De avonturen van rate-man: hoe machtig zijn de kredietbeoordelaars?

Even een populair misverstandje rechtzetten: niet de politici regeren de wereld, maar de ratingbureaus. Zo lijkt het toch, nu zowat alle regeringen op aarde sidderen en beven voor het oordeel van Moody's, Standard & Poor's (S&P) en Fitch.

Krijgt een land slechte punten van één van die drie grote kredietbeoordelaars, dan moet het miljarden dollars dan wel euro's méér aan rente afdokken om geld te kunnen lenen. En wie betaalt dat uiteindelijk? Wij allemaal, de belastingbetalers! De Grieken, de Portugezen en de Ieren kunnen erover meepraten, en binnenkort misschien ook de Italianen en de Spanjaarden. Of misschien zelfs de Belgen, want als er tegen september geen nieuwe regering is, komt ons land opnieuw in het vizier van de ratingbureaus, vreest de Wetstraat.

Maar wie zit er achter die ratingbureaus, en waar halen ze zoveel macht vandaan? Het zijn tenslotte drie privébedrijven, die in het recente verleden bovendien zélf zwaar in de fout gingen: Joseph Stiglitz, Nobelprijswinnaar Economie, noemde hen één van de belangrijkste boosdoeners voor de financiële crisis die we sinds eind 2008 doormaken.

Voor een interview zijn we bij Moody's, Fitch of S&P aan het verkeerde adres: 'U kunt alle gegevens over ons werk op onze website vinden, mijnheer.' Zelfs ex-werknemers houden de kiezen op elkaar: in hun contract staan strenge clausules die hen tot absolute discretie verplichten, ook als ze er niet meer werken. Gelukkig heeft Rudi Vander Vennet, professor economie aan de UGent en specialist van de financiële wereld, dat soort verplichtingen niet.

HUMO Professor, legt u het eens uit: wat doen kredietbeoordelaars precies?

Rudi Vander Vennet «Stel, je bent een land of een bedrijf en je hebt geld nodig. Dan kan je een lening uitschrijven - obligaties uitgeven, in vaktaal. Beleggers die zo'n obligatie kopen, en dus hun geld in jou investeren, doen dat natuurlijk niet zomaar: ze verwachten in ruil een rente. Wat ratingbureaus doen, is beoordelen of jij die lening zult kunnen terugbetalen, en meer bepaald hoe groot de kans is dat je dat niet kunt. Op basis daarvan geven ze je een score, een rating in het Engels. Die score helpt beleggers in te schatten welk risico ze lopen als ze jouw obligaties kopen. Een goede rating - de scores gaan van AAA+, het allerhoogste, tot DDD, absolute rommel - betekent dat je kredietwaardig bent. Is je rating minder goed, dan lopen beleggers een groter risico dat jij hun geld niet of niet op tijd zult terugbetalen. Ze kunnen je obligaties dan nog altijd kopen, maar ze zullen in ruil voor het extra risico wel een extra hoge rente willen. Vandaar dat die ratings zo belangrijk zijn: ze bepalen hoeveel rente een land of bedrijf op zijn obligaties moet betalen.

»Bedrijven pakken graag uit met een goede rating. Ze zijn dan ook bereid om die ratingbureaus flink te betalen voor hun werk, want zo'n rating kost toch vrij snel tussen de honderd- en de honderdvijftigduizend euro. Landen betalen doorgaans niet: de ratingbureaus beoordelen hun kredietwaardigheid sowieso.»

HUMO Waarom betaalde België dan vorig jaar nog 160.000 euro aan S&P voor een rating? Duitsland en Nederland doen dat naar verluidt niet.

Vander Vennet «Ach, sommige landen proberen wat invloed uit te oefenen op de kredietbeoordelaars en nodigen ze dan uit voor gesprekken. Wel, dan zeggen die bureaus: we willen wel langskomen, maar dat kost dan zoveel. België betaalt daar dus voor, maar niemand hoeft zich illusies te maken over die invloed.»


Lees het volledige artikel in Humo 3701 van dinsdag 9 augustus.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234