Elsbeth Reitzema van Rutgers expertisecentrum seksualiteit Beeld Erik van 't Woud
Elsbeth Reitzema van Rutgers expertisecentrum seksualiteitBeeld Erik van 't Woud

De bloemetjes en de bijtjes

De bloemetjes en de bijtjes: ‘Praten over seks kan niet vroeg genoeg beginnen’

Je kunt niet vroeg genoeg beginnen met praten over seks. Met de Week van de Lentekriebels, waarin leerkrachten over heel Vlaanderen relationele en seksuele vorming geven, net achter ons is het nu de beurt aan de ouders om het er met je kind over te hebben, vindt psycholoog Elsbeth Reitzema.

Carin Röst ^

Seks is iets voor volwassenen, daar hoef je met kinderen toch niet over te praten? Wel dus, zegt psycholoog Elsbeth Reitzema van het Nederlandse Rutgers expertisecentrum seksualiteit. ‘Kinderen maken vanaf hun geboorte al een seksuele ontwikkeling door. Daarom is het belangrijk om er met ze over te praten. Scholen besteden aandacht aan seksualiteit, maar kinderen willen ook informatie van hun ouders. Als ouder kun je de boodschap meegeven dat het een belangrijk onderwerp is en dat je kind altijd met vragen bij jou terechtkan.’

BABY’S EN PEUTERS: BENOEM DE GESLACHTSDELEN

Wat Reitzema betreft, begin je als ouder al met seksuele opvoeding zodra je kind geboren is. ‘Op jonge leeftijd gaat het vooral om het ontdekken van het lichaam. Als je met je kind bijvoorbeeld praat over hoe lichaamsdelen heten, zoals neus of arm, sla dan de piemel en de vulva niet over. Verschoon je je baby, laat daarna regelmatig even de luier af zodat hij of zij spelenderwijs even het geslachtsdeel kan aanraken en ermee bekend kan worden.’

KLEUTER: VERTEL CONCREET OVER DE BLOEMETJES EN BIJTJES

Als kinderen iets ouder worden, zo tegen de kleuterleeftijd, ontdekken ze bij elkaar het verschil tussen jongens en meisjes. ‘Daar kunnen ze vragen over hebben. Ze zien zwangere vrouwen en willen dan bijvoorbeeld weten hoe een baby in de buik komt. Kleuters kun je al rustig op een concrete manier vertellen over ‘de bloemetjes en de bijtjes’. Je kunt vertellen dat als een volwassen man en vrouw met elkaar vrijen, de piemel van de man in de vagina van de vrouw gaat. Zo komt het zaadje van de man in de buik van de vrouw en zo kan een baby ontstaan.’

‘Wees niet bang dat je je kind te vroeg of te veel informatie geeft. Kinderen zullen niet alles meteen onthouden en hebben er een ander beeld bij dan volwassenen. En hoe vroeger je het erover hebt, hoe normaler het praten over seksualiteit wordt. Daardoor kunnen ze er ook beter over communiceren, ook later.’

Sommige ouders vinden het ongemakkelijk om met kinderen over seks te praten. ‘Het is prima om dat dan aan te geven bij je kind. Je kunt ook best aan je kind laten weten dat je je overvallen voelt door een vraag. Vraagt je kind bijvoorbeeld tijdens het boodschappen doen waar maandverband voor is, zeg dan dat je nu even niet de rust hebt om te antwoorden, maar dat je er thuis op terugkomt. En doe dat dan ook echt.’

Maar ook kinderen kunnen het ongemakkelijk vinden om over seks te praten. ‘Dan moet je niet gaan aandringen, maar het is wel goed om af en toe een aanleiding te vinden om erover te praten. Sommige ouders zeggen ‘mijn kind heeft het er nooit over’. Dat kan, maar als je er pas in de puberteit over gaat praten, ben je te laat. Pubers vinden het sowieso al lastig om het er met hun ouders over te hebben en als je dan pas begint, wordt dat alleen maar ingewikkelder. Vind je het echt heel ongemakkelijk om met je kind te praten, dan kun je boeken gebruiken. Lees er bijvoorbeeld uit voor, of geef een boekje zodat je kind het zelf kan lezen.’

SCHOOLKINDEREN: VERLIEFDHEID

Rond de leeftijd van zes à zeven jaar ontdekken kinderen de verschillen tussen jongens en meisjes en kunnen ze al verliefd worden. ‘Op deze leeftijd ontstaan meer aparte jongens- en meisjesgroepen. Het is dan belangrijk je kind te laten weten dat jongens ook een jurk aan kunnen hebben en dat er ook jongens zijn die roze een mooie kleur vinden. Geef de boodschap mee dat je kind zichzelf mag zijn en dat je verliefd kunt worden op zowel een jongen als een meisje. Als kinderen niet in een hokje passen, is het ook goed.’

PRÉPUBERS: SCHAAMTE VOOR HET LICHAAM

Vanaf een jaar of negen komt er een hele nieuwe fase. Kinderen komen in de prepuberteit, hun lichaam begint te veranderen. Sommige kinderen kunnen zich volgens de psycholoog gaan schamen voor hun lichaam. ‘Dan is het belangrijk dat je uitlegt wat er met hun lijf gebeurt en dat ze seksuele gevoelens kunnen krijgen. Vertel over de menstruatie en eerste zaadlozing, zowel aan zoons als aan dochters.’

Heb je wat verteld aan je kind, controleer dan ook zeker of hij of zij je uitleg goed heeft begrepen en of ze nog meer willen weten. ‘Vaak denken ouders dat zij iets volledig hebben uitgelegd, maar hebben kinderen toch nog vragen. Check daarom goed na afloop bij je kind of alles duidelijk is.’

PUBERS: SEXTING HOORT ERBIJ

Voor pubers worden ouders minder belangrijk en vrienden belangrijker. ‘Vaak ontstaat er meer afstand, maar pols wel af en toe hoe het gaat. Vraag bijvoorbeeld of ze wel eens verliefd zijn geweest. Daarbij kun je zeker ook over diversiteit praten en vragen of ze al weten of ze op jongens of meisjes vallen of op allebei. Laat weten dat op wie ze ook vallen, het oké is.’

Met pubers kun je ook bespreken hoe je je online gedraagt en wat je daar kunt tegenkomen. ‘Leg uit dat porno een toneelstukje is dat bedoeld is om volwassenen op te winden en dat het niks te maken heeft met hoe seks in werkelijkheid gaat. En dat de beelden die je online ziet, niet realistisch zijn. Elk lichaam en geslachtsdeel ziet er anders uit en ze moeten zich niet spiegelen aan deze beelden. Je wilt voorkomen dat ze onzeker worden over hun eigen lichaam.’

Sexting, het versturen van seksueel getinte beelden of berichten, is voor veel ouders iets wat ze niet kennen. Vaak waarschuwen ze hun kinderen er ook voor. ‘Maar er is op zich niks mis mee’’, vindt Reitzema. ‘Het hoort bij de seksuele ontwikkeling in deze tijd. Maar het is alleen oké als de ander er ook oké mee is. Dus dat moet je altijd eerst checken bij de ander. En iets ongevraagd doorsturen mag niet, dat is strafbaar. Wil je puber het echt niet over seksualiteit hebben? Ook dat is oké, maar laat weten hij of zij altijd bij je terechtkan met vragen of problemen.’

GRENZEN AANGEVEN

Bij seksualiteit hoort ook het aangeven van je grenzen. ‘Je lijf is van jou, niemand mag daar zomaar aankomen. Gebeurt dat toch, dan is het nooit jouw schuld. Een ander moet altijd bij jou checken of je iets wel wilt. Dat kan ook gaan over het geven van een knuffel of een kus. Wil een kind bijvoorbeeld opa geen kus geven, dan zeggen ouders soms ‘toe nou, doe niet zo flauw’ en dan moet het toch. Maar zo gaat het kind over zijn grenzen heen. Je kunt beter bespreken op welke andere manier het kind opa gedag wil zeggen, maar laat die kus zitten. Het kind mag zelf aangeven wat het wel en niet wil. Net als later, wanneer het seksuele ervaringen gaat opdoen.’

SEKS IS OOK FIJN

Het is ook goed om als ouder niet alleen te vertellen over de negatieve kanten van seks, zoals ongewenste intimiteit en soa’s, benadrukt Reitzema. ‘Seks is ook leuk en fijn als je er aan toe bent en als je het allebei wilt. Het heeft heel veel mooie kanten, maar daarvoor is het ook belangrijk om je lichaam te kennen en te weten wat je fijn vindt. En dat je ervan mag genieten.’

(AD)

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234