dat op de vrachtdocumenten staat, maar naar het nummer van de vermeende importeur. Die valt compleet uit de lucht: ‘Tomaten uit Napels? Niet besteld!’ Wanneer de douane erbij gehaald wordt, ontdekt die dat 3.034 van de 3.642 blikken gevuld zijn met xtc-pillen. 15.193.798 pillen in totaal, bijna 4,5 ton. De straatwaarde wordt geschat op 264 miljoen euro.

De Australische federale politie beslist om een val uit te zetten: eerst moet de hele organisatie in beeld worden gebracht, pas dan zal de monstervangst wereldkundig gemaakt worden – wat uiteindelijk pas een jaar later zal gebeuren. De blikken worden gevuld met rommel en de container wordt op de kaai gezet. De volgende dagen komen de bestemmelingen van de xtc langzaam in beeld. Het gaat om Pasquale Barbaro, een Italiaan uit het stadje Griffith, 500 kilometer ten noorden van Melbourne, en zijn handlangers. De clan wordt nerveus omdat maar niet gebeld wordt naar het gsm-nummer dat ze op de vrachtdocumenten hadden laten zetten. Is de container gearriveerd? Is de lading onderschept? Er is snel duidelijkheid nodig, want de Nederlandse en Belgische producenten en leveranciers willen hun geld zien. Barbaro komt naar Melbourne en probeert telefonisch een journalist te overtuigen om de politie uit te horen over een eventuele drugsvangst in de haven van Melbourne. Maar op dat moment luistert de politie al mee. Barbaro is namelijk geen onbekende voor de Australische justitie.

'Ook de Belgische justitie durft nog altijd niet te zeggen dat de Aquino's belangrijke onderaannemers van de maffia zijn'

Pasquale Barbaro is een telg uit een beruchte Calabrese familie die in de jaren 50 is neergestreken in Zuid-Australië. Zijn vader Francesco ‘Little Trees’ Barbaro, die zijn bijnaam te danken heeft aan zijn voorliefde voor het planten van citrusboompjes op zijn landgoed, is een maffioso die in de jaren 60 en 70 van de vorige eeuw rijk is geworden met de grootschalige teelt van en handel in marihuana. Hij wordt al vernoemd als een invloedrijk lid van de ’ndrangheta, de Calabrese maffia, in een bijna veertig jaar oud rapport van de Woodward Royal Commission. Die onderzocht eind jaren 70 de drugshandel in de staat Nieuw-Zuid-Wales en de banden tussen de Calabrese georganiseerde misdaad en de Australische politie. Toen tijdens dat onderzoek de bekende antidrugsactivist Donald Mackay spoorloos verdween en de politie alleen zijn auto met enkele kogelgaten en bloedspetters terugvond, werd de Barbaro-clan verantwoordelijk geacht voor de moord.

'Pasquale Barbaro, naar wie de Aquino's 15 miljoen xtc-pillen verscheepten, is één van de grootste drugstrafikanten uit de Australische geschiedenis'

De Barbaro’s zijn afkomstig uit het onooglijke Calabrese dorpje Platì, in de teen van de Italiaanse laars. Net als het naburige San Luca, dat beschouwd wordt als het hoofdkwartier en de controlekamer van de ’ndrangheta, is Platì een dorp dat volledig gecontroleerd wordt door de maffia en dat ook een belangrijke rol speelt in de recente mondialisering van de Calabrese maffia. Nicola Gratteri, de bekende antimaffiaprocureur van Reggio di Calabria, schrijft in zijn boek ‘Fratelli di Sangue’ (‘Bloedbroeders’, 2009): ‘Als San Luca het hart van de ’ndrangheta is, dan is Platì de ziel.’

Nadat een groot deel van de bevolking het dorp in de jaren 50, na een reeks overstromingen, was ontvlucht richting Noord-Italië en Australië, stortten de achtergebleven dorpelingen zich op een business die ze van de Sardijnen hadden afgekeken: het ontvoeren van rijke mensen voor losgeld. Platì werd de kidnaphoofdstad van Italië en ontvoeringen werden de voornaamste bron van inkomsten van de ’ndrine, zoals de ’ndrangheta-clans worden genoemd. Een andere Francesco Barbaro, de nu 88-jarige stamvader en baas van de Barbaro-clan in Italië, werd berucht als de ‘koning van de ontvoeringen’. Het leverde hem een zetel op in La Provincia, het overkoepelende bestuur van de ’ndrangheta, opgericht naar het voorbeeld van de Cupola van de Siciliaanse cosa nostra. In 2003 werd tijdens een grote actie van de carabinieri onder Platì een reusachtig labyrint van versterkte tunnels en ondergrondse kamers ontdekt. De catacomben, die met vrijwel elk huis in het dorp verbonden waren, werden gebruikt voor het verbergen van de ontvoerde handelswaar en als schuilplaats voor latitanti, voortvluchtigen die uit de handen van de Italiaanse politie en justitie wilden blijven.

De ’ndrangheta sloeg haar grootste slag in 1973 met de ontvoering van John Paul Getty III in Rome. De Amerikaanse oliedynastie betaalde 2,9 miljoen dollar losgeld en moest nog een half jaar wachten voor JPG III werd vrijgelaten, met inmiddels één oor minder.

De ’ndrangheta strooide haar nieuwe rijkdom niet in het rond, maar investeerde de kidnapinkomsten in verdovende middelen. Met name ook in de hennepteelt in het verre Australië, waar de Barbaro’s en ander ’ndrine uit Platì uitgestrekte wietplantages aanlegden in het vruchtbare en rijkelijk beregende zuiden.

Tussen Platì en Griffith gebeurde het omgekeerde van wat normaal is bij arbeidsmigratie. Het waren niet de geëmigreerde familieleden die hun spaarcenten naar huis stuurden om hun achtergebleven familieleden te onderhouden. In plaats daarvan vertrok er in de jaren 70 dagelijks een smak geld van Calabrië naar Australië om de illegale wietteelt van de geëmigreerde familieleden te financieren. Platì en Griffith raakten zelfs dermate met elkaar vergroeid dat ze, dankzij omgekochte ambtenaren in Italië en Australië, zelfs officieel zustersteden werden.

'De geliquideerde Silvio Aquino kwam vorig jaar weg met een celstraf van vier jaar voor de grootste xtc-smokkel uit de geschiedenis.'

Tussen 1974 en 1985 ontdekte de politie down-under 188 Calabrese wietplantages. Volgens een schatting van de Woodward-commissie verdienden de ’ndrine in Griffith in die tijd meer dan 1 miljard Australische dollar per jaar aan de wiethandel. De bloeiende drugshandel zorgde ervoor dat Australië één van de belangrijkste kolonies van de ’ndrangheta buiten Europa werd. De maffiosi voelden zich er zo goed thuis dat ze Australië, net als het Italiaanse moederland, begin jaren 80 opdeelden in zes bestuurlijke gebieden of mandamenti. De Barbaro’s kregen in 1981 uiteraard een plaats in de nieuwe Australische cupola. Pasquale ‘l’Australiano’ Barbaro werd de capobastone of knuppelbaas van de regio Melbourne.

Toen de ’ndrangheta in de jaren 90 in de cocaïnetrafiek stapte om in korte tijd ’s wereld grootste cocaïnegroothandelaar te worden, zorgden de ’ndrine van Australië ervoor dat het vijfde continent een belangrijk wingewest werd. Volgens de Australische federale politie controleerde de ’ndrina van Barbaro in zijn eentje 60 procent van de drugsinvoer in Australië en is Pasquale Barbaro één van de grootste drugstrafikanten uit de Australische geschiedenis. En ondertussen is de moederclan in Platì uitgegroeid tot één van de machtigste ’ndrine van het Italiaanse schiereiland, met vertakkingen tot in onder meer Milaan, Turijn, Venetië, Genua en Toscane.


Even België bellen

Pasquale Barbaro had een reputatie hoog te houden. Toen hem duidelijk werd dat de 15 miljoen xtc-pillen verdwenen waren, ging hij op zoek naar een oplossing. Maar hij werd onvoorzichtig. Barbaro verscheen steeds vaker in Melbourne in het gezelschap van zijn handlangers. Ondertussen luisterde en keek de politie mee en kreeg ze langzamerhand een beeld van zijn organisatie. Zo was er Saverio ‘Baldy’ Zirilli, Pasquales neef en rechterhand die vaak in zijn naam onderhandelde met de Europese leveranciers. En er was de nu 68-jarige John ‘Teeth’ Higgs, een man die zijn hele leven in de misdaad heeft doorgebracht en veroordeeld werd voor moord, overvallen, autodiefstal, drugsbezit en illegaal wapenbezit. Higgs was jarenlang een grote producent van amfetamines en leverde het spul met tonnen tegelijk in heel Australië. Hij was ook de oprichter van het Melbourne-chapter van de motorbende Black Uhlans en werd daarom een interessante partner voor Barbaro: volgens de Australische politie zijn de bikers van Higgs de belangrijkste verdelers en gebruikers van amfetamine en xtc in Zuid-Australië.

De Aquino’s raakten in het gerechtelijk onderzoek betrokken toen Barbaro opvallend vaak naar Belgische gsm-nummers begon te bellen en te sms’en. Naar Silvio Aquino’s Turkse kompaan Sinan Unlu, zo bleek later, de man die de geldzaken behartigde voor de Aquino’s. De gesprekken gingen over de inbeslagname van de xtc en de schuld die daardoor was ontstaan. De Aquino’s wilden hun geld, de MDMA-producenten moesten betaald worden. Door die onderschepte gesprekken startte in België het onderzoek naar de Aquino’s.

'De Italiaanse speurders stootten in 2012 op nog een andere filière van Calabrië naar België, met als eindstation een pizzeria in Heusden-Zolder, Limburg: Da Gennaro'

Om de situatie niet uit de hand te laten lopen, vloog Barbaro naar België om over de schuld te onderhandelen en om nieuwe bestellingen xtc te plaatsen. Ook op het proces in Hasselt vorig jaar tegen Silvio Aquino en Sinan Unlu kwam het bezoekje van Barbaro ter sprake. Er zou toen een deal gemaakt zijn over een nieuwe lading van 1,2 miljoen xtc-pillen, tegen een prijs die tien keer hoger lag dan bij de vorige transactie. Op die manier zouden de Belgen een deel van hun misgelopen geld kunnen recupereren. De pillen werden in de loop van 2008 geleverd, in verschillende zendingen. Tijdens zijn proces in Australië in 2012 heeft Barbaro zijn betrokkenheid bij beide xtc-transacties opgebiecht, net als de import van nog eens 150 kilo cocaïne.

De vraag is of hij die cocaïne ook van de Aquino’s heeft gekocht. Mogelijk heeft hij een deal gesloten met die andere Calabrese drugshandelaar in Limburg, Gennaro Bartolomeo, de ondertussen berucht geworden pizzabakker uit Bolderberg (zie Humo 3859 van 19 augustus 2014)? Niet ondenkbaar, gezien het feit dat diens Pizzeria da Gennaro in 2007 het decor was waar Barbaro en Unlu hun tweede xtc-deal van 1,2 miljoen pillen sloten, zoals ook uit het Hasseltse proces bleek.

Tijdens ons bezoek vorig jaar aan de antidrugseenheid van de Italiaanse Guardia di Finanza in het Calabrese Catanzaro, schetsten de maffiabestrijders ons de bezigheden van Bartolomeo als cocaïnebroker voor de ’ndrangheta. De speurders waren, bij hun onderzoek naar een wereldomspannende drugslijn van de ’ndrangheta in 2012, gestoten op een filière die van Calabrië naar België liep, met als eindstation een pizzeria in Limburg: Da Gennaro. Eigenaar Bartolomeo, een veertiger uit Reggio di Calabria, had met zijn handlangers een drugslijn opgezet waarbij cocaïne van Latijns-Amerika naar Europese havens werd gesmokkeld voor rekening van de ’ndrangheta. Volgens de Italianen is Bartolomeo zelfs rechtstreeks met de Colombiaanse kartels gaan werken, met name met Marlène Isabel Araujo Gomez, alias La Tia of de Tante, een belangrijke vertegenwoordigster van de kartels. Bartolomeo’s pizzeria werd de ontmoetingsplek waar de Colombianen en de ’ndrangheta hun cokedeals sloten.

Met de gerechtelijke informatie uit Catanzaro en Reggio di Calabria startte de Hasseltse onderzoeksrechter Davy Jordens een onderzoek op. Het leidde eind 2013 tot de Operatie Touw, waarbij de Hasseltse federale gerechtelijke politie in opdracht van het federale parket dertien personen oppakte in onder meer Heusden-Zolder, Houthalen en Opglabbeek. Onder hen ook boekhouder Vezio Di Passio uit Heusden-Zolder, die naar verluidt de illegale opbrengsten van de drugstrafiek van Bartolomeo moest witwassen. Eerder dat jaar werd deze Limburger van Italiaanse afkomst ook al opgepakt in het kader van het tweede Aquino-onderzoek naar grootschalige cocaïnehandel, waarvan hij ook een deel van de opbrengsten zou hebben witgewassen. Dat betekent dat Di Passio deze maand wellicht twee keer zal terechtstaan: in het Aquino-proces dat deze week hervat wordt, en in het Bartolomeo-proces, dat vermoedelijk op 22 september van start gaat.


‘Geen maffia’

Ondanks al deze vaststellingen – harde feiten, gerechtelijke veroordelingen – durft men in België nog altijd niet te zeggen dat de Aquino’s belangrijke onderaannemers van de maffia zijn. Zelfs justitie is er kennelijk niet mee bezig. Het federale parket weigert alle commentaar, maar een speurder van de federale politie in Hasselt zegt dat men in de onderzoeken naar de Aquino’s en naar Bartolomeo géén rekening heeft gehouden met de betrokkenheid van de ’ndrangheta. ‘Dat speelt geen enkele rol,’ aldus de speurder.

In Australië namen ze de maffia wel serieus. De Australiërs gingen ertegenaan met vierhonderd speurders, die intensief samenwerkten met de Europese politiediensten. Op 24 juli 2008 vielen ze binnen in het liefdesnest van Barbaro en zijn maîtresse in Melbourne. Na Barbaro werden nog een dertigtal betrokkenen opgepakt. De Australische justitie kondigde ‘de ontmanteling van één van de grootste drugssyndicaten van Australië’ aan. Gelijktijdig vonden arrestaties, huiszoekingen en inbeslagnames plaats in België, Nederland en Italië, waarbij zoals bekend ook de Aquino’s politiebezoek kregen.

Op zijn proces schond Pasquale Barbaro de Calabrese omertà en bekende hij zijn leidende rol bij de import van de twee xtc-ladingen en de 150 kg coke. Hij kreeg levenslang met een minimum van 30 jaar: één van de hoogste straffen die ooit uitgesproken zijn voor drugshandel in Australië. Er werden negen afzonderlijke processen gevoerd tegen de groep Barbaro, waarbij in 32 veroordelingen bijna 300 jaar celstraf werd opgestapeld.

Benieuwd naar de strafmaat in de Hasseltse processen tegen de Aquino’s en de Bartolomeo’s.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle verhalen van de Humo rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234